యుష్మాకమేతత్ ప్రత్యక్షం నానృతం కథయామ్యహమ్। దేవరాజమపి క్రుద్ధో మత్తైరావతగామినమ్
మీరు చూస్తున్నదంతా నిజమే, నేను అసత్యం చెప్పడం లేదు. ఆ ఎర్రవెనుక ఏరావతాన్ని ఎక్కి తిరిగే దేవేంద్రుడే కోపంతో వచ్చినా, నేనతన్ని సంహరించగలను.
వజ్రహస్తం రణే హన్యాం కిం పునస్తౌ చ మానవౌ। సా తస్య గర్జితం శ్రుత్వా రాక్షసానాం మహాచమూః
వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన దేవేంద్రుడిని కూడా యుద్ధంలో నేనెదుర్కొని సంహరించగలను. మరి ఆ ఇద్దరు మనుష్యులను ఏమాత్రం లెక్క చేయాలి? అతని గర్జన విని రాక్షసుల గొప్ప సైన్యం ఆనందంతో ఉప్పొంగింది.
ప్రహర్షమతులం లేభే మృత్యుపాశావపాశితా। సమేయుశ్చ మహాత్మానో యుద్ధదర్శనకాంక్షిణః
మరణపు ఉయ్యాలలో ఉన్నా, రాక్షస సైన్యం అపూర్వమైన ఆనందాన్ని పొందింది. యుద్ధాన్ని చూడాలని ఆశతో ఉన్న మహాత్ములు అక్కడికి చేరుకున్నారు.
ఋషయో దేవగన్ధర్వాః సిద్ధాశ్చ సహ చారణైః। సమేత్య చోచుః సహితాస్తేఽన్యోన్యం పుణ్యకర్మణః
ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, చారణులు అందరూ కలిసి, పుణ్యకర్మలు చేసిన వానిపై పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.
స్వస్తి గోబ్రాహ్మణేభ్యస్తు లోకానాం యే చ సమ్మతాః। జయతాం రాఘవో యుద్ధే పౌలస్త్యాన్ రజనీచరాన్
గోవులు, బ్రాహ్మణులు, లోకాల్లో గౌరవింపబడినవారందరికీ శుభం కలగాలి. రాఘవుడు యుద్ధంలో పౌలస్త్యులను, రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులను జయించాలి.
చక్రహస్తో యథా విష్ణుః సర్వానసురసత్తమాన్। ఏతచ్చాన్యచ్చ బహుశో బ్రువాణాః పరమర్షయః
చక్రాయుధాన్ని ధరించిన విష్ణువు అన్ని అసురులను ఎలా సంహరించాడో, అలాగే రాఘవుడు కూడా విజయం సాధించాలి. ఇలా అనేక విధాలుగా పరమ ఋషులు ప్రార్థించారు.
జాతకౌతూహలాస్తత్ర విమానస్థాశ్చ దేవతాః। దదృశుర్వాహినీం తేషాం రాక్షసానాం గతాయుషామ్
ఆకాశంలో విమానాల్లో ఉన్న దేవతలు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయి, ఆయుష్షు ముగిసిన రాక్షస సైన్యాన్ని చూస్తూ ఉండిపోయారు.
రథేన తు ఖరో వేగాత్ సైన్యస్యాగ్రాద్ వినిఃసృతః। శ్యేనగామీ పృథుగ్రీవో యజ్ఞశత్రుర్విహంగమః
ఆ సమయంలో ఖరుడు తన రథంలో పక్షిరాజు వేగంతో సైన్యానికి ముందుగా వచ్చాడు. అతని వెంట పృథుగ్రీవుడు, యజ్ఞశత్రువు, విహంగముడు కూడా ఉన్నారు.
దుర్జయః కరవీరాక్షః పరుషః కాలకార్ముకః। హేమమాలీ మహామాలీ సర్పాస్యో రుధిరాశనః
దుర్జయుడు, కరవీరాక్షుడు, పరుషుడు, కాలకార్ముకుడు, హేమమాలీ, మహామాలీ, సర్పాస్యుడు, రుధిరాశనుడు—ఇలా వీరంతా ఉన్నారు.
