తతస్తదిక్ష్వాకువరౌ సతతం వివిధైర్ద్రుమైః। కాననం తౌ వివిశతుః సీతయా సహ రాఘవౌ
తర్వాత రఘువంశానికి చెందిన ఆ ఇద్దరు సోదరులు, సీతతో కలిసి, ఎన్నో రకాల చెట్లతో నిండిన ఆ అడవిలోకి ప్రవేశించారు.
ప్రవిష్టస్తు వనం ఘోరం బహుపుష్పఫలద్రుమమ్। దదర్శాశ్రమమేకాన్తే చీరమాలాపరిష్కృతమ్
అనేక పుష్పాలు, ఫలాలతో నిండిన భయంకరమైన అడవిలోకి ప్రవేశించిన రాముడు, ఒక ఒంటరి ప్రదేశంలో చీరమాలలతో అలంకరించిన ఆశ్రమాన్ని చూశాడు.
తత్ర తాపసమాసీనం మలపఙ్కజధారిణమ్। రామః సుతీక్ష్ణం విధివత్ తపోధనమభాషత
అక్కడ తపస్సు వల్ల సంపన్నుడైన, మలినమైన వస్త్రాలు ధరించిన సుతీక్ష్ణుడు కూర్చుని ఉండగా, రాముడు అతనితో విధిగా మాట్లాడాడు.
రామోఽహమస్మి భగవన్ భవన్తం ద్రష్టుమాగతః। తన్మాభివద ధర్మజ్ఞ మహర్షే సత్యవిక్రమ
భగవంతుడా, నేనే రామను, నిన్ను చూడటానికి వచ్చాను. ధర్మాన్ని తెలిసిన మహర్షీ, సత్యవంతుడా, నాతో మాట్లాడు.
స్వాగతం తే రఘుశ్రేష్ఠ రామ సత్యభృతాం వర। ఆశ్రమోఽయం త్వయాఽఽక్రాన్తః సనాథ ఇవ సామ్ప్రతమ్
రఘువంశంలో శ్రేష్ఠుడైన రామా, సత్యాన్ని పాటించే వారిలో ఉత్తముడా, నీకు స్వాగతం. నీవు అడుగు పెట్టిన ఈ ఆశ్రమం ఇప్పుడు యజమాని ఉన్నట్టు అనిపిస్తోంది.
ప్రతీక్షమాణస్త్వామేవ నారోహేఽహం మహాయశః। దేవలోకమితో వీర దేహం త్యక్త్వా మహీతలే
మహాప్రతిష్ఠ కలిగినవాడా, నిన్ను మాత్రమే ఎదురుచూస్తూ, భూమిపై శరీరం విడిచిన తరువాత కూడా దేవలోకానికి వెళ్లలేదు.
చిత్రకూటముపాదాయ రాజ్యభ్రష్టోఽసి మే శ్రుతః। ఇహోపయాతః కాకుత్స్థ దేవరాజః శతక్రతుః
చిత్రకూటంలో నివసిస్తూ రాజ్యాన్ని కోల్పోయినవాడివని నేను విన్నాను. కాకుత్థ్స వంశజుడా, నువ్వు ఇక్కడికి వచ్చావు. ఇంద్రుడు కూడా ఇక్కడికి వచ్చాడు.
ఉపాగమ్య చ మే దేవో మహాదేవః సురేశ్వరః। సర్వాల్ఁ లోకాఞ్జితానాహ మమ పుణ్యేన కర్మణా
అక్కడ దేవతల అధిపతి అయిన మహాదేవుడు నన్ను కలిసి, నా పుణ్యఫలంతో అన్ని లోకాలను జయించావని అన్నాడు.
తేషు దేవర్షిజుష్టేషు జితేషు తపసా మయా। మత్ప్రసాదాత్ సభార్యస్త్వం విహరస్వ సలక్ష్మణః
దేవతలు, ఋషులు పూజించే ఈ ప్రదేశాన్ని నేను తపస్సుతో సాధించాను. నా అనుగ్రహంతో, నీవు భార్య సీతతో, లక్ష్మణుడితో కలిసి ఇక్కడ ఆనందంగా నివసించవచ్చు.
తముగ్రతపసం దీప్తం మహర్షిం సత్యవాదినమ్। ప్రత్యువాచాత్మవాన్ రామో బ్రహ్మాణమివ వాసవః
తపస్సులో ఘనుడైన, సత్యవంతుడైన ఆ మహర్షిని రాముడు, తన మనస్సు మీద నియంత్రణ కలిగి, ఇంద్రుడు బ్రహ్మను సంభోదించినట్లు సమాధానమిచ్చాడు.
