సా భీమవేగా సమరాభికాంక్షిణీ సుదారుణా రాక్షసవీరసేనా। తౌ రాజపుత్రౌ సహసాభ్యుపేతా మాలా గ్రహాణామివ చన్ద్రసూర్యౌ
భయంకరమైన వేగంతో, యుద్ధానికి తహతహలాడుతూ, రాక్షస వీరులతో నిండిన ఆ సైన్యం, ఆ ఇద్దరు రాజకుమారులను ఒక్కసారిగా ఎదుర్కొంది. అది చంద్రుడు, సూర్యుడు మాలలతో కూడిన గ్రహాలచే చేరుకున్నట్లుగా అనిపించింది.
thumb|చతుర్వింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే చతుర్వింశః సర్గః ॥౩-
ఇప్పుడు ఇరవై నాలుగవ సర్గను వినండి. శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, అరణ్యకాండలో ఇరవై నాలుగవ సర్గ ముగిసింది.
ఆశ్రమం ప్రతియాతే తు ఖరే ఖరపరాక్రమే। తానేవౌత్పాతికాన్ రామః సహ భ్రాత్రా దదర్శ హ
ఖరుడు తన పరాక్రమంతో ఆశ్రమం వైపు వెళ్లిన తర్వాత, రాముడు తన అన్నతో కలిసి అక్కడే మళ్లీ ఆ అపశకునాలను చూశాడు.
తానుత్పాతాన్ మహాఘోరాన్ రామో దృష్ట్వాత్యమర్షణః। ప్రజానామహితాన్ దృష్ట్వా వాక్యం లక్ష్మణమబ్రవీత్
ఆ భయంకరమైన అపశకునాలను చూసి, ప్రజల మేలుకోసం ఆందోళన చెందిన రాముడు, లక్ష్మణుడితో ఇలా అన్నాడు.
ఇమాన్ పశ్య మహాబాహో సర్వభూతాపహారిణః। సముత్థితాన్ మహోత్పాతాన్ సంహర్తుం సర్వరాక్షసాన్
ఓ మహాబాహువా! ఈ మహోత్పాతాలు చూడు. ఇవన్నీ అన్ని రాక్షసులను నాశనం చేయడానికి పుట్టినవే.
అమీ రుధిరధారాస్తు విసృజన్తే ఖరస్వనాః। వ్యోమ్ని మేఘా నివర్తన్తే పరుషా గర్దభారుణాః
ఈ రక్తధారలు భయంకరమైన శబ్దాలతో ప్రవహిస్తున్నాయి. ఆకాశంలో మేఘాలు గాడిద రక్తం రంగులో, గట్టిగా ఉండి వెనక్కి తిరుగుతున్నాయి.
సధూమాశ్చ శరాః సర్వే మమ యుద్ధాభినన్దితాః। రుక్మపృష్ఠాని చాపాని విచేష్టన్తే విచక్షణ
పొగతో ముసురుకున్న నా బాణాలు, బంగారు వెనుక భాగంతో, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా చలించిపోతున్నాయి, ఓ వివేకవంతుడా!
యాదృశా ఇహ కూజన్తి పక్షిణో వనచారిణః। అగ్రతో నోఽభయం ప్రాప్తం సంశయో జీవితస్య చ
వనంలో తిరిగే పక్షులు విచిత్రంగా అరుస్తున్నాయి. మనకు ముందు భద్రత లేదు, మన ప్రాణాలకూ అనుమానం ఉంది.
సమ్ప్రహారస్తు సుమహాన్ భవిష్యతి న సంశయః। అయమాఖ్యాతి మే బాహుః స్ఫురమాణో ముహుర్ముహుః
భారీ యుద్ధం తప్పక జరుగుతుంది అని నాకు సందేహమే లేదు. నా చేతి బాహువు మళ్ళీ మళ్ళీ కంపించడమే దీనికి సంకేతం.
సంనికర్షే తు నః శూర జయం శత్రోః పరాజయమ్। సుప్రభం చ ప్రసన్నం చ తవ వక్త్రం హి లక్ష్యతే
ఓ వీరా! మనం దగ్గరగా వెళ్ళినప్పుడు మనకు విజయం, శత్రువులకు ఓటమి ఖచ్చితంగా జరుగుతాయని తెలుస్తోంది. ఎందుకంటే నీ ముఖం ప్రకాశవంతంగా, ఆనందంగా కనిపిస్తోంది.
