కద్రూర్నాగసహస్రం తు విజజ్ఞే ధరణీధరాన్। ద్వౌ పుత్రౌ వినతాయాస్తు గరుడోఽరుణ ఏవ చ
కద్రూ అనేక నాగులను, భూమిని మోయగలిగే పాములను ప్రసవించింది. వినతకు ఇద్దరు కుమారులు—ఒకరు గరుడుడు, మరొకరు అరుణుడు—పుట్టారు.
తస్మాజ్జాతోఽహమరుణాత్ సమ్పాతిశ్చ మమాగ్రజః। జటాయురితి మాం విద్ధి శ్యేనీపుత్రమరిందమ
అరుణుని నుండి నేనే పుట్టాను, సంపాతి నా అన్నయ్య. శత్రువులను జయించేవాడా, నన్ను శ్యేనిదేవి కుమారుడైన జటాయువు అని తెలుసుకో.
సోఽహం వాససహాయస్తే భవిష్యామి యదీచ్ఛసి। ఇదం దుర్గం హి కాన్తారం మృగరాక్షససేవితమ్। సీతాం చ తాత రక్షిష్యే త్వయి యాతే సలక్ష్మణే
మీరు అనుకుంటే, నేను ఇక్కడ మీతో ఉండి సహాయం చేస్తాను. ఈ అడవి చాలా ప్రమాదకరమైనది, మృగాలు, రాక్షసులు తిరిగే స్థలం. మీరు లక్ష్మణునితో వెళ్లినప్పుడు, తాత, నేను సీతను కాపాడుతాను.
జటాయుషం తు ప్రతిపూజ్య రాఘవో ముదా పరిష్వజ్య చ సంనతోఽభవత్ । పితుర్హి శుశ్రావ సఖిత్వమాత్మవా- ఞ్జటాయుషా సంకథితం పునః పునః
జటాయువును రాఘవుడు గౌరవంగా ఆహ్వానించి, ఆనందంగా ఆలింగనం చేసి నమస్కరించాడు. ఎందుకంటే తన తండ్రి నుండి జటాయువుతో ఉన్న స్నేహాన్ని ఎన్నోసార్లు విన్నాడు.
స తత్ర సీతాం పరిదాయ మైథిలీం సహైవ తేనాతిబలేన పక్షిణా। జగామ తాం పఞ్చవటీం సలక్ష్మణో రిపూన్ దిధక్షన్ శలభానివానలః
అక్కడ మిథిలా రాజకుమార్తె సీతను ఆ శక్తివంతమైన పక్షికి అప్పగించి, లక్ష్మణునితో కలిసి పంచవటికి వెళ్లాడు. శత్రువులను దహించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్న అగ్నిలా, వారిని సంహరించేందుకు బయలుదేరాడు.
thumb|సప్తదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే సప్తదశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అరణ్యకాండలో పదిహేడవ సర్గను వినండి.
కృతాభిషేకో రామస్తు సీతా సౌమిత్రిరేవ చ। తస్మాద్ గోదావరీతీరాత్ తతో జగ్ముః స్వమాశ్రమమ్
స్నానం ముగించుకున్న రాముడు, సీత, సౌమిత్రి కలిసి గోదావరి తీరాన్ని వదిలి తమ ఆశ్రమానికి వెళ్లారు.
ఆశ్రమం తముపాగమ్య రాఘవః సహలక్ష్మణః। కృత్వా పౌర్వాహ్ణికం కర్మ పర్ణశాలాముపాగమత్
ఆ ఆశ్రమానికి రాఘవుడు లక్ష్మణునితో చేరి, ఉదయపు కర్మలు చేసి, ఆ పర్ణశాలకు వెళ్లాడు.
ఉవాస సుఖితస్తత్ర పూజ్యమానో మహర్షిభిః। స రామః పర్ణశాలాయామాసీనః సహ సీతయా
రాముడు అక్కడ మహర్షులందరి గౌరవాన్ని పొందుతూ ఆనందంగా ఉండేవాడు. సీతతో కలిసి పర్ణశాలలో కూర్చున్నాడు.
విరరాజ మహాబాహుశ్చిత్రయా చన్ద్రమా ఇవ। లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా చకార వివిధాః కథాః
బలమైన భుజాలు కలిగిన రాముడు, చిత్రమైన చంద్రునిలా మెరిసిపోతూ, తన అన్నయ్య లక్ష్మణునితో色色 కథలు చెప్పుకుంటూ ఉండేవాడు.