అహమేవాహరిష్యామి స్వయం లోకాన్ మహామునే। ఆవాసం త్వహమిచ్ఛామి ప్రదిష్టమిహ కాననే
మహర్షీ! నేను స్వయంగా లోకాలను జయించగలను. కానీ మీరు సూచించినట్టు, నాకు ఈ అరణ్యంలో నివాసం కావాలని ఉంది.
భవాన్ సర్వత్ర కుశలః సర్వభూతహితే రతః। ఆఖ్యాతం శరభఙ్గేన గౌతమేన మహాత్మనా
మీరు అన్నింటిలో నిపుణులు, సమస్త జీవుల మేలుకోసం కృషి చేసే వారు. ఈ విషయాన్ని గొప్ప హృదయమున్న శరభంగుడు, గౌతముడు నాకు చెప్పారు.
ఏవముక్తస్తు రామేణ మహర్షిర్లోకవిశ్రుతః। అబ్రవీన్మధురం వాక్యం హర్షేణ మహతా యుతః
రాముడు ఇలా పలికినప్పుడు, లోకంలో ప్రసిద్ధుడైన ఆ మహర్షి, అపార ఆనందంతో మధురంగా ఇలా పలికాడు.
అయమేవాశ్రమో రామ గుణవాన్ రమ్యతామితి। ఋషిసంఘానుచరితః సదా మూలఫలైర్యుతః
రామా! ఈ ఆశ్రమమే సద్గుణాలతో నిండినది, ఎంతో అందమైనది. ఎప్పుడూ ఋషుల సమూహాలు ఇక్కడ సంచరిస్తారు. మూలికలు, పండ్లు సమృద్ధిగా ఉంటాయి.
ఇమమాశ్రమమాగమ్య మృగసంఘా మహీయసః। అహత్వా ప్రతిగచ్ఛన్తి లోభయిత్వాకుతోభయాః
ఈ ఆశ్రమానికి గొప్ప మృగసంఘాలు వచ్చి, ఎవరినీ హింసించకుండా, ఎలాంటి భయం లేకుండా, కేవలం ఆకర్షితులై తిరిగి వెళ్ళిపోతాయి.
నాన్యో దోషో భవేదత్ర మృగేభ్యోఽన్యత్ర విద్ధి వై। తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య మహర్షేర్లక్ష్మణాగ్రజః
ఇక్కడ మృగాల వల్ల తప్ప మరే ఇతర దోషం లేదు అని తెలుసుకో. ఆ మహర్షి మాటలు విని, లక్ష్మణుని అన్నయ్య రాముడు—
ఉవాచ వచనం ధీరో విగృహ్య సశరం ధనుః। తానహం సుమహాభాగ మృగసంఘాన్ సమాగతాన్
ధైర్యవంతుడైన రాముడు విల్లు, బాణాన్ని పట్టుకుని ఇలా అన్నాడు: 'మహాభాగుడా! ఈ మృగసంఘాలను నేను సంహరిస్తాను.'
హన్యాం నిశితధారేణ శరేణానతపర్వణా। భవాంస్తత్రాభిషజ్యేత కిం స్యాత్ కృచ్ఛ్రతరం తతః
'పదునైన బాణంతో వీటిని నేను హతమార్చగలను. కానీ మీరు వాటిని అక్కడ మళ్లీ చికిత్స చేసి బ్రతికిస్తే, దానికంటే కష్టం ఇంకేముంటుంది?'
ఏతస్మిన్నాశ్రమే వాసం చిరం తు న సమర్థయే। తమేవముక్త్వోపరమం రామః సంధ్యాముపాగమత్
'ఈ ఆశ్రమంలో ఎక్కువ కాలం ఉండడం నాకు సాధ్యపడదు.' అని చెప్పి, రాముడు మౌనంగా ఉండి, సాయంత్రపు సంధ్యావందనం చేసాడు.
అన్వాస్య పశ్చిమాం సంధ్యాం తత్ర వాసమకల్పయత్ । సుతీక్ష్ణస్యాశ్రమే రమ్యే సీతయా లక్ష్మణేన చ
అక్కడ సాయంత్రపు సంధ్యావందనం చేసి, సీత, లక్ష్మణుడితో కలిసి రమణీయమైన సుతీక్ష్ణుని ఆశ్రమంలో నివాసం ఏర్పరచుకున్నాడు.