ఉద్యతానాం హి యుద్ధార్థం యేషాం భవతి లక్ష్మణ। నిష్ప్రభం వదనం తేషాం భవత్యాయుః పరిక్షయః
ఓ లక్ష్మణా! యుద్ధానికి సిద్ధమవుతున్నవారిలో ఎవరి ముఖం వెలుగు కోల్పోతుందో, వారి ఆయుషు ముగిసిపోతుందన్న సూచన అది.
రక్షసాం నర్దతాం ఘోరః శ్రూయతేఽయం మహాధ్వనిః। ఆహతానాం చ భేరీణాం రాక్షసైః క్రూరకర్మభిః
రాక్షసులు భయంకరంగా అరుస్తూ, క్రూరమైన పనులు చేసే వారు మ్రోగిస్తున్న డప్పుల శబ్దం కలసి, ఘోరమైన గొంతు వినిపిస్తోంది.
అనాగతవిధానం తు కర్తవ్యం శుభమిచ్ఛతా। ఆపదం శఙ్కమానేన పురుషేణ విపశ్చితా
శుభం కోరుకునే జ్ఞాని, రాబోయే ప్రమాదాన్ని ఊహించి ముందుగానే ఏర్పాట్లు చేసుకోవాలి.
తస్మాద్ గృహీత్వా వైదేహీం శరపాణిర్ధనుర్ధరః। గుహామాశ్రయ శైలస్య దుర్గాం పాదపసంకులామ్
అందువల్ల, వనిత వేదిహిని తీసుకుని, బాణాలు, విల్లు పట్టుకుని, చెట్లతో నిండిన కొండలోని గుహలోకి వెళ్ళి ఆశ్రయం పొందు.
ప్రతికూలితుమిచ్ఛామి న హి వాక్యమిదం త్వయా। శాపితో మమ పాదాభ్యాం గమ్యతాం వత్స మా చిరమ్
నేను వారిని ఎదుర్కొనాలని కోరుకుంటున్నాను. ఈ విషయమై నాతో వాదించవద్దు. నా మాట విను, వాడా! ఆలస్యం చేయకుండా వెళ్ళు.
త్వం హి శూరశ్చ బలవాన్ హన్యా ఏతాన్ న సంశయః। స్వయం నిహన్తుమిచ్ఛామి సర్వానేవ నిశాచరాన్
నీవు ధైర్యవంతుడవు, బలవంతుడవు, వీరిని ఖచ్చితంగా సంహరించగలవు. అయినా, ఈ రాత్రివేళ సంచరించే వారందరిని నేను స్వయంగా సంహరించాలనుకుంటున్నాను.
ఏవముక్తస్తు రామేణ లక్ష్మణః సహ సీతయా। శరానాదాయ చాపం చ గుహాం దుర్గాం సమాశ్రయత్
రాముడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, లక్ష్మణుడు సీతతో కలిసి బాణాలు, విల్లు తీసుకుని, ఆ గట్టి గుహలోకి వెళ్ళి ఆశ్రయం పొందాడు.
తస్మిన్ ప్రవిష్టే తు గుహాం లక్ష్మణే సహ సీతయా। హన్త నిర్యుక్తమిత్యుక్త్వా రామః కవచమావిశత్
లక్ష్మణుడు సీతతో కలిసి గుహలోకి ప్రవేశించిన తరువాత, రాముడు 'ఇప్పుడు వారు రావచ్చు' అని చెప్పి తన కవచాన్ని ధరించాడు.
స తేనాగ్నినికాశేన కవచేన విభూషితః। బభూవ రామస్తిమిరే మహానగ్నిరివోత్థితః
అగ్నిలా మెరుస్తున్న ఆ కవచాన్ని ధరించిన రాముడు, చీకటిలో పెద్ద అగ్నిలా ప్రకాశించాడు.
స చాపముద్యమ్య మహచ్ఛరానాదాయ వీర్యవాన్। సమ్బభూవాస్థితస్తత్ర జ్యాస్వనైః పూరయన్ దిశః
వీరుడు తన విల్లు ఎత్తి, గొప్ప బాణాలు తీసుకుని నిలబడి, విల్లుల తంతి శబ్దాలతో దిక్కులను నింపాడు.
తతో దేవాః సగన్ధర్వాః సిద్ధాశ్చ సహ చారణైః। సమేయుశ్చ మహాత్మానో యుద్ధదర్శనకాంక్షయా
అప్పుడే దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, చారణులు వంటి మహాత్ములు అందరూ యుద్ధాన్ని చూడాలని ఆశతో అక్కడికి చేరుకున్నారు.
