క్వచిచ్చ చతురో మాసాన్ పఞ్చ షట్ చ పరాన్ క్వచిత్। అపరత్రాధికాన్ మాసానధ్యర్ధమధికం క్వచిత్
కొన్ని చోట్ల నాలుగు నెలలు, మరికొన్ని చోట్ల ఐదు లేదా ఆరు నెలలు గడిపాడు. ఇంకొన్ని ప్రాంతాల్లో అరవడికంటే ఎక్కువ నెలలు కూడా నివసించాడు.
త్రీన్ మాసానష్టమాసాంశ్చ రాఘవో న్యవసత్ సుఖమ్। తత్ర సంవసతస్తస్య మునీనామాశ్రమేషు వై
రాఘవుడు అక్కడి మునుల ఆశ్రమాలలో మూడు నెలలు, ఎనిమిది నెలలు సుఖంగా గడిపాడు.
రమతశ్చానుకూల్యేన యయుః సంవత్సరా దశ। పరిసృత్య చ ధర్మజ్ఞో రాఘవః సహ సీతయా
అక్కడ సౌహార్దంతో జీవిస్తూ, పది సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి. ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన రాఘవుడు సీతతో కలిసి అక్కడి చుట్టూ తిరిగాడు.
సుతీక్ష్ణస్యాశ్రమపదం పునరేవాజగామ హ। స తమాశ్రమమాగమ్య మునిభిః పరిపూజితః
తర్వాత సుతీక్ష్ణుని ఆశ్రమానికి మళ్లీ వచ్చాడు. అక్కడికి చేరుకున్న వెంటనే మునులు రాముని గౌరవంగా ఆహ్వానించారు.
తత్రాపి న్యవసద్ రామః కించిత్ కాలమరిందమః। అథాశ్రమస్థో వినయాత్ కదాచిత్ తం మహామునిమ్
అక్కడ కూడా శత్రువులను జయించిన రాముడు కొంతకాలం ఉన్నాడు. తరువాత ఆశ్రమంలో ఉండగా, వినయంతో ఆ మహామునిని సమీపించాడు.
ఉపాసీనః స కాకుత్స్థః సుతీక్ష్ణమిదమబ్రవీత్। అస్మిన్నరణ్యే భగవన్నగస్త్యో మునిసత్తమః
కాకుత్స్థుడు కూర్చుని, సుతీక్ష్ణునితో ఇలా అన్నాడు: "భగవన్, ఈ అరణ్యంలో అగస్త్యుడు అనే మహాముని నివసిస్తున్నాడని విన్నాను."
వసతీతి మయా నిత్యం కథాః కథయతాం శ్రుతమ్। న తు జానామి తం దేశం వనస్యాస్య మహత్తయా
"ఆయన గురించిన కథలు ఎప్పుడూ వినిపించేవి. కానీ ఈ అరణ్యం ఎంత పెద్దదో, ఆయన ఆశ్రమం ఎక్కడ ఉందో నాకు తెలియదు."
కుత్రాశ్రమపదం రమ్యం మహర్షేస్తస్య ధీమతః। ప్రసాదార్థం భగవతః సానుజః సహ సీతయా
"ఆ మహాత్ముడైన ముని అందమైన ఆశ్రమం ఎక్కడ ఉంది? భగవంతుని దయ కోసం, నా సోదరుడితో, సీతతో కలిసి ఆయనను దర్శించాలనుకుంటున్నాను."
అగస్త్యమధిగచ్ఛేయమభివాదయితుం మునిమ్। మనోరథో మహానేష హృది సమ్పరివర్తతే
"అగస్త్య మహర్షిని వెళ్లి నమస్కరించాలనే కోరిక నా మనసులో ఎప్పుడూ తిరుగుతోంది."
యదహం తం మునివరం శుశ్రూషేయమపి స్వయమ్। ఇతి రామస్య స మునిః శ్రుత్వా ధర్మాత్మనో వచః
"ఆ మహామునిని నేను స్వయంగా సేవించగలనని ఆశిస్తున్నాను." అని ధార్మికుడైన రాముడు అన్న మాటలు విని ఆ ముని స్పందించాడు.
