ఇహైకదా కిల క్రూరో వాతాపిరపి చేల్వలః। భ్రాతరౌ సహితావాస్తాం బ్రాహ్మణఘ్నౌ మహాసురౌ
ఇక్కడ ఒకప్పుడు, వాతాపి అనే క్రూరుడు, ఇల్వలుడు అనే మహాశక్తివంతుడైన అసురుడు, ఇద్దరూ సోదరులుగా కలిసి బ్రాహ్మణులను హతమార్చే దుష్టులుగా నివసించారు.
ధారయన్ బ్రాహ్మణం రూపమిల్వలః సంస్కృతం వదన్। ఆమన్త్రయతి విప్రాన్ స శ్రాద్ధముద్దిశ్య నిర్ఘృణః
ఇల్వలుడు బ్రాహ్మణ రూపం ధరించి, మాయ మాటలతో, దయలేని హృదయంతో, బ్రాహ్మణులను శ్రాద్ధ భోజనానికి పిలిచేవాడు.
భ్రాతరం సంస్కృతం కృత్వా తతస్తం మేషరూపిణమ్। తాన్ ద్విజాన్ భోజయామాస శ్రాద్ధదృష్టేన కర్మణా
తర్వాత తన అన్నకు అంత్యక్రియలు చేసి, అతడిని మేషరూపంలో మార్చి, శ్రాద్ధానికి విధిగా ఆ బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టాడు.
తతో భుక్తవతాం తేషాం విప్రాణామిల్వలోఽబ్రవీత్। వాతాపే నిష్క్రమస్వేతి స్వరేణ మహతా వదన్
ఆ బ్రాహ్మణులు భోజనం చేసిన తరువాత, ఇల్వలుడు గొప్ప శబ్దంతో, 'వాతాపి, బయటకు రా!' అని పిలిచాడు.
తతో భ్రాతుర్వచః శ్రుత్వా వాతాపిర్మేషవన్నదన్। భిత్త్వా భిత్త్వా శరీరాణి బ్రాహ్మణానాం వినిష్పతత్
తన అన్న మాట విని, వాతాపి మేషంలా మేకమందలాడుతూ, బ్రాహ్మణుల శరీరాలను చీల్చుకుంటూ బయటకు వచ్చాడు.
బ్రాహ్మణానాం సహస్రాణి తైరేవం కామరూపిభిః। వినాశితాని సంహత్య నిత్యశః పిశితాశనైః
అలా మాంసాహారులు, కావలసిన రూపం ధరించగల వారు, వేలాది బ్రాహ్మణులను కలిసి నిత్యం నాశనం చేశారు.
అగస్త్యేన తదా దేవైః ప్రార్థితేన మహర్షిణా। అనుభూయ కిల శ్రాద్ధే భక్షితః స మహాసురః
ఆ సమయంలో దేవతలు కోరగా, మహర్షి అగస్త్యుడు ఆ శ్రాద్ధంలో పాల్గొని, ఆ మహాసురుడిని తినేశాడు.
తతః సమ్పన్నమిత్యుక్త్వా దత్త్వా హస్తేఽవనేజనమ్। భ్రాతరం నిష్క్రమస్వేతి చేల్వలః సమభాషత
తర్వాత 'పని పూర్తయింది' అని చెప్పి, చేతులు కడుక్కోడానికి నీరు ఇచ్చి, ఇల్వలుడు తన అన్నను 'బయటకు రా!' అని పిలిచాడు.
స తదా భాషమాణం తు భ్రాతరం విప్రఘాతినమ్। అబ్రవీత్ ప్రహసన్ ధీమానగస్త్యో మునిసత్తమః
అప్పుడు, బ్రాహ్మణులను చంపిన అన్నను పిలుస్తున్నప్పుడు, ప్రబుద్ధుడైన అగస్త్య మహర్షి నవ్వుతూ అతనితో మాట్లాడాడు.
కుతో నిష్క్రమితుం శక్తిర్మయా జీర్ణస్య రక్షసః। భ్రాతుస్తు మేషరూపస్య గతస్య యమసాదనమ్
నీ అన్న మేషరూపంలో యమలోకానికి వెళ్లి, నా ద్వారా జీర్ణించబడి పోయినవాడు. అలాంటివాడు ఎలా బయటకు రావగలడు?