తదాసీనస్య రామస్య కథాసంసక్తచేతసః। తం దేశం రాక్షసీ కాచిదాజగామ యదృచ్ఛయా
అలా రాముడు కథల్లో మునిగిపోయి కూర్చున్నప్పుడు, అక్కడికి యాదృచ్ఛికంగా ఒక రాక్షసీ వచ్చింది.
సా తు శూర్పణఖా నామ దశగ్రీవస్య రక్షసః। భగినీ రామమాసాద్య దదర్శ త్రిదశోపమమ్
ఆమె పేరు శూర్పణఖ. ఆమె దశగ్రీవుడైన రాక్షసుని సోదరి. రాముని దగ్గరకు వచ్చి, అతడిని దేవతలకు సమానంగా చూశింది.
దీప్తాస్యం చ మహాబాహుం పద్మపత్రాయతేక్షణమ్। గజవిక్రాన్తగమనం జటామణ్డలధారిణమ్
ఆమె రాముని ప్రకాశవంతమైన ముఖాన్ని, బలమైన భుజాలను, తామరాకుల్లాంటి పొడవైన కళ్లను, ఏనుగు నడకను, వలయాల్లా ఉన్న జటలను చూసింది.
సుకుమారం మహాసత్త్వం పార్థివవ్యఞ్జనాన్వితమ్। రామమిన్దీవరశ్యామం కందర్పసదృశప్రభమ్
ఆమె రాముని మృదువుగా, కానీ గొప్ప బలంతో, రాజసముదాయాలతో, నీలకమల వర్ణంతో, మన్మథుడిలా ప్రకాశవంతంగా చూసింది.
బభూవేన్ద్రోపమం దృష్ట్వా రాక్షసీ కామమోహితా। సుముఖం దుర్ముఖీ రామం వృత్తమధ్యం మహోదరీ
ఇంద్రునిలా ఉన్న రాముని చూసి, ఆ రాక్షసీ కామమోహితురాలై, తాను ముదుసలి, ముఖం కురూపమైనదైనా, అందమైన ముఖం గల రాముని, తన పెద్ద పొట్టతో, వంపైన నడుముతో చూశింది.
విశాలాక్షం విరూపాక్షీ సుకేశం తామ్రమూర్ధజా। ప్రియరూపం విరూపా సా సుస్వరం భైరవస్వనా
ఆమె వంకర కళ్లతో, అతని విశాల కళ్లను చూసింది; తన తామ్రవర్ణ జుట్టుతో, అతని అందమైన జుట్టును చూసింది; తాను కురూపురాలైనా, అతని సుందర రూపాన్ని చూసింది; తన స్వరం భయంకరమైనదైనా, అతని స్వరం మధురంగా అనిపించింది.
తరుణం దారుణా వృద్ధా దక్షిణం వామభాషిణీ। న్యాయవృత్తం సుదుర్వృత్తా ప్రియమప్రియదర్శనా
ఆమె వయసులో పెద్దదైనా, యవ్వనంతో కనిపించింది; క్రూరురాలైనా, మృదువుగా మాట్లాడింది; దురాచారిణైనా, అతను ధర్మపరుడు; తాను చూడటానికి అసహ్యంగా ఉన్నా, అతను అందంగా ఉన్నాడు.
శరీరజసమావిష్టా రాక్షసీ రామమబ్రవీత్। జటీ తాపసవేషేణ సభార్యః శరచాపధృక్
ఆ రాక్షసీ, శరీరభావనతో మత్తెక్కి, రామునితో ఇలా చెప్పింది: 'జటలు వేసుకుని, తపస్సు వేషంలో, భార్యతో కలిసి, విల్లు బాణాలు ధరించి ఉన్నావు...'
ఆగతస్త్వమిమం దేశం కథం రాక్షససేవితమ్। కిమాగమనకృత్యం తే తత్త్వమాఖ్యాతుమర్హసి
నీవు రాక్షసులు తిరిగే ఈ ప్రాంతానికి ఎందుకు వచ్చావు? నీకు ఇక్కడికి రావడానికి ఏమి అవసరం ఏర్పడింది? నిజం చెప్పాలి.
ఏవముక్తస్తు రాక్షస్యా శూర్పణఖ్యా పరంతపః। ఋజుబుద్ధితయా సర్వమాఖ్యాతుముపచక్రమే
అలా రాక్షసిగా శూర్పణఖ అనే ఆమె అడిగినప్పుడు, శత్రువులకు భయంకరుడైన రాముడు నేరుగా తన మనసులో ఉన్నదాన్ని చెప్పడం మొదలుపెట్టాడు.
