thumb|ఏకోనవింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ఏకోనవింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో, అరణ్యకాండలో, పద్దెనిమిదవ సర్గ ముగిసింది. ఇప్పుడు పంతొమ్మిదవ సర్గను వినండి.
తాం తథా పతితాం దృష్ట్వా విరూపాం శోణితోక్షితామ్। భగినీం క్రోధసంతప్తః ఖరః పప్రచ్ఛ రాక్షసః
అలా పడిపోయి, ముఖం వికృతంగా మారి, రక్తంతో తడిసిన తన చెల్లిని చూసి, రాక్షసుడు ఖరుడు కోపంతో ఆమెను అడిగాడు.
ఉత్తిష్ఠ తావదాఖ్యాహి ప్రమోహం జహి సమ్భ్రమమ్। వ్యక్తమాఖ్యాహి కేన త్వమేవంరూపా విరూపితా
ఎదురు లేచి, భయం, మూర్ఛను విడిచిపెట్టి, ఎవరు నిన్నీ విధంగా వికృతంగా చేసారో స్పష్టంగా చెప్పు.
కః కృష్ణసర్పమాసీనమాశీవిషమనాగసమ్। తుదత్యభిసమాపన్నమఙ్గుల్యగ్రేణ లీలయా
నల్ల పాము దగ్గర కూర్చుని ఉన్న విషపూరితమైన నాగాన్ని, ఎవరు అలవాటుగా వేలితో తాకినట్టు నిన్ను తాకాడు?
కాలపాశం సమాసజ్య కణ్ఠే మోహాన్న బుధ్యతే। యస్త్వామద్య సమాసాద్య పీతవాన్ విషముత్తమమ్
మరణపు ఉచ్చు మెడలో వేసుకుని కూడా, ఎవరు మూర్ఛతో తెలియక, నిన్ను కలిసిన రోజు, గొప్ప విషాన్ని తాగినట్టు చేసాడు?
బలవిక్రమసమ్పన్నా కామగా కామరూపిణీ। ఇమామవస్థాం నీతా త్వం కేనాన్తకసమాగతా
బలంతో, పరాక్రమంతో నిండినవైన, కావలసిన రూపం ధరించగల నీవు, మరణాన్ని ఎదుర్కొన్నట్టు, ఎవరి చేతిలో ఈ స్థితికి చేరుకున్నావు?
దేవగన్ధర్వభూతానామృషీణాం చ మహాత్మనామ్। కోఽయమేవం మహావీర్యస్త్వాం విరూపాం చకార హ
దేవతలు, గంధర్వులు, భూతాలు, మహర్షుల్లో ఎవరు ఇంత శక్తివంతుడై, నిన్ను ఇలా వికృతంగా మార్చగలిగాడు?
నహి పశ్యామ్యహం లోకే యః కుర్యాన్మమ విప్రియమ్। అమరేషు సహస్రాక్షం మహేన్ద్రం పాకశాసనమ్
ఈ లోకంలో నాకు హాని చేయగలవాడు ఎవ్వరూ లేరు; అమరులలో అయినా, వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన మహేంద్రుడైనా కాదు.
అద్యాహం మార్గణైః ప్రాణానాదాస్యే జీవితాన్తగైః। సలిలే క్షీరమాసక్తం నిష్పిబన్నివ సారసః
ఈ రోజు, నా బాణాలతో అతని ప్రాణాలను తీసేస్తాను; హంస నీటిలోని పాలను తాగినట్టు, అతని ప్రాణాన్ని తాగేస్తాను.
నిహతస్య మయా సంఖ్యే శరసంకృత్తమర్మణః। సఫేనం రుధిరం కస్య మేదినీ పాతుమిచ్ఛతి
పోరులో నా బాణాలతో శరీర భాగాలు కోసి, నాశనం చేసినవాడి రక్తాన్ని, నురుగు కలిసినదాన్ని, భూమి తాగాలని కోరుకుంటుందా?