సుతీక్ష్ణః ప్రత్యువాచేదం ప్రీతో దశరథాత్మజమ్। అహమప్యేతదేవ త్వాం వక్తుకామః సలక్ష్మణమ్
సుతీక్ష్ణుడు ఆనందంతో దశరథుని కుమారుడైన రామునితో ఇలా అన్నాడు: "నేను కూడా ఇదే విషయాన్ని, లక్ష్మణునితో కలిసి నీకు చెప్పాలనుకున్నాను."
అగస్త్యమభిగచ్ఛేతి సీతయా సహ రాఘవ। దిష్ట్యా త్విదానీమర్థేఽస్మిన్ స్వయమేవ బ్రవీషి మామ్
"రాఘవా, సీతతో కలిసి అగస్త్యుని వద్దకు వెళ్లు. అదృష్టవశాత్తు నువ్వే నన్ను ఈ విషయాన్ని అడిగావు."
అయమాఖ్యామి తే రామ యత్రాగస్త్యో మహామునిః। యోజనాన్యాశ్రమాత్ తాత యాహి చత్వారి వై తతః। దక్షిణేన మహాన్ శ్రీమానగస్త్యభ్రాతురాశ్రమః
"రామా, అగస్త్య మహర్షి ఎక్కడ ఉన్నాడో నేను చెబుతాను. ఈ ఆశ్రమం నుంచి నీవు నలుగు యోజనాలు దక్షిణ దిశగా వెళ్ళు. అక్కడ అగస్త్యుని సోదరుని మహిమాన్వితమైన ఆశ్రమం ఉంది."
స్థలీప్రాయవనోద్దేశే పిప్పలీవనశోభితే। బహుపుష్పఫలే రమ్యే నానావిహగనాదితే
"అక్కడ ఎక్కువగా మైదానాలు, పిప్పల వృక్షాల తోటలు, ఎన్నో పువ్వులు, పండ్లతో అలంకరించబడిన అందమైన ప్రదేశం. వివిధ పక్షుల గానాలతో ఆ ప్రాంతం మారుమోగిపోతుంటుంది."
పద్మిన్యో వివిధాస్తత్ర ప్రసన్నసలిలాశయాః। హంసకారణ్డవాకీర్ణాశ్చక్రవాకోపశోభితాః
అక్కడ ఎన్నో రకాల పద్మపూల చెరువులు ఉన్నాయి, అవి నిర్మలమైన నీటితో నిండిపోయి, హంసలు, కరడిపక్షులు, చక్రవాక పక్షులతో కళకళలాడుతూ అందంగా కనిపిస్తున్నాయి.
తత్రైకాం రజనీం వ్యుష్య ప్రభాతే రామ గమ్యతామ్। దక్షిణాం దిశమాస్థాయ వనఖణ్డస్య పార్శ్వతః
రామా, అక్కడ ఒక రాత్రి గడిపి, ఉదయం అవగానే అడవి అంచున దక్షిణ దిశగా ప్రయాణం కొనసాగించాలి.
తత్రాగస్త్యాశ్రమపదం గత్వా యోజనమన్తరమ్। రమణీయే వనోద్దేశే బహుపాదపశోభితే
అక్కడ ఒక యోజనం దూరం ప్రయాణించి, ఎన్నో చెట్లతో అలంకరించబడిన ఆ మనోహరమైన అడవిలో అగస్త్య మహర్షి ఆశ్రమాన్ని చేరుకుంటారు.
రంస్యతే తత్ర వైదేహీ లక్ష్మణశ్చ త్వయా సహ। స హి రమ్యో వనోద్దేశో బహుపాదపసంయుతః
ఆ ప్రదేశంలో వైదేహి, లక్ష్మణుడు నీవు ఉన్నందుకు ఎంతో ఆనందిస్తారు; ఎందుకంటే ఆ అడవి ప్రాంతం ఎన్నో చెట్లతో ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది.
యది బుద్ధిః కృతా ద్రష్టుమగస్త్యం తం మహామునిమ్। అద్యైవ గమనే బుద్ధిం రోచయస్వ మహామతే
ఓ మహామతి! ఆ మహర్షి అగస్త్యుణ్ణి కలవాలని నీకు సంకల్పం ఉంటే, ఈ రోజే అక్కడికి వెళ్లాలని మనసు పెట్టు.
ఇతి రామో మునేః శ్రుత్వా సహ భ్రాత్రాభివాద్య చ। ప్రతస్థేఽగస్త్యముద్దిశ్య సానుగః సహ సీతయా
మహర్షి మాటలు వినిపించి, రాముడు తన సోదరుడితో కలిసి నమస్కరించి, సీతతో పాటు అగస్త్యుని దిశగా ప్రయాణం ప్రారంభించాడు.