ఆసీద్ దశరథో నామ రాజా త్రిదశవిక్రమః। తస్యాహమగ్రజః పుత్రో రామో నామ జనైః శ్రుతః
దశరథుడు అనే రాజు ఉండేవాడు, అతని పరాక్రమం దేవతలతో సమానం. నేను అతని పెద్ద కుమారుడిని, జనంలో రాముడిగా ప్రసిద్ధి పొందాను.
భ్రాతాయం లక్ష్మణో నామ యవీయాన్ మామనువ్రతః। ఇయం భార్యా చ వైదేహీ మమ సీతేతి విశ్రుతా
ఇతను నా తమ్ముడు, లక్ష్మణుడు. నాకు ఎంతో విధేయుడు. ఇది నా భార్య, వైదేహి. సీతగా అందరికీ పేరుగాంచింది.
త్వాం తు వేదితుమిచ్ఛామి కస్య త్వం కాసి కస్య వా। త్వం హి తావన్మనోజ్ఞాఙ్గీ రాక్షసీ ప్రతిభాసి మే
కానీ, నువ్వెవరో, ఎవరి ఆడవాడవో, నీకు ఎవరు ఉన్నారో తెలుసుకోవాలని ఉంది. నీవు ఆకర్షణీయమైన రూపంతో ఉన్నా, నాకు రాక్షసిగా కనిపిస్తున్నావు.
ఇహ వా కింనిమిత్తం త్వమాగతా బ్రూహి తత్త్వతః। సాబ్రవీద్ వచనం శ్రుత్వా రాక్షసీ మదనార్దితా
ఇక్కడికి నువ్వు ఎందుకు వచ్చావు? నిజంగా చెప్పు. ఆ మాటలు విని, కోరికతో మత్తెక్కిన ఆ రాక్షసీ సమాధానం చెప్పింది.
శ్రూయతాం రామ తత్త్వార్థం వక్ష్యామి వచనం మమ। అహం శూర్పణఖా నామ రాక్షసీ కామరూపిణీ
రామా, నా మాటను నిజంగా విను. నేను శూర్పణఖ అనే పేరు కలిగిన రాక్షసిని, కావాలనుకున్న రూపం ఎప్పుడైనా తీసుకోగలను.
అరణ్యం విచరామీదమేకా సర్వభయంకరా। రావణో నామ మే భ్రాతా యది తే శ్రోత్రమాగతః
ఈ అరణ్యంలో నేను ఒంటరిగా తిరుగుతుంటాను, అందరికీ భయంకరంగా ఉంటాను. రావణుడు నా అన్నయ్య. నీకు అతని పేరు వినిపించి ఉండొచ్చు.
వీరో విశ్రవసః పుత్రో యది తే శ్రోత్రమాగతః। ప్రవృద్ధనిద్రశ్చ సదా కుమ్భకర్ణో మహాబలః
అతను విశ్రవసుని కుమారుడు, పరాక్రమవంతుడు. నీకు వినిపించి ఉండొచ్చు. ఇంకా, ఎప్పుడూ నిద్రలో ఉండే, మహాబలుడైన కుంభకర్ణుడు కూడా ఉన్నాడు.
విభీషణస్తు ధర్మాత్మా న తు రాక్షసచేష్టితః। ప్రఖ్యాతవీర్యౌ చ రణే భ్రాతరౌ ఖరదూషణౌ
విభీషణుడు ధర్మబుద్ధి కలవాడు, రాక్షసులా ప్రవర్తించడు. యుద్ధంలో పేరుగాంచిన ఖరుడు, దూషణుడు కూడా నా అన్నదమ్ములే.
తానహం సమతిక్రాన్తాం రామ త్వాపూర్వదర్శనాత్। సముపేతాస్మి భావేన భర్తారం పురుషోత్తమమ్
వారిని వదిలేసి, నిన్ను తొలిసారి చూసి, నా మనసు ఆకర్షితమై, పురుషోత్తముడైన నిన్ను భర్తగా కోరుకుంటూ వచ్చాను రామా.
అహం ప్రభావసమ్పన్నా స్వచ్ఛన్దబలగామినీ। చిరాయ భవ భర్తా మే సీతయా కిం కరిష్యసి
నాకు శక్తి ఉంది, నా ఇష్టానుసారం తిరుగగలను. నువ్వు నా భర్తగా ఎప్పటికీ ఉండు. నీకు సీతతో ఏమి అవసరం?