తతః శుభం తాపసయోగ్యమన్నం స్వయం సుతీక్ష్ణః పురుషర్షభాభ్యామ్। తాభ్యాం సుసత్కృత్య దదౌ మహాత్మా సంధ్యానివృత్తౌ రజనీం సమీక్ష్య
తర్వాత, రాత్రి సంధ్య ముగిసిన తరువాత, సుతీక్ష్ణుడు స్వయంగా ఆ ఇద్దరు మహాపురుషులను సత్కరించి, తపస్వులకు తగిన పవిత్రమైన ఆహారాన్ని సమర్పించాడు.
thumb|అష్టమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే అష్టమః సర్గః ॥౩-
ఇప్పుడు వాల్మీకి రామాయణంలోని అరణ్యకాండలో ఎనిమిదవ సర్గను వినండి.
రామస్తు సహసౌమిత్రిః సుతీక్ష్ణేనాభిపూజితః। పరిణామ్య నిశాం తత్ర ప్రభాతే ప్రత్యబుధ్యత
రాముడు, సౌమిత్రితో కలిసి, సుతీక్ష్ణుడు ఘనంగా ఆహ్వానించిన తరువాత, అక్కడ రాత్రి గడిపి, ఉదయం లేచాడు.
ఉత్థాయ చ యథాకాలం రాఘవః సహ సీతయా। ఉపస్పృశ్య సుశీతేన తోయేనోత్పలగన్ధినా
రాఘవుడు, సీతతో కలిసి, సమయానికి లేచి, తామరపువ్వుల సువాసనతో కూడిన చల్లని నీటితో శుద్ధి చేసుకున్నాడు.
అథ తేఽగ్నిం సురాంశ్చైవ వైదేహీ రామలక్ష్మణౌ। కాల్యం విధివదభ్యర్చ్య తపస్విశరణే వనే
ఆ తపస్వుల ఆశ్రయమైన అరణ్యంలో, వైదేహి, రాముడు, లక్ష్మణుడు, తెల్లవారుఝామున, విధిప్రకారం అగ్ని దేవతలను పూజించారు.
ఉదయన్తం దినకరం దృష్ట్వా విగతకల్మషాః। సుతీక్ష్ణమభిగమ్యేదం శ్లక్ష్ణం వచనమబ్రువన్
ఆదిత్యుడు ఉదయిస్తున్న దృశ్యాన్ని చూసి, పాపాలు తొలగిపోయిన వారు, సుతీక్ష్ణుని దగ్గరకు వెళ్లి, మృదువుగా ఇలా అన్నారు.
సుఖోషితాః స్మ భగవంస్త్వయా పూజ్యేన పూజితాః। ఆపృచ్ఛామః ప్రయాస్యామో మునయస్త్వరయన్తి నః
భగవంతుడా, మీరు మాకు ఎంతో ఆదరణతో, గౌరవంగా ఆతిథ్యం ఇచ్చారు. ఇప్పుడు మేము మిమ్మల్ని వీడిపోతున్నాం. ఎందుకంటే మిగతా మునులు మమ్మల్ని త్వరగా వెళ్లమంటున్నారు.
త్వరామహే వయం ద్రష్టుం కృత్స్నమాశ్రమమణ్డలమ్। ఋషీణాం పుణ్యశీలానాం దణ్డకారణ్యవాసినామ్
మేము త్వరగా దండకారణ్యంలో ఉన్న పవిత్రమైన మునుల ఆశ్రమాలన్నిటినీ చూడాలని ఉత్సాహంగా ఉన్నాం.
అభ్యనుజ్ఞాతుమిచ్ఛామః సహైభిర్మునిపుంగవైః। ధర్మనిత్యైస్తపోదాన్తైర్విశిఖైరివ పావకైః
ధర్మానికి ఎప్పుడూ కట్టుబడి, తపస్సుతో మనస్సు నిగ్రహించుకున్న ఈ గొప్ప మునులతో కలిసి, మీరు అనుమతిస్తే మేము వెళ్లాలనుకుంటున్నాం.
తావదిచ్ఛామహే గన్తుమిత్యుక్త్వా చరణౌ మునేః। వవన్దే సహసౌమిత్రిః సీతయా సహ రాఘవః
మేము వెళ్లిపోతామన్న మాట చెప్పి, రాఘవుడు సీతతో పాటు సౌమిత్రిని తీసుకుని ఆ మునివరుని పాదాలకు నమస్కరించాడు.