కస్య పత్రరథాః కాయాన్మాంసముత్కృత్య సంగతాః। ప్రహృష్టా భక్షయిష్యన్తి నిహతస్య మయా రణే
పోరులో నేను చంపినవాడి శరీరాన్ని, పక్షిరాజులు ఆనందంతో ముక్కలు చేసి, మాంసాన్ని తినిపోతారా?
తం న దేవా న గన్ధర్వా న పిశాచా న రాక్షసాః। మయాపకృష్టం కృపణం శక్తాస్త్రాతుం మహాహవే
దేవతలు, గంధర్వులు, పిశాచులు, రాక్షసులు కూడా, నా చేతిలో పడిన ఆ దురదృష్టవంతుడిని గొప్ప యుద్ధంలో రక్షించలేరు.
ఉపలభ్య శనైః సంజ్ఞాం తం మే శంసితుమర్హసి। యేన త్వం దుర్వినీతేన వనే విక్రమ్య నిర్జితా
ఆమె మెల్లగా తేరుకున్నాక, నీవు అడవిలో ఆ దుష్టుడు నిన్ను ఎలా జయించాడో నాకు చెప్పాలి.
ఇతి భ్రాతుర్వచః శ్రుత్వా క్రుద్ధస్య చ విశేషతః। తతః శూర్పణఖా వాక్యం సబాష్పమిదమబ్రవీత్
తమ్ముడి మాటలు, ముఖ్యంగా కోపంగా అన్నవాటిని విని, శూర్పణఖ తన కన్నీళ్లతో ఇలా చెప్పింది.
తరుణౌ రూపసమ్పన్నౌ సుకుమారౌ మహాబలౌ। పుణ్డరీకవిశాలాక్షౌ చీరకృష్ణాజినామ్బరౌ
అక్కడ ఇద్దరు యువకులు ఉన్నారు. వారు అందంగా, సున్నితంగా, గొప్ప బలంతో, తామరపువ్వుల్లాంటి పెద్ద కళ్లతో, చెక్కబట్టలు, కృష్ణాజినాలు ధరించి ఉన్నారు.
ఫలమూలాశనౌ దాన్తౌ తాపసౌ బ్రహ్మచారిణౌ। పుత్రౌ దశరథస్యాస్తాం భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ
వారు పండ్లు, కందులు తింటూ, మనస్సు నియంత్రించుకుని, వ్రతాచరణతో, బ్రహ్మచర్యంలో ఉన్నారు. వారిద్దరూ దశరథుని కుమారులు, ఆ ఇద్దరు అన్నదమ్ములు రాముడు, లక్ష్మణుడు.
గన్ధర్వరాజప్రతిమౌ పార్థివవ్యఞ్జనాన్వితౌ। దేవౌ వా దానవావేతౌ న తర్కయితుముత్సహే
వారు గంధర్వరాజుని పోలి, రాజసూచక లక్షణాలతో ఉన్నారు. దేవతలా, దానవులా అని నేను గుర్తించలేకపోతున్నాను.
తరుణీ రూపసమ్పన్నా సర్వాభరణభూషితా। దృష్టా తత్ర మయా నారీ తయోర్మధ్యే సుమధ్యమా
వారిద్దరి మధ్యలో, అందమైన రూపంతో, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన, నాజూకైన యువతి ఒకరిని నేను అక్కడ చూశాను.
తాభ్యాముభాభ్యాం సమ్భూయ ప్రమదామధికృత్య తామ్। ఇమామవస్థాం నీతాహం యథానాథాసతీ తథా
ఆ యువతిని గురించి వారిద్దరూ కలసి నన్ను ఇలా దుస్థితికి నెట్టారు. నేను అనాధలా, దురదృష్టవంతురాలిలా అయ్యాను.
ఏష మే ప్రథమః కామః కృతస్తత్ర త్వయా భవేత్। తస్యాస్తయోశ్చ రుధిరం పిబేయమహమాహవే
నాకు ఇదే మొదటి కోరిక. నువ్వు అక్కడ దాన్ని నెరవేర్చాలి. వారిద్దరిని యుద్ధంలో చంపి వారి రక్తాన్ని నేను తాగాలి.
