కస్య పత్రరథాః కాయాన్మాంసముత్కృత్య సంగతాః। ప్రహృష్టా భక్షయిష్యన్తి నిహతస్య మయా రణే
పోరులో నేను చంపినవాడి శరీరాన్ని, పక్షిరాజులు ఆనందంతో ముక్కలు చేసి, మాంసాన్ని తినిపోతారా?
తం న దేవా న గన్ధర్వా న పిశాచా న రాక్షసాః। మయాపకృష్టం కృపణం శక్తాస్త్రాతుం మహాహవే
దేవతలు, గంధర్వులు, పిశాచులు, రాక్షసులు కూడా, నా చేతిలో పడిన ఆ దురదృష్టవంతుడిని గొప్ప యుద్ధంలో రక్షించలేరు.
ఉపలభ్య శనైః సంజ్ఞాం తం మే శంసితుమర్హసి। యేన త్వం దుర్వినీతేన వనే విక్రమ్య నిర్జితా
ఆమె మెల్లగా తేరుకున్నాక, నీవు అడవిలో ఆ దుష్టుడు నిన్ను ఎలా జయించాడో నాకు చెప్పాలి.
ఇతి భ్రాతుర్వచః శ్రుత్వా క్రుద్ధస్య చ విశేషతః। తతః శూర్పణఖా వాక్యం సబాష్పమిదమబ్రవీత్
తమ్ముడి మాటలు, ముఖ్యంగా కోపంగా అన్నవాటిని విని, శూర్పణఖ తన కన్నీళ్లతో ఇలా చెప్పింది.
తరుణౌ రూపసమ్పన్నౌ సుకుమారౌ మహాబలౌ। పుణ్డరీకవిశాలాక్షౌ చీరకృష్ణాజినామ్బరౌ
అక్కడ ఇద్దరు యువకులు ఉన్నారు. వారు అందంగా, సున్నితంగా, గొప్ప బలంతో, తామరపువ్వుల్లాంటి పెద్ద కళ్లతో, చెక్కబట్టలు, కృష్ణాజినాలు ధరించి ఉన్నారు.
ఫలమూలాశనౌ దాన్తౌ తాపసౌ బ్రహ్మచారిణౌ। పుత్రౌ దశరథస్యాస్తాం భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ
వారు పండ్లు, కందులు తింటూ, మనస్సు నియంత్రించుకుని, వ్రతాచరణతో, బ్రహ్మచర్యంలో ఉన్నారు. వారిద్దరూ దశరథుని కుమారులు, ఆ ఇద్దరు అన్నదమ్ములు రాముడు, లక్ష్మణుడు.
గన్ధర్వరాజప్రతిమౌ పార్థివవ్యఞ్జనాన్వితౌ। దేవౌ వా దానవావేతౌ న తర్కయితుముత్సహే
వారు గంధర్వరాజుని పోలి, రాజసూచక లక్షణాలతో ఉన్నారు. దేవతలా, దానవులా అని నేను గుర్తించలేకపోతున్నాను.
తరుణీ రూపసమ్పన్నా సర్వాభరణభూషితా। దృష్టా తత్ర మయా నారీ తయోర్మధ్యే సుమధ్యమా
వారిద్దరి మధ్యలో, అందమైన రూపంతో, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన, నాజూకైన యువతి ఒకరిని నేను అక్కడ చూశాను.
తాభ్యాముభాభ్యాం సమ్భూయ ప్రమదామధికృత్య తామ్। ఇమామవస్థాం నీతాహం యథానాథాసతీ తథా
ఆ యువతిని గురించి వారిద్దరూ కలసి నన్ను ఇలా దుస్థితికి నెట్టారు. నేను అనాధలా, దురదృష్టవంతురాలిలా అయ్యాను.
ఏష మే ప్రథమః కామః కృతస్తత్ర త్వయా భవేత్। తస్యాస్తయోశ్చ రుధిరం పిబేయమహమాహవే
నాకు ఇదే మొదటి కోరిక. నువ్వు అక్కడ దాన్ని నెరవేర్చాలి. వారిద్దరిని యుద్ధంలో చంపి వారి రక్తాన్ని నేను తాగాలి.