ద్వాదశైతే మహావీర్యాః ప్రతస్థురభితః ఖరమ్। మహాకపాలః స్థూలాక్షః ప్రమాథస్త్రిశిరాస్తథా। చత్వార ఏతే సేనాగ్రే దూషణం పృష్ఠతోఽన్వయుః
ఈ మహాశక్తివంతులైన పన్నెండు మంది ఖరుడిని చుట్టుముట్టి ముందుకు సాగారు. మహాకపాలుడు, స్థూలాక్షుడు, ప్రమాథుడు, త్రిశిరుడు—ఈ నలుగురు దూషణుడి వెంట సైన్యానికి వెనుక భాగంలో ఉన్నారు.
సా భీమవేగా సమరాభికాంక్షిణీ సుదారుణా రాక్షసవీరసేనా। తౌ రాజపుత్రౌ సహసాభ్యుపేతా మాలా గ్రహాణామివ చన్ద్రసూర్యౌ
భయంకరమైన వేగంతో, యుద్ధానికి తహతహలాడుతూ, రాక్షస వీరులతో నిండిన ఆ సైన్యం, ఆ ఇద్దరు రాజకుమారులను ఒక్కసారిగా ఎదుర్కొంది. అది చంద్రుడు, సూర్యుడు మాలలతో కూడిన గ్రహాలచే చేరుకున్నట్లుగా అనిపించింది.
thumb|చతుర్వింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే చతుర్వింశః సర్గః ॥౩-
ఇప్పుడు ఇరవై నాలుగవ సర్గను వినండి. శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, అరణ్యకాండలో ఇరవై నాలుగవ సర్గ ముగిసింది.
ఆశ్రమం ప్రతియాతే తు ఖరే ఖరపరాక్రమే। తానేవౌత్పాతికాన్ రామః సహ భ్రాత్రా దదర్శ హ
ఖరుడు తన పరాక్రమంతో ఆశ్రమం వైపు వెళ్లిన తర్వాత, రాముడు తన అన్నతో కలిసి అక్కడే మళ్లీ ఆ అపశకునాలను చూశాడు.
తానుత్పాతాన్ మహాఘోరాన్ రామో దృష్ట్వాత్యమర్షణః। ప్రజానామహితాన్ దృష్ట్వా వాక్యం లక్ష్మణమబ్రవీత్
ఆ భయంకరమైన అపశకునాలను చూసి, ప్రజల మేలుకోసం ఆందోళన చెందిన రాముడు, లక్ష్మణుడితో ఇలా అన్నాడు.
ఇమాన్ పశ్య మహాబాహో సర్వభూతాపహారిణః। సముత్థితాన్ మహోత్పాతాన్ సంహర్తుం సర్వరాక్షసాన్
ఓ మహాబాహువా! ఈ మహోత్పాతాలు చూడు. ఇవన్నీ అన్ని రాక్షసులను నాశనం చేయడానికి పుట్టినవే.
అమీ రుధిరధారాస్తు విసృజన్తే ఖరస్వనాః। వ్యోమ్ని మేఘా నివర్తన్తే పరుషా గర్దభారుణాః
ఈ రక్తధారలు భయంకరమైన శబ్దాలతో ప్రవహిస్తున్నాయి. ఆకాశంలో మేఘాలు గాడిద రక్తం రంగులో, గట్టిగా ఉండి వెనక్కి తిరుగుతున్నాయి.
సధూమాశ్చ శరాః సర్వే మమ యుద్ధాభినన్దితాః। రుక్మపృష్ఠాని చాపాని విచేష్టన్తే విచక్షణ
పొగతో ముసురుకున్న నా బాణాలు, బంగారు వెనుక భాగంతో, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా చలించిపోతున్నాయి, ఓ వివేకవంతుడా!
యాదృశా ఇహ కూజన్తి పక్షిణో వనచారిణః। అగ్రతో నోఽభయం ప్రాప్తం సంశయో జీవితస్య చ
వనంలో తిరిగే పక్షులు విచిత్రంగా అరుస్తున్నాయి. మనకు ముందు భద్రత లేదు, మన ప్రాణాలకూ అనుమానం ఉంది.
సమ్ప్రహారస్తు సుమహాన్ భవిష్యతి న సంశయః। అయమాఖ్యాతి మే బాహుః స్ఫురమాణో ముహుర్ముహుః
భారీ యుద్ధం తప్పక జరుగుతుంది అని నాకు సందేహమే లేదు. నా చేతి బాహువు మళ్ళీ మళ్ళీ కంపించడమే దీనికి సంకేతం.
