పుష్పితాన్ పుష్పితాగ్రాభిర్లతాభిరుపశోభితాన్। దదర్శ రామః శతశస్తత్ర కాన్తారపాదపాన్
అక్కడ రాముడు వందలాది అడవి చెట్లను, పుష్పాలతో అలంకరించబడిన లతలతో మెరిసిపోతున్నవిగా చూశాడు.
హస్తిహస్తైర్విమృదితాన్ వానరైరుపశోభితాన్। మత్తైః శకునిసఙ్ఘైశ్చ శతశః ప్రతినాదితాన్
కొన్ని చెట్లు ఏనుగుల సొంకులతో త్రొక్కబడి ఉండగా, కొన్ని కోతుల వల్ల ప్రకాశవంతంగా కనిపించాయి. మత్తులో ఉన్న పక్షుల గుంపుల అరుపులతో వందలాది చెట్లు మారుమోగుతున్నాయి.
తతోఽబ్రవీత్ సమీపస్థం రామో రాజీవలోచనః। పృష్ఠతోఽనుగతం వీరం లక్ష్మణం లక్ష్మివర్ధనమ్
ఆ సమయంలో పద్మాకార నయనుడైన రాముడు, తన వెనుక నడుస్తున్న వీరుడైన లక్ష్మివర్ధనుడైన లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు.
స్నిగ్ధపత్రా యథా వృక్షా యథా క్షాన్తా మృగద్విజాః। ఆశ్రమో నాతిదూరస్థో మహర్షేర్భావితాత్మనః
చెట్లు నిగనిగలాడే ఆకులతో ఉన్నాయి, జంతువులు, పక్షులు మృదువుగా ఉన్నాయి. ఇక్కడి నుంచి ఎక్కువ దూరంలో కాకుండా, పవిత్రమైన మనస్సు కలిగిన మహర్షి ఆశ్రమం ఉంది.
అగస్త్య ఇతి విఖ్యాతో లోకే స్వేనైవ కర్మణా। ఆశ్రమో దృశ్యతే తస్య పరిశ్రాన్తశ్రమాపహః
అగస్త్యుడు అనే పేరు ప్రపంచంలో ప్రసిద్ధి చెందినది. ఆయన ఆశ్రమం ఇక్కడ కనిపిస్తోంది. అలసటతో ఉన్నవారి శ్రమను తొలగించే స్థలం అది.
ప్రాజ్యధూమాకులవనశ్చీరమాలాపరిష్కృతః। ప్రశాన్తమృగయూథశ్చ నానాశకునినాదితః
ఈ అడవి మోటుగా పొగతో నిండిపోయి ఉంది, చెరుకుల మాలలతో అలంకరించబడింది, మృదువైన జింకల గుంపులతో ప్రశాంతంగా ఉంది, ఎన్నో రకాల పక్షుల గానాలతో మారుమోగుతోంది.
నిగృహ్య తరసా మృత్యుం లోకానాం హితకామ్యయా। దక్షిణా దిక్ కృతా యేన శరణ్యా పుణ్యకర్మణా
ప్రపంచాల మేలుకోసం, ఆయన మృత్యువును బలవంతంగా అదుపు చేసాడు. తన పుణ్య కార్యాలతో దక్షిణ దిశను ఆశ్రయదాయకంగా మార్చాడు.
తస్యేదమాశ్రమపదం ప్రభావాద్ యస్య రాక్షసైః। దిగియం దక్షిణా త్రాసాద్ దృశ్యతే నోపభుజ్యతే
ఇది ఆయన ఆశ్రమం. ఆయన శక్తికి భయపడి రాక్షసులు దక్షిణ దిశను చూడగలిగినా, ఆనందించలేరు.
యదాప్రభృతి చాక్రాన్తా దిగియం పుణ్యకర్మణా। తదాప్రభృతి నిర్వైరాః ప్రశాన్తా రజనీచరాః
ఆ పుణ్యాత్ముడు ఈ దిశను ఆక్రమించినప్పటి నుంచి, అప్పటి నుంచి రాత్రిపూట సంచరించే వారు శాంతిగా, శత్రుత్వం లేకుండా ఉన్నారు.