ఇతి తస్యాం బ్రువాణాయాం చతుర్దశ మహాబలాన్। వ్యాదిదేశ ఖరః క్రుద్ధో రాక్షసానన్తకోపమాన్
ఆమె ఇలా చెప్పుతుండగా, ఖరుడు కోపంతో, ప్రళయంలా భయంకరమైన పద్నాలుగు రాక్షసులను ఆజ్ఞాపించాడు.
మానుషౌ శస్త్రసమ్పన్నౌ చీరకృష్ణాజినామ్బరౌ। ప్రవిష్టౌ దణ్డకారణ్యం ఘోరం ప్రమదయా సహ
చెక్కబట్టలు, కృష్ణాజినాలు ధరించిన ఇద్దరు మానవులు, ఆయుధాలతో, ఒక స్త్రీతో కలిసి భయంకరమైన దండకారణ్యంలోకి ప్రవేశించారు.
తౌ హత్వా తాం చ దుర్వృత్తాముపావర్తితుమర్హథ। ఇయం చ భగినీ తేషాం రుధిరం మమ పాస్యతి
వారిద్దరినీ, ఆ దుర్మార్గినిని చంపి తిరిగి రావాలి. వీరి అక్క అయిన ఈమె, వారి రక్తాన్ని నా కోసం తాగుతుంది.
మనోరథోఽయమిష్టోఽస్యా భగిన్యా మమ రాక్షసాః। శీఘ్రం సమ్పాద్యతాం గత్వా తౌ ప్రమథ్య స్వతేజసా
రాక్షసులారా! ఇది నా అక్క కోరిక. మీరు వెంటనే వెళ్లి, మీ బలంతో వారిని జయించి, ఈ కోరికను నెరవేర్చండి.
యుష్మాభిర్నిహతౌ దృష్ట్వా తావుభౌ భ్రాతరౌ రణే। ఇయం ప్రహృష్టా ముదితా రుధిరం యుధి పాస్యతి
మీరు యుద్ధంలో ఆ ఇద్దరు అన్నదమ్ములను చంపితే, ఈమె ఆనందంతో, సంతోషంతో, యుద్ధంలో వారి రక్తాన్ని తాగుతుంది.
ఇతి ప్రతిసమాదిష్టా రాక్షసాస్తే చతుర్దశ। తత్ర జగ్ముస్తయా సార్ధం ఘనా వాతేరితా ఇవ
అలా ఆజ్ఞాపించబడిన పద్నాలుగు రాక్షసులు, ఆమెతో కలిసి, గాలిలో నడిచే మేఘాల్లా అక్కడికి వెళ్లారు.
thumb|వింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే వింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, అరణ్యకాండలో, ఇరవయ్యవ సర్గను వినండి.
తతః శూర్పణఖా ఘోరా రాఘవాశ్రమమాగతా। రాక్షసానాచచక్షే తౌ భ్రాతరౌ సహ సీతయా
తర్వాత భయంకరమైన శూర్పణఖ, రాఘవుని ఆశ్రమానికి వచ్చి, ఆ ఇద్దరు అన్నదమ్ములు సీతతో కలిసి ఉన్నారని రాక్షసులకు చెప్పింది.
తే రామం పర్ణశాలాయాముపవిష్టం మహాబలమ్। దదృశుః సీతయా సార్ధం లక్ష్మణేనాపి సేవితమ్
వారు మహాబలుడు అయిన రాముడు, సీతతో పాటు, లక్ష్మణుడు సేవ చేస్తున్నాడు, అని చూశారు.
తాం దృష్ట్వా రాఘవః శ్రీమానాగతాంస్తాంశ్చ రాక్షసాన్। అబ్రవీద్ భ్రాతరం రామో లక్ష్మణం దీప్తతేజసమ్
ఆమె వచ్చినదాన్ని, రాక్షసులను చూసిన రాఘవుడు, తేజస్సుతో మెరిసిపోతున్న తన తమ్ముడు లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు.
ముహూర్తం భవ సౌమిత్రే సీతాయాః ప్రత్యనన్తరః। ఇమానస్యా వధిష్యామి పదవీమాగతానిహ
సౌమిత్రీ, నువ్వు కొంతసేపు సీతమ్మవారి దగ్గరే ఉండు. ఈ దారిలో వచ్చిన వారిని నేను వెంటనే సంహరిస్తాను.