సంనికర్షే తు నః శూర జయం శత్రోః పరాజయమ్। సుప్రభం చ ప్రసన్నం చ తవ వక్త్రం హి లక్ష్యతే
ఓ వీరా! మనం దగ్గరగా వెళ్ళినప్పుడు మనకు విజయం, శత్రువులకు ఓటమి ఖచ్చితంగా జరుగుతాయని తెలుస్తోంది. ఎందుకంటే నీ ముఖం ప్రకాశవంతంగా, ఆనందంగా కనిపిస్తోంది.
ఉద్యతానాం హి యుద్ధార్థం యేషాం భవతి లక్ష్మణ। నిష్ప్రభం వదనం తేషాం భవత్యాయుః పరిక్షయః
ఓ లక్ష్మణా! యుద్ధానికి సిద్ధమవుతున్నవారిలో ఎవరి ముఖం వెలుగు కోల్పోతుందో, వారి ఆయుషు ముగిసిపోతుందన్న సూచన అది.
రక్షసాం నర్దతాం ఘోరః శ్రూయతేఽయం మహాధ్వనిః। ఆహతానాం చ భేరీణాం రాక్షసైః క్రూరకర్మభిః
రాక్షసులు భయంకరంగా అరుస్తూ, క్రూరమైన పనులు చేసే వారు మ్రోగిస్తున్న డప్పుల శబ్దం కలసి, ఘోరమైన గొంతు వినిపిస్తోంది.
అనాగతవిధానం తు కర్తవ్యం శుభమిచ్ఛతా। ఆపదం శఙ్కమానేన పురుషేణ విపశ్చితా
శుభం కోరుకునే జ్ఞాని, రాబోయే ప్రమాదాన్ని ఊహించి ముందుగానే ఏర్పాట్లు చేసుకోవాలి.
తస్మాద్ గృహీత్వా వైదేహీం శరపాణిర్ధనుర్ధరః। గుహామాశ్రయ శైలస్య దుర్గాం పాదపసంకులామ్
అందువల్ల, వనిత వేదిహిని తీసుకుని, బాణాలు, విల్లు పట్టుకుని, చెట్లతో నిండిన కొండలోని గుహలోకి వెళ్ళి ఆశ్రయం పొందు.
ప్రతికూలితుమిచ్ఛామి న హి వాక్యమిదం త్వయా। శాపితో మమ పాదాభ్యాం గమ్యతాం వత్స మా చిరమ్
నేను వారిని ఎదుర్కొనాలని కోరుకుంటున్నాను. ఈ విషయమై నాతో వాదించవద్దు. నా మాట విను, వాడా! ఆలస్యం చేయకుండా వెళ్ళు.
త్వం హి శూరశ్చ బలవాన్ హన్యా ఏతాన్ న సంశయః। స్వయం నిహన్తుమిచ్ఛామి సర్వానేవ నిశాచరాన్
నీవు ధైర్యవంతుడవు, బలవంతుడవు, వీరిని ఖచ్చితంగా సంహరించగలవు. అయినా, ఈ రాత్రివేళ సంచరించే వారందరిని నేను స్వయంగా సంహరించాలనుకుంటున్నాను.
ఏవముక్తస్తు రామేణ లక్ష్మణః సహ సీతయా। శరానాదాయ చాపం చ గుహాం దుర్గాం సమాశ్రయత్
రాముడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, లక్ష్మణుడు సీతతో కలిసి బాణాలు, విల్లు తీసుకుని, ఆ గట్టి గుహలోకి వెళ్ళి ఆశ్రయం పొందాడు.
తస్మిన్ ప్రవిష్టే తు గుహాం లక్ష్మణే సహ సీతయా। హన్త నిర్యుక్తమిత్యుక్త్వా రామః కవచమావిశత్
లక్ష్మణుడు సీతతో కలిసి గుహలోకి ప్రవేశించిన తరువాత, రాముడు 'ఇప్పుడు వారు రావచ్చు' అని చెప్పి తన కవచాన్ని ధరించాడు.
స తేనాగ్నినికాశేన కవచేన విభూషితః। బభూవ రామస్తిమిరే మహానగ్నిరివోత్థితః
అగ్నిలా మెరుస్తున్న ఆ కవచాన్ని ధరించిన రాముడు, చీకటిలో పెద్ద అగ్నిలా ప్రకాశించాడు.
స చాపముద్యమ్య మహచ్ఛరానాదాయ వీర్యవాన్। సమ్బభూవాస్థితస్తత్ర జ్యాస్వనైః పూరయన్ దిశః
వీరుడు తన విల్లు ఎత్తి, గొప్ప బాణాలు తీసుకుని నిలబడి, విల్లుల తంతి శబ్దాలతో దిక్కులను నింపాడు.