నిపాతితాన్ ప్రేక్ష్య రణే తు రాక్షసాన్ ప్రధావితా శూర్పణఖా పునస్తతః। వధం చ తేషాం నిఖిలేన రక్షసాం శశంస సర్వం భగినీ ఖరస్య సా
పోరులో పడిపోయిన రాక్షసులను చూసి, సూర్పణఖా అక్కడినుంచి పారిపోయి, అన్న ఖరుని దగ్గరకు వచ్చి, రాక్షసులంతా ఎలా చనిపోయారో అన్నీ చెప్పింది.
thumb|ఏకవింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ఏకవింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో, అరణ్యకాండలో ఇరవై ఒకవ సర్గను వినండి.
స పునః పతితాం దృష్ట్వా క్రోధాచ్ఛూర్పణఖాం పునః। ఉవాచ వ్యక్తయా వాచా తామనర్థార్థమాగతామ్
ఆమె మళ్లీ నేలపై పడిపోయినదాన్ని చూసి, ఖరుడు కోపంతో, తన సహాయం కోసం వచ్చిన సూర్పణఖాతో స్పష్టంగా మాట్లాడాడు.
మయా త్విదానీం శూరాస్తే రాక్షసాః పిశితాశనాః। త్వత్ప్రియార్థం వినిర్దిష్టాః కిమర్థం రుద్యతే పునః
నీ కోసమే నేను వీరమైన, మాంసం తినే రాక్షసులను పంపించాను. మరి నువ్వు మళ్లీ ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు?
భక్తాశ్చైవానురక్తాశ్చ హితాశ్చ మమ నిత్యశః। హన్యమానా న హన్యన్తే న న కుర్యుర్వచో మమ
వారు ఎప్పుడూ నాకే భక్తులు, నన్ను ప్రేమించే వారు, నాకు మేలు కోరేవారు. వాళ్లు చనిపోతున్నా, నా మాట తప్పకుండా వినేవారు.
కిమేతచ్ఛ్రోతుమిచ్ఛామి కారణం యత్కృతే పునః। హా నాథేతి వినర్దన్తీ సర్పవచ్చేష్టసే క్షితౌ
ఇది ఏమిటో చెప్పు. నువ్వు 'హాయ్! నాధా!' అని అరుస్తూ, పాము లాగా నేలపై తిప్పుకుంటూ పడిపోతున్నావు. దానికి కారణం ఏమిటో వినాలనుకుంటున్నాను.
అనాథవద్ విలపసి కిం ను నాథే మయి స్థితే। ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ మా మైవం వైక్లవ్యం త్యజ్యతామితి
నేను ఇక్కడ ఉన్నప్పుడు నువ్వు అనాథలా ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు? లేచి లేచి! ఇలాంటి బలహీనతను వదిలిపెట్టు.
ఇత్యేవముక్తా దుర్ధర్షా ఖరేణ పరిసాన్త్వితా। విమృజ్య నయనే సాస్రే ఖరం భ్రాతరమబ్రవీత్
అలా ఖరుడు ధైర్యం చెప్పిన తరువాత, ఆమె కన్నీళ్లు తుడుచుకుని, తన అన్న ఖరునితో మాట్లాడింది.
అస్మీదానీమహం ప్రాప్తా హతశ్రవణనాసికా। శోణితౌఘపరిక్లిన్నా త్వయా చ పరిసాన్త్వితా
ఇప్పుడు నేను నీ దగ్గరకు వచ్చాను. నా చెవులు, ముక్కు కోసివేయబడి, రక్తంలో తడిసిపోయాను. నువ్వు నన్ను ఓదార్చావు.
ప్రేషితాశ్చ త్వయా శూరా రాక్షసాస్తే చతుర్దశ। నిహన్తుం రాఘవం ఘోరం మత్ప్రియార్థం సలక్ష్మణమ్
నువ్వు నా కోసమే పద్నాలుగు మంది వీర రాక్షసులను, రాఘవుడిని లక్ష్మణుడితో కలిసి చంపమని పంపించావు.