అథ తస్య వచః శ్రుత్వా భ్రాతుర్నిధనసంశ్రితమ్। ప్రధర్షయితుమారేభే మునిం క్రోధాన్నిశాచరః
అన్న మరణాన్ని తెలిపే ఆ మాటలు విని, ఆ రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసుడు కోపంతో మునిని దాడి చేయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
సోఽభ్యద్రవద్ ద్విజేన్ద్రం తం మునినా దీప్తతేజసా। చక్షుషానలకల్పేన నిర్దగ్ధో నిధనం గతః
అతడు ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడిపై దూకగా, ముని కళ్ల నుండి వెలువడిన అగ్నిలాంటి తేజంతో కాలిపోతూ నాశనం అయ్యాడు.
తస్యాయమాశ్రమో భ్రాతుస్తటాకవనశోభితః। విప్రానుకమ్పయా యేన కర్మేదం దుష్కరం కృతమ్
ఇదే ఆ అన్న ఆశ్రమం, చెరువు మరియు అడవితో అలంకరించబడి ఉంది. బ్రాహ్మణులపై కరుణతో ఈ కష్టమైన పని ఇక్కడ జరిగింది.
ఏవం కథయమానస్య తస్య సౌమిత్రిణా సహ। రామస్యాస్తం గతః సూర్యః సంధ్యాకాలోఽభ్యవర్తత
అతడు సౌమిత్రితో కలిసి ఈ కథ చెబుతుండగా, రాముడికి సూర్యుడు అస్తమించిపోయి, సంధ్యాకాలం వచ్చింది.
ఉపాస్య పశ్చిమాం సంధ్యాం సహ భ్రాత్రా యథావిధి। ప్రవివేశాశ్రమపదం తమృషిం చాభ్యవాదయత్
తమ్ముడితో కలిసి విధిగా పశ్చిమ సంధ్యావందనం చేసి, ఆయన ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించి, ఆ మునిని నమస్కరించాడు.
సమ్యక్ప్రతిగృహీతస్తు మునినా తేన రాఘవః। న్యవసత్ తాం నిశామేకాం ప్రాశ్య మూలఫలాని చ
ఆ మహర్షి రాఘవుని సద్వినయంతో ఆహ్వానించి, రాముడు ఆ రాత్రంతా అక్కడ ఉండి, మూలఫలాలు తిన్నాడు.
తస్యాం రాత్ర్యాం వ్యతీతాయాముదితే రవిమణ్డలే। భ్రాతరం తమగస్త్యస్య ఆమన్త్రయత రాఘవః
ఆ రాత్రి గడిచిపోయి, సూర్యుడు ఉదయించాక, రాఘవుడు అగస్త్యుని అన్నను వీడిపోతానని చెప్పాడు.
అభివాదయే త్వాం భగవన్ సుఖమస్మ్యుషితో నిశామ్। ఆమన్త్రయే త్వాం గచ్ఛామి గురుం తే ద్రష్టుమగ్రజమ్
భగవంతుడా! నేను నిన్ను నమస్కరిస్తున్నాను. ఈ రాత్రి సుఖంగా గడిపాను. నేను నీ పెద్ద అన్న, నా గురువును దర్శించడానికి వెళ్తున్నాను.
గమ్యతామితి తేనోక్తో జగామ రఘునన్దనః। యథోద్దిష్టేన మార్గేణ వనం తచ్చావలోకయన్
అతడు 'వెళ్ళవచ్చు' అని అనగానే, రఘునందనుడు చెప్పిన మార్గంలో అడవిని చూస్తూ ప్రయాణమయ్యాడు.
నీవారాన్ పనసాన్ సాలాన్ వఞ్జులాంస్తినిశాంస్తథా। చిరిబిల్వాన్ మధూకాంశ్చ బిల్వానథ చ తిన్దుకాన్
అతడు నీవారాలు, పనస చెట్లు, సాల చెట్లు, వంజుల, తినిశ, చిరిబిల్వ, మధూక, బిల్వ, తిందుక చెట్లు చూశాడు.
పుష్పితాన్ పుష్పితాగ్రాభిర్లతాభిరుపశోభితాన్। దదర్శ రామః శతశస్తత్ర కాన్తారపాదపాన్
అక్కడ రాముడు వందలాది అడవి చెట్లను, పుష్పాలతో అలంకరించబడిన లతలతో మెరిసిపోతున్నవిగా చూశాడు.