వాక్యమేతత్ తతః శ్రుత్వా రామస్య విదితాత్మనః। తథేతి లక్ష్మణో వాక్యం రాఘవస్య ప్రపూజయన్
రాముడు ఇలా ఆజ్ఞాపించగా, లక్ష్మణుడు ఆ మాటలు వినిపించి, 'అలాగే' అని గౌరవంతో సమాధానం ఇచ్చాడు.
రాఘవోఽపి మహచ్చాపం చామీకరవిభూషితమ్। చకార సజ్యం ధర్మాత్మా తాని రక్షాంసి చాబ్రవీత్
ధర్మమయుడైన రాఘవుడు బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న తన గొప్ప విల్లు తీసుకుని, దాన్ని సిద్ధం చేసుకొని, ఆ రాక్షసులతో ఇలా చెప్పాడు.
పుత్రౌ దశరథస్యావాం భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ। ప్రవిష్టౌ సీతయా సార్ధం దుశ్చరం దణ్డకావనమ్
మేము దశరథ మహారాజు కుమారులు, అన్నదమ్ములు రాముడు, లక్ష్మణుడు. సీతమ్మతో కలిసి ఈ కఠినమైన దండకారణ్యంలోకి ప్రవేశించాము.
ఫలమూలాశనౌ దాన్తౌ తాపసౌ బ్రహ్మచారిణౌ। వసన్తౌ దణ్డకారణ్యే కిమర్థముపహింసథ
మేము కాయలు, మూలికలు తింటూ, నియమంగా బ్రతుకుతూ, వ్రతాచరణతో, దండకారణ్యంలో నివసిస్తున్నాము. మీరు మమ్మల్ని ఎందుకు హింసిస్తున్నారు?
యుష్మాన్ పాపాత్మకాన్ హన్తుం విప్రకారాన్ మహాహవే। ఋషీణాం తు నియోగేన సమ్ప్రాప్తః సశరాసనః
మీరు పాపాత్ములు, మహాసమరంలో దుర్మార్గాలు చేస్తున్నవారు. ఋషుల ఆజ్ఞతోనే నేను విల్లు, బాణాలతో మీను సంహరించడానికి వచ్చాను.
తిష్ఠతైవాత్ర సంతుష్టా నోపవర్తితుమర్హథ। యది ప్రాణైరిహార్థో వో నివర్తధ్వం నిశాచరాః
ఇక్కడే సంతృప్తిగా ఉండండి, వెనక్కి పోవాల్సిన అవసరం లేదు. మీ ప్రాణాలు విలువైనవైతే, ఇక్కడినుండి వెళ్లిపోండి, రాత్రివేళ తిరిగే రాక్షసులారా.
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా రాక్షసాస్తే చతుర్దశ। ఊచుర్వాచం సుసంక్రుద్ధా బ్రహ్మఘ్నాః శూలపాణయః
రాముని మాటలు విన్న ఆ పద్నాలుగు రాక్షసులు, బ్రాహ్మణ హంతకులు, కత్తులు పట్టుకుని, తీవ్రమైన కోపంతో ఇలా సమాధానం ఇచ్చారు.
సంరక్తనయనా ఘోరా రామం సంరక్తలోచనమ్। పరుషా మధురాభాషం హృష్టా దృష్టపరాక్రమమ్
వారు భయంకరంగా, కళ్లలో రక్తం మరిగిపోతూ, రాముని వైపు చూస్తూ, ఆయన కూడా కోపంతో ఉన్నట్టు కనిపిస్తూ, మాటల్లో తీపి కలిపిన కఠినతతో, ఆయన పరాక్రమాన్ని చూసి ఆనందంతో మాట్లాడారు.
క్రోధముత్పాద్య నో భర్తుః ఖరస్య సుమహాత్మనః। త్వమేవ హాస్యసే ప్రాణాన్ సద్యోఽస్మాభిర్హతో యుధి
మా ప్రభువు ఖరుడికి కోపం తెప్పించావు. ఇప్పుడు నీవే నీ ప్రాణాలను కోల్పోతావు. మేము యుద్ధంలో నిన్ను వెంటనే సంహరిస్తాం.