తే తు రామేణ సామర్షాః శూలపట్టిశపాణయః। సమరే నిహతాః సర్వే సాయకైర్మర్మభేదిభిః
వారు అందరూ కోపంతో, ఆయుధాలు పట్టుకుని పోరులో రాముని చేతిలో ప్రాణాంతక బాణాలతో చంపబడ్డారు.
తాన్ భూమౌ పతితాన్ దృష్ట్వా క్షణేనైవ మహాజవాన్। రామస్య చ మహత్కర్మ మహాంస్త్రాసోఽభవన్మమ
ఆ వీరులు ఒక్క క్షణంలో నేలపై పడిపోవడం, రాముని గొప్ప కార్యాన్ని చూసి నాకు భయమూ, ఆశ్చర్యమూ కలిగింది.
సాస్మి భీతా సముద్విగ్నా విషణ్ణా చ నిశాచర। శరణం త్వాం పునః ప్రాప్తా సర్వతో భయదర్శినీ
అలా నేను భయంతో, మనసు కలవరంతో, నిరాశతో నిండిపోయాను. చుట్టూ ఎక్కడ చూసినా భయం కనబడుతోంది. అందుకే మళ్లీ నీ దగ్గరకు ఆశ్రయం కోసం వచ్చాను.
విషాదనక్రాధ్యుషితే పరిత్రాసోర్మిమాలిని। కిం మాం న త్రాయసే మగ్నాం విపులే శోకసాగరే
నిరాశ అనే మొసళ్ళతో, భయపు అలలతో నిండిన ఈ పెద్ద దుఃఖసాగరంలో మునిగిపోతున్న నన్ను నువ్వు ఎందుకు రక్షించడంలేదు?
ఏతే చ నిహతా భూమౌ రామేణ నిశితైః శరైః। యే చ మే పదవీం ప్రాప్తా రాక్షసాః పిశితాశనాః
నా కోసం వచ్చిన మాంసాహార రాక్షసులను రాముడు తన పదునైన బాణాలతో నేలపై పడేసాడు.
మయి తే యద్యనుక్రోశో యది రక్షఃసు తేషు చ। రామేణ యది శక్తిస్తే తేజో వాస్తి నిశాచర
నాకు, ఆ రాక్షసులకు నీవు కనికరం చూపిస్తే, లేదా రామునిపై నీకు శక్తి, బలమేదైనా ఉంటే, ఓ రాత్రివెలుగు, దయచేసి చూపించు.
దణ్డకారణ్యనిలయం జహి రాక్షసకణ్టకమ్। యది రామమమిత్రఘ్నం న త్వమద్య వధిష్యసి
దండకారణ్యంలో నివసించే రాక్షసులకు శూలమైనవాడిని సంహరించు. నీవు ఈ రోజు రాముని, శత్రువులను నాశనం చేసే వాడిని చంపకపోతే,
తవ చైవాగ్రతః ప్రాణాంస్త్యక్ష్యామి నిరపత్రపా। బుద్ధ్యాహమనుపశ్యామి న త్వం రామస్య సంయుగే
నీ ముందే నేను ప్రాణాలు వదిలేస్తాను, నీకు లజ్జా లేదు. నా అభిప్రాయంలో, నీవు యుద్ధంలో రాముని ఎదురు నిలబడలేవు.
స్థాతుం ప్రతిముఖే శక్తః సబలోఽపి మహారణే। శూరమానీ న శూరస్త్వం మిథ్యారోపితవిక్రమః
నీకు ఎంత సైన్యం ఉన్నా, నీవు ఆ మహాయుద్ధంలో అతని ఎదురుగా నిలబడలేవు. నీవు ధైర్యవంతుడినని చెప్పుకుంటున్నావు గానీ, నిజంగా ధైర్యవంతుడు కాదవు. నీకు ఉన్న శౌర్యం అబద్ధంగా నీవే వేసుకున్నది.
అపయాహి జనస్థానాత్ త్వరితః సహబాన్ధవః। జహి త్వం సమరే మూఢాన్యథా తు కులపాంసన
నీ బంధువులతో కలిసి జనస్థానాన్ని వెంటనే వదిలిపో. లేకపోతే, యుద్ధంలో ఆ మూర్ఖులను సంహరించు. లేదంటే, నీ వంశానికి అపకీర్తి తేవాల్సి వస్తుంది.