నామ్నా చేయం భగవతో దక్షిణా దిక్ప్రదక్షిణా। ప్రథితా త్రిషు లోకేషు దుర్ధర్షా క్రూరకర్మభిః
ఈ దక్షిణ దిక్కు భగవంతుని పేరుతో మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందింది. క్రూరమైన పనులు చేసే వారు దాన్ని జయించలేరు.
మార్గం నిరోద్ధుం సతతం భాస్కరస్యాచలోత్తమః। సందేశం పాలయంస్తస్య విన్ధ్యశైలో న వర్ధతే
భాస్కరుని మార్గాన్ని ఎప్పుడూ అడ్డుకోవడానికి, ఉత్తమమైన వింధ్య పర్వతం ఆయన ఆజ్ఞను పాటిస్తూ పెరగడం మానేసింది.
అయం దీర్ఘాయుషస్తస్య లోకే విశ్రుతకర్మణః। అగస్త్యస్యాశ్రమః శ్రీమాన్ వినీతమృగసేవితః
ఇది దీర్ఘాయువు కలిగి, లోకంలో ప్రఖ్యాతి పొందిన అగస్త్యుని ఆశ్రమం. ఇది సుందరంగా ఉంది, వినయంగా ప్రవర్తించే జింకలు ఇక్కడ సేవ చేస్తుంటాయి.
ఏష లోకార్చితః సాధుర్హితే నిత్యం రతః సతామ్। అస్మానధిగతానేష శ్రేయసా యోజయిష్యతి
ఈయన లోకమంతా పూజించబడే సద్గుణసంపన్నుడు, మంచి వారికి ఎల్లప్పుడూ మేలు చేయడంలో నిమగ్నుడై ఉంటాడు. మనం ఇక్కడికి వచ్చినందుకు, మనకు శ్రేయస్సు కలిగేలా చేస్తాడు.
ఆరాధయిష్యామ్యత్రాహమగస్త్యం తం మహామునిమ్। శేషం చ వనవాసస్య సౌమ్య వత్స్యామ్యహం ప్రభో
ఇక్కడ నేను ఆ మహాముని అగస్త్యుని పూజిస్తాను. మృదువైనవాడా, ప్రభూ! మిగిలిన అడవివాసాన్ని ఇక్కడే గడుపుతాను.
అత్ర దేవాః సగన్ధర్వాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః। అగస్త్యం నియతాహారాః సతతం పర్యుపాసతే
ఇక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, పరమ ఋషులు — వీరందరూ నియమితాహారంతో ఎప్పుడూ అగస్త్యుని సేవ చేస్తున్నారు.
నాత్ర జీవేన్మృషావాదీ క్రూరో వా యది వా శఠః। నృశంసః పాపవృత్తో వా మునిరేష తథావిధః
ఇక్కడ అబద్ధం చెప్పేవాడు, క్రూరుడు, మోసగాడు, దుర్మార్గుడు ఎవ్వరూ బతకలేరు. ఈ ముని స్వభావం అలా ఉంది.
అత్ర దేవాశ్చ యక్షాశ్చ నాగాశ్చ పతగైః సహ। వసన్తి నియతాహారా ధర్మమారాధయిష్ణవః
ఇక్కడ దేవతలు, యక్షులు, నాగులు, పక్షులతో కలిసి, నియమితాహారంతో ధర్మాన్ని ఆరాధిస్తూ నివసిస్తున్నారు.
అత్ర సిద్ధా మహాత్మానో విమానైః సూర్యసంనిభైః। త్యక్త్వా దేహాన్ నవైర్దేహైః స్వర్యాతాః పరమర్షయః
ఇక్కడ మహాత్ములైన సిద్ధులు, సూర్యుని వంటి విమానాలలో, తమ శరీరాలను విడిచిపెట్టి, కొత్త రూపాలతో పరమ ఋషులు స్వర్గానికి వెళ్లారు.
యక్షత్వమమరత్వం చ రాజ్యాని వివిధాని చ। అత్ర దేవాః ప్రయచ్ఛన్తి భూతైరారాధితాః శుభైః
ఇక్కడ దేవతలు శుభమైన పూజలతో భక్తులు ఆరాధించినప్పుడు, యక్షత్వం, అమరత్వం, ఇంకా ఎన్నో రాజ్యాలను ప్రసాదిస్తారు.