హస్తిహస్తైర్విమృదితాన్ వానరైరుపశోభితాన్। మత్తైః శకునిసఙ్ఘైశ్చ శతశః ప్రతినాదితాన్
కొన్ని చెట్లు ఏనుగుల సొంకులతో త్రొక్కబడి ఉండగా, కొన్ని కోతుల వల్ల ప్రకాశవంతంగా కనిపించాయి. మత్తులో ఉన్న పక్షుల గుంపుల అరుపులతో వందలాది చెట్లు మారుమోగుతున్నాయి.
తతోఽబ్రవీత్ సమీపస్థం రామో రాజీవలోచనః। పృష్ఠతోఽనుగతం వీరం లక్ష్మణం లక్ష్మివర్ధనమ్
ఆ సమయంలో పద్మాకార నయనుడైన రాముడు, తన వెనుక నడుస్తున్న వీరుడైన లక్ష్మివర్ధనుడైన లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు.
స్నిగ్ధపత్రా యథా వృక్షా యథా క్షాన్తా మృగద్విజాః। ఆశ్రమో నాతిదూరస్థో మహర్షేర్భావితాత్మనః
చెట్లు నిగనిగలాడే ఆకులతో ఉన్నాయి, జంతువులు, పక్షులు మృదువుగా ఉన్నాయి. ఇక్కడి నుంచి ఎక్కువ దూరంలో కాకుండా, పవిత్రమైన మనస్సు కలిగిన మహర్షి ఆశ్రమం ఉంది.
అగస్త్య ఇతి విఖ్యాతో లోకే స్వేనైవ కర్మణా। ఆశ్రమో దృశ్యతే తస్య పరిశ్రాన్తశ్రమాపహః
అగస్త్యుడు అనే పేరు ప్రపంచంలో ప్రసిద్ధి చెందినది. ఆయన ఆశ్రమం ఇక్కడ కనిపిస్తోంది. అలసటతో ఉన్నవారి శ్రమను తొలగించే స్థలం అది.
ప్రాజ్యధూమాకులవనశ్చీరమాలాపరిష్కృతః। ప్రశాన్తమృగయూథశ్చ నానాశకునినాదితః
ఈ అడవి మోటుగా పొగతో నిండిపోయి ఉంది, చెరుకుల మాలలతో అలంకరించబడింది, మృదువైన జింకల గుంపులతో ప్రశాంతంగా ఉంది, ఎన్నో రకాల పక్షుల గానాలతో మారుమోగుతోంది.
నిగృహ్య తరసా మృత్యుం లోకానాం హితకామ్యయా। దక్షిణా దిక్ కృతా యేన శరణ్యా పుణ్యకర్మణా
ప్రపంచాల మేలుకోసం, ఆయన మృత్యువును బలవంతంగా అదుపు చేసాడు. తన పుణ్య కార్యాలతో దక్షిణ దిశను ఆశ్రయదాయకంగా మార్చాడు.
తస్యేదమాశ్రమపదం ప్రభావాద్ యస్య రాక్షసైః। దిగియం దక్షిణా త్రాసాద్ దృశ్యతే నోపభుజ్యతే
ఇది ఆయన ఆశ్రమం. ఆయన శక్తికి భయపడి రాక్షసులు దక్షిణ దిశను చూడగలిగినా, ఆనందించలేరు.
యదాప్రభృతి చాక్రాన్తా దిగియం పుణ్యకర్మణా। తదాప్రభృతి నిర్వైరాః ప్రశాన్తా రజనీచరాః
ఆ పుణ్యాత్ముడు ఈ దిశను ఆక్రమించినప్పటి నుంచి, అప్పటి నుంచి రాత్రిపూట సంచరించే వారు శాంతిగా, శత్రుత్వం లేకుండా ఉన్నారు.
నామ్నా చేయం భగవతో దక్షిణా దిక్ప్రదక్షిణా। ప్రథితా త్రిషు లోకేషు దుర్ధర్షా క్రూరకర్మభిః
ఈ దక్షిణ దిక్కు భగవంతుని పేరుతో మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందింది. క్రూరమైన పనులు చేసే వారు దాన్ని జయించలేరు.