మానుషౌ తౌ న శక్నోషి హన్తుం వై రామలక్ష్మణౌ। నిఃసత్త్వస్యాల్పవీర్యస్య వాసస్తే కీదృశస్త్విహ
నీవు ఆ ఇద్దరు మనుష్యులను, అంటే రాముడు లక్ష్మణులను, చంపలేవు. నీకు బలమూ, శక్తీ లేని వాడివి ఇక్కడ ఉండటం ఏమిటి?
రామతేజోఽభిభూతో హి త్వం క్షిప్రం వినశిష్యసి। స హి తేజఃసమాయుక్తో రామో దశరథాత్మజః
రాముని తేజస్సు నిన్ను కవర్ చేసేసింది. త్వరలో నీవు నశిస్తావు. ఎందుకంటే దశరథుని కుమారుడైన రామునికి ఆ తేజస్సు ఉంది.
భ్రాతుః సమీపే శోకార్తా నష్టసంజ్ఞా బభూవ హ। కరాభ్యాముదరం హత్వా రురోద భృశదుఃఖితా
తన అన్నయ్య పక్కన, తీవ్రమైన దుఃఖంతో, జ్ఞానం కోల్పోయి, చేతులతో కడుపు కొట్టి, బాగా బాధపడుతూ ఆ రాక్షసీ ఏడ్చింది.
thumb|ద్వావింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ద్వావింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో, అరణ్యకాండలో ఇరవై రెండవ సర్గను వినండి.
ఏవమాధర్షితః శూరః శూర్పణఖ్యా ఖరస్తతః। ఉవాచ రక్షసాం మధ్యే ఖరః ఖరతరం వచః
అలా శూర్పణఖ చేత ప్రేరేపించబడిన ఖరుడు, రాక్షసుల మధ్యలో, తనకన్నా ఘాటైన మాటలు చెప్పాడు.
తవాపమానప్రభవః క్రోధోఽయమతులో మమ। న శక్యతే ధారయితుం లవణామ్భ ఇవోల్బణమ్
నీ అవమానంతో నాకు వచ్చిన ఈ కోపం అపూర్వమైనది. ఇది ఉప్పు నీరు మాదిరిగా ఆపుకోలేనిది.
న రామం గణయే వీర్యాన్మానుషం క్షీణజీవితమ్। ఆత్మదుశ్చరితైః ప్రాణాన్ హతో యోఽద్య విమోక్ష్యతే
రాముడు శక్తివంతుడు అని నేను భావించను. అతడు మానవుడు, ప్రాణం తగ్గిపోయినవాడు. తన దుష్కర్మల వల్ల అతడు ఈ రోజు ప్రాణాలు కోల్పోతాడు.
బాష్పః సంధార్యతామేష సమ్భ్రమశ్చ విముచ్యతామ్। అహం రామం సహ భ్రాత్రా నయామి యమసాదనమ్
నీ కన్నీళ్లు ఆపుకో, ఆ కలవరాన్ని విడిచిపెట్టు. నేను రాముని, అతని అన్నయ్యతో కలిసి యమలోకానికి పంపిస్తాను.
పరశ్వధహతస్యాద్య మన్దప్రాణస్య భూతలే। రామస్య రుధిరం రక్తముష్ణం పాస్యసి రాక్షసి
ఈ రోజు నేనతన్ని పరశువంతో కొట్టి నేలపై పడేసిన తర్వాత, నీకు వేడిగా ఉన్న రాముని రక్తాన్ని నీవు త్రాగుతావు, ఓ రాక్షసీ.
సమ్ప్రహృష్టా వచః శ్రుత్వా ఖరస్య వదనాచ్చ్యుతమ్। ప్రశశంస పునర్మౌర్ఖ్యాద్ భ్రాతరం రక్షసాం వరమ్
ఖరుని నోటినుంచి వచ్చిన ఆ మాటలు విని, ఆమె ఆనందించింది. తన మూర్ఖత్వంతో మళ్లీ తన అన్నయ్యను, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన వాడిని, పొగిడింది.