ఋషయశ్చ మహాత్మానో లోకే బ్రహ్మర్షిసత్తమాః। సమేత్య చోచుః సహితాస్తేఽన్యోన్యం పుణ్యకర్మణః
బ్రహ్మర్షుల్లో అగ్రగణ్యులు అయిన మహర్షులు కూడి, పుణ్యకర్మలు చేసిన వారు పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.
స్వస్తి గోబ్రాహ్మణానాం చ లోకానాం చేతి సంస్థితాః। జయతాం రాఘవో యుద్ధే పౌలస్త్యాన్ రజనీచరాన్
పశువులకు, బ్రాహ్మణులకు, లోకాలందరికీ శుభం కలగాలి! రాఘవుడు యుద్ధంలో పౌలస్త్యులను, రాత్రివేళ సంచరించే వారిని జయించాలి!
చక్రహస్తో యథా యుద్ధే సర్వానసురపుంగవాన్। ఏవముక్త్వా పునః ప్రోచురాలోక్య చ పరస్పరమ్
యుద్ధంలో చక్రాన్ని ధరించినవాడు అన్ని అసురులను సంహరించినట్లే అని చెప్పి, వారు పరస్పరం చూసుకుంటూ మళ్ళీ మాట్లాడుకున్నారు.
చతుర్దశ సహస్రాణి రక్షసాం భీమకర్మణామ్। ఏకశ్చ రామో ధర్మాత్మా కథం యుద్ధం భవిష్యతి
పద్నాలుగు వేల మంది భయంకరమైన రాక్షసులు, ఒకరైన ధర్మాత్ముడైన రాముడు — ఈ యుద్ధం ఎలా జరుగుతుందో!
ఆవిష్టం తేజసా రామం సంగ్రామశిరసి స్థితమ్। దృష్ట్వా సర్వాణి భూతాని భయాద్ వివ్యథిరే తదా
రాముడు తేజస్సుతో కాంతివంతంగా యుద్ధముందు నిలబడి ఉండటాన్ని చూసి, అన్ని జీవులు భయంతో వణికిపోయాయి.
రూపమప్రతిమం తస్య రామస్యాక్లిష్టకర్మణః। బభూవ రూపం క్రుద్ధస్య రుద్రస్యేవ మహాత్మనః
అక్లిష్టకర్మ అయిన రాముని రూపం అపూర్వంగా, ఎవ్వరితోనూ పోల్చలేనట్టుగా మారింది. కోపంతో ఉన్న మహాత్ముడైన రుద్రుని వలె ఆ రూపం కనిపించింది.
ఇతి సమ్భాష్యమాణే తు దేవగన్ధర్వచారణైః। తతో గమ్భీరనిర్హ్రాదం ఘోరచర్మాయుధధ్వజమ్
దేవతలు, గంధర్వులు, చారణులు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, ఆ సమయంలో భయానకమైన చర్మాలు ధరించిన, ఆయుధాలు, జెండాలు పట్టుకున్న గంభీరమైన గర్జనలతో కూడిన ఒక పెద్ద దళం అక్కడ ప్రబలంగా బయలుదేరింది.
అనీకం యాతుధానానాం సమన్తాత్ ప్రత్యపద్యత। వీరాలాపాన్ విసృజతామన్యోన్యమభిగచ్ఛతామ్
అందుబాటులో ఉన్న యాతుధానుల సేన యుద్ధానికి సిద్ధమై చుట్టూ చేరింది. వారు వీరుల మాటలు పలుకుతూ, ఒకరినొకరు ఎదుర్కొంటూ ముందుకు వచ్చారు.
చాపాని విస్ఫారయతాం జృమ్భతాం చాప్యభీక్ష్ణశః। విప్రఘుష్టస్వనానాం చ దున్దుభీంశ్చాపి నిఘ్నతామ్
వారు తమ విల్లు లాగుతూ, మళ్లీ మళ్లీ ఆ విల్లు తణుకుతూ, విరామం లేకుండా ఆవలి నిద్రలో ఉన్నట్టు ఆవలించుతూ, గంభీరమైన స్వరాలతో అరుస్తూ, డుండుభి మృదంగాలు మోగిస్తూ అక్కడ శబ్దాన్ని పెంచారు.