ఆగతాః స్మాశ్రమపదం సౌమిత్రే ప్రవిశాగ్రతః। నివేదయేహ మాం ప్రాప్తమృషయే సహ సీతయా
సౌమిత్రీ, మనం ఆశ్రమానికి వచ్చాము. నీవు ముందుగా లోపలికి వెళ్లి, నేను సీతతో కలిసి వచ్చానని ఇక్కడ ఉన్న ఋషికి తెలియజేయు.
thumb|ద్వాదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ద్వాదశః సర్గః ॥౩-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో, అరణ్యకాండలో, ఇది పన్నెండవ అధ్యాయమని వినండి.
స ప్రవిశ్యాశ్రమపదం లక్ష్మణో రాఘవానుజః। అగస్త్యశిష్యమాసాద్య వాక్యమేతదువాచ హ
రాఘవుని తమ్ముడు లక్ష్మణుడు ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించి, అగస్త్య మహర్షి శిష్యుని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు.
రాజా దశరథో నామ జ్యేష్ఠస్తస్య సుతో బలీ। రామః ప్రాప్తో మునిం ద్రష్టుం భార్యయా సహ సీతయా
దశరథుడు అనే రాజుకు పెద్ద కుమారుడు రాముడు. అతడు తన భార్య సీతతో కలిసి మహర్షిని దర్శించడానికి వచ్చాడు.
లక్ష్మణో నామ తస్యాహం భ్రాతా త్వవరజో హితః। అనుకూలశ్చ భక్తశ్చ యది తే శ్రోత్రమాగతః
నేను లక్ష్మణుడను, అతని తమ్ముడను, భక్తుడను, నీవు వినివుంటే నాకు సంతోషం.
తే వయం వనమత్యుగ్రం ప్రవిష్టాః పితృశాసనాత్। ద్రష్టుమిచ్ఛామహే సర్వే భగవన్తం నివేద్యతామ్
మేమంతా తండ్రి ఆజ్ఞతో ఈ భయంకరమైన అడవిలోకి వచ్చాము. మేము భగవంతుణ్ని దర్శించాలనుకుంటున్నాము. దయచేసి తెలియజేయండి.
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా లక్ష్మణస్య తపోధనః। తథేత్యుక్త్వాగ్నిశరణం ప్రవివేశ నివేదితుమ్
లక్ష్మణుడు చెప్పిన మాటలు విని, ఆ తపస్వి 'అలాగు' అని చెప్పి, అగ్ని సమీపంలో ఉన్న ప్రదేశానికి వెళ్లి విషయం తెలియజేయడానికి లోపలికి వెళ్లాడు.
స ప్రవిశ్య మునిశ్రేష్ఠం తపసా దుష్ప్రధర్షణమ్। కృతాఞ్జలిరువాచేదం రామాగమనమఞ్జసా
అతడు లోపలికి వెళ్లి, తపస్సుతో అపరాజేయుడైన మహర్షిని నమస్కరించి, రాముడు వచ్చిన విషయాన్ని స్పష్టంగా తెలిపాడు.
యథోక్తం లక్ష్మణేనైవ శిష్యోఽగస్త్యస్య సమ్మతః। పుత్రౌ దశరథస్యేమౌ రామో లక్ష్మణ ఏవ చ
లక్ష్మణుడు చెప్పినట్లే, అగస్త్య మహర్షికి ప్రీతిపాత్రుడైన శిష్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఇవారు దశరథుని కుమారులు రాముడు, లక్ష్మణుడు.'
ప్రవిష్టావాశ్రమపదం సీతయా సహ భార్యయా। ద్రష్టుం భవన్తమాయాతౌ శుశ్రూషార్థమరిందమౌ
వారు సీతతో కలిసి ఆశ్రమంలోకి వచ్చారు. శత్రువులను జయించిన వీరు మిమ్మల్ని దర్శించడానికి, సేవ చేయాలని వచ్చారు.
యదత్రానన్తరం తత్ త్వమాజ్ఞాపయితుమర్హసి। తతః శిష్యాదుపశ్రుత్య ప్రాప్తం రామం సలక్ష్మణమ్
ఇక్కడ ఏది యోగ్యమో మీరు ఆజ్ఞాపించాలి. ఆ తర్వాత శిష్యుని మాట విని, మహర్షి రాముడు, లక్ష్మణుడు వచ్చారని తెలిసికొన్నాడు.