పశ్యన్ వనాని చిత్రాణి పర్వతాంశ్చాభ్రసంనిభాన్। సరాంసి సరితశ్చైవ పథి మార్గవశానుగాన్
వారు ప్రయాణంలో ఎన్నో రకాల అడవులు, మేఘాల వలె కనిపించే కొండలు, సరస్సులు, నదులను చూస్తూ ముందుకు సాగారు.
సుతీక్ష్ణేనోపదిష్టేన గత్వా తేన పథా సుఖమ్। ఇదం పరమసంహృష్టో వాక్యం లక్ష్మణమబ్రవీత్
సుతీక్ష్ణుడు చూపిన దారిలో సుఖంగా ప్రయాణిస్తూ, రాముడు ఎంతో ఆనందంతో లక్ష్మణుడితో ఇలా అన్నాడు.
ఏతదేవాశ్రమపదం నూనం తస్య మహాత్మనః। అగస్త్యస్య మునేర్భ్రాతుర్దృశ్యతే పుణ్యకర్మణః
ఇదిగో, మన ముందున్నది ఖచ్చితంగా ఆ మహాత్ముడు, పుణ్యకర్మలు చేసిన అగస్త్య మహర్షి సోదరుని ఆశ్రమమే.
యథా హీమే వనస్యాస్య జ్ఞాతాః పథి సహస్రశః। సంనతాః ఫలభారేణ పుష్పభారేణ చ ద్రుమాః
మన ప్రయాణంలో చూస్తూ వచ్చినట్లు, ఈ అడవిలో వేలాది చెట్లు ఫలాలతో, పువ్వులతో వంగిపోతున్నాయి.
పిప్పలీనాం చ పక్వానాం వనాదస్మాదుపాగతః। గన్ధోఽయం పవనోత్క్షిప్తః సహసా కటుకోదయః
ఇంకా, ఈ అడవిలో నుండి పక్కనే పిప్పళి కాయల పరిపక్వమైన ఘాటైన వాసన గాలిలో తడిమి వస్తోంది.
తత్ర తత్ర చ దృశ్యన్తే సంక్షిప్తాః కాష్ఠసంచయాః। లూనాశ్చ పరిదృశ్యన్తే దర్భా వైదూర్యవర్చసః
ఇక్కడ అక్కడ కట్టిన కట్టిన మంటలు, వెదురు కట్టలు కనిపిస్తున్నాయి; ఇంకా, వజ్రపు రత్నంలా మెరిసే దర్భ గడ్డి కోసి అక్కడక్కడ పడేసారు.
ఏతచ్చ వనమధ్యస్థం కృష్ణాభ్రశిఖరోపమమ్। పావకస్యాశ్రమస్థస్య ధూమాగ్రం సమ్ప్రదృశ్యతే
అడవి మధ్యలో, నల్ల మేఘపు శిఖరంలా కనిపించే చోట, అగ్నికుండం నుండి పైకి ఎగసే పొగ స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
వివిక్తేషు చ తీర్థేషు కృతస్నానా ద్విజాతయః। పుష్పోపహారం కుర్వన్తి కుసుమైః స్వయమర్జితైః
ప్రత్యేకమైన స్నాన స్థలాల్లో, ద్విజులు స్నానం చేసి, తాము సేకరించిన పువ్వులతో పూజలు చేస్తున్నారు.
తతః సుతీక్ష్ణవచనం యథా సౌమ్య మయా శ్రుతమ్। అగస్త్యస్యాశ్రమో భ్రాతుర్నూనమేష భవిష్యతి
కాబట్టి, సుముఖా! సుతీక్ష్ణుడు చెప్పినట్లు, ఇది ఖచ్చితంగా అగస్త్యుని సోదరుని ఆశ్రమమే అనిపిస్తోంది.
నిగృహ్య తరసా మృత్యుం లోకానాం హితకామ్యయా। యస్య భ్రాత్రా కృతేయం దిక్శరణ్యా పుణ్యకర్మణా
లోకానికి మేలు కలగాలని, తన సోదరుడు పుణ్యకర్మలు చేసి, మృత్యువును బలవంతంగా అదుపు చేసి, ఈ దక్షిణ దిక్కును రక్షణ స్థలంగా మార్చాడు.