ఇతి తస్యాం బ్రువాణాయాం చతుర్దశ మహాబలాన్। వ్యాదిదేశ ఖరః క్రుద్ధో రాక్షసానన్తకోపమాన్
ఆమె ఇలా చెప్పుతుండగా, ఖరుడు కోపంతో, ప్రళయంలా భయంకరమైన పద్నాలుగు రాక్షసులను ఆజ్ఞాపించాడు.
మానుషౌ శస్త్రసమ్పన్నౌ చీరకృష్ణాజినామ్బరౌ। ప్రవిష్టౌ దణ్డకారణ్యం ఘోరం ప్రమదయా సహ
చెక్కబట్టలు, కృష్ణాజినాలు ధరించిన ఇద్దరు మానవులు, ఆయుధాలతో, ఒక స్త్రీతో కలిసి భయంకరమైన దండకారణ్యంలోకి ప్రవేశించారు.
తౌ హత్వా తాం చ దుర్వృత్తాముపావర్తితుమర్హథ। ఇయం చ భగినీ తేషాం రుధిరం మమ పాస్యతి
వారిద్దరినీ, ఆ దుర్మార్గినిని చంపి తిరిగి రావాలి. వీరి అక్క అయిన ఈమె, వారి రక్తాన్ని నా కోసం తాగుతుంది.
మనోరథోఽయమిష్టోఽస్యా భగిన్యా మమ రాక్షసాః। శీఘ్రం సమ్పాద్యతాం గత్వా తౌ ప్రమథ్య స్వతేజసా
రాక్షసులారా! ఇది నా అక్క కోరిక. మీరు వెంటనే వెళ్లి, మీ బలంతో వారిని జయించి, ఈ కోరికను నెరవేర్చండి.
యుష్మాభిర్నిహతౌ దృష్ట్వా తావుభౌ భ్రాతరౌ రణే। ఇయం ప్రహృష్టా ముదితా రుధిరం యుధి పాస్యతి
మీరు యుద్ధంలో ఆ ఇద్దరు అన్నదమ్ములను చంపితే, ఈమె ఆనందంతో, సంతోషంతో, యుద్ధంలో వారి రక్తాన్ని తాగుతుంది.
ఇతి ప్రతిసమాదిష్టా రాక్షసాస్తే చతుర్దశ। తత్ర జగ్ముస్తయా సార్ధం ఘనా వాతేరితా ఇవ
అలా ఆజ్ఞాపించబడిన పద్నాలుగు రాక్షసులు, ఆమెతో కలిసి, గాలిలో నడిచే మేఘాల్లా అక్కడికి వెళ్లారు.
thumb|వింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే వింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, అరణ్యకాండలో, ఇరవయ్యవ సర్గను వినండి.
తతః శూర్పణఖా ఘోరా రాఘవాశ్రమమాగతా। రాక్షసానాచచక్షే తౌ భ్రాతరౌ సహ సీతయా
తర్వాత భయంకరమైన శూర్పణఖ, రాఘవుని ఆశ్రమానికి వచ్చి, ఆ ఇద్దరు అన్నదమ్ములు సీతతో కలిసి ఉన్నారని రాక్షసులకు చెప్పింది.
తే రామం పర్ణశాలాయాముపవిష్టం మహాబలమ్। దదృశుః సీతయా సార్ధం లక్ష్మణేనాపి సేవితమ్
వారు మహాబలుడు అయిన రాముడు, సీతతో పాటు, లక్ష్మణుడు సేవ చేస్తున్నాడు, అని చూశారు.
తాం దృష్ట్వా రాఘవః శ్రీమానాగతాంస్తాంశ్చ రాక్షసాన్। అబ్రవీద్ భ్రాతరం రామో లక్ష్మణం దీప్తతేజసమ్
ఆమె వచ్చినదాన్ని, రాక్షసులను చూసిన రాఘవుడు, తేజస్సుతో మెరిసిపోతున్న తన తమ్ముడు లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు.