లక్ష్మణం చైవ దృష్ట్వా తు వైదేహీం చ యశస్వినీమ్। మఙ్గలాని ప్రయుఞ్జానాః ప్రత్యగృహ్ణన్ దృఢవ్రతాః
లక్ష్మణుడిని, కీర్తిశాలి వైదేహిని చూసి, ఆ దృఢవ్రతులు మంగళాశీస్సులతో వారిని ఆహ్వానించారు.
రూపసంహననం లక్ష్మీం సౌకుమార్యం సువేషతామ్। దదృశుర్విస్మితాకారా రామస్య వనవాసినః
అటవిలో నివసించే వారు, రాముని రూపాన్ని, శరీర నిర్మాణాన్ని, కాంతిని, సౌకుమార్యాన్ని, అందమైన వస్త్రధారణను ఆశ్చర్యంతో చూశారు.
వైదేహీం లక్ష్మణం రామం నేత్రైరనిమిషైరివ। ఆశ్చర్యభూతాన్ దదృశుః సర్వే తే వనవాసినః
అటవివాసులు అందరూ, వైదేహి, లక్ష్మణుడు, రాముణ్ణి కన్ను మూయకుండా ఆశ్చర్యంగా చూశారు.
అత్రైనం హి మహాభాగాః సర్వభూతహితే రతాః। అతిథిం పర్ణశాలాయాం రాఘవం సంన్యవేశయన్
అక్కడ, సర్వభూతహితానికి కట్టుబడి ఉన్న మహాభాగులు, రాఘవుణ్ణి తమ పర్ణశాలలో అతిథిగా ఆహ్వానించారు.
తతో రామస్య సత్కృత్య విధినా పావకోపమాః। ఆజహ్రుస్తే మహాభాగాః సలిలం ధర్మచారిణః
తర్వాత, ఆ మహాభాగులు, అగ్నిలా ప్రకాశించే ధర్మపరుణ్ణి, సంప్రదాయం ప్రకారం గౌరవించి, నీళ్లు తీసుకొచ్చారు.
మఙ్గలాని ప్రయుఞ్జానా ముదా పరమయా యుతాః। మూలం పుష్పం ఫలం సర్వమాశ్రమం చ మహాత్మనః
పరమానందంతో మంగళాశీస్సులు పలుకుతూ, వారు మూలికలు, పువ్వులు, పండ్లు, Hermitage లోని అన్ని వనసంపదలను సమర్పించారు.
నివేదయిత్వా ధర్మజ్ఞాస్తే తు ప్రాఞ్జలయోఽబ్రువన్। ధర్మపాలో జనస్యాస్య శరణ్యశ్చ మహాయశాః
అవి సమర్పించి, ధర్మాన్ని తెలిసిన వారు చేతులు జోడించి ఇలా అన్నారు: 'ధర్మాన్ని కాపాడేవాడు, ప్రజలకు ఆశ్రయమైన మహాకీర్తిశాలి నీవు.'
పూజనీయశ్చ మాన్యశ్చ రాజా దణ్డధరో గురుః। ఇన్ద్రస్యైవ చతుర్భాగః ప్రజా రక్షతి రాఘవ
'రాజు, దండాన్ని ధరించి, పూజించదగినవాడు, గౌరవించదగినవాడు. ఇంద్రునికి నాలుగవ భాగంలా, రాఘవుడు ప్రజలను కాపాడుతాడు.'
రాజా తస్మాద్ వరాన్ భోగాన్ రమ్యాన్ భుఙ్క్తే నమస్కృతః। తే వయం భవతా రక్ష్యా భవద్విషయవాసినః। నగరస్థో వనస్థో వా త్వం నో రాజా జనేశ్వరః
'అందుకే, పూజింపబడే రాజు శ్రేష్ఠమైన ఆనందాలను అనుభవిస్తాడు. మేము నీ ప్రాంతంలో నివసించే వారు, నీవు మమ్మల్ని కాపాడాలి. నగరంలోనైనా, అటవిలోనైనా, నీవే మా రాజు, ప్రజల అధిపతి.'
న్యస్తదణ్డా వయం రాజఞ్జితక్రోధా జితేన్ద్రియాః। రక్షణీయాస్త్వయా శశ్వద్ గర్భభూతాస్తపోధనాః
'రాజా, మేము దండాన్ని విడిచిపెట్టి, కోపాన్ని, ఇంద్రియాలను జయించాము. తపస్సులో నిండిన మేము గర్భంలో ఉన్నవారిలా, ఎప్పుడూ నీవు మమ్మల్ని కాపాడాలి.'
ఏవముక్త్వా ఫలైర్మూలైః పుష్పైరన్యైశ్చ రాఘవమ్। వన్యైశ్చ వివిధాహారైః సలక్ష్మణమపూజయన్
ఇలా చెప్పి, వారు రాఘవుడు, లక్ష్మణుడిని పండ్లు, మూలికలు, పువ్వులు, వివిధ వనాహారాలతో సత్కరించారు.
తథాన్యే తాపసాః సిద్ధా రామం వైశ్వానరోపమాః। న్యాయవృత్తా యథాన్యాయం తర్పయామాసురీశ్వరమ్
అలాగే, ఇతర తపస్వులు, సిద్ధులు, న్యాయబద్ధంగా ప్రవర్తిస్తూ, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, యథావిధిగా రాముణ్ణి సంతృప్తిపరిచారు.
thumb|ద్వితీయః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ద్వితీయః సర్గః ॥౩-
ఇప్పుడు శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అరణ్యకాండ రెండవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
కృతాతిథ్యోఽథ రామస్తు సూర్యస్యోదయనం ప్రతి। ఆమన్త్ర్య స మునీన్ సర్వాన్ వనమేవాన్వగాహత
అతిథిసత్కారం పొందిన రాముడు, అన్ని మునులను వీడుకుని, సూర్యోదయ దిశగా అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.
నిష్కూజమానశకునిం ఝిల్లికాగణనాదితమ్। లక్ష్మణానుచరో రామో వనమధ్యం దదర్శ హ
లక్ష్మణుడు వెంట ఉండగా, రాముడు పక్షులు అరవని, జిలుకలు మోత మోగించే అడవి మధ్యభాగాన్ని చూశాడు.
సీతయా సహ కాకుత్స్థస్తస్మిన్ ఘోరమృగాయుతే। దదర్శ గిరిశృఙ్గాభం పురుషాదం మహాస్వనమ్
కాకుత్థసంతానుడైన రాముడు, సీతతో కలిసి, అక్కడ పర్వతశిఖరంలా ఉన్న, భయంకరమైన మృగాలతో చుట్టుముట్టిన, గొప్ప శబ్దం చేసే మానవ మృగాన్ని చూశాడు.
గభీరాక్షం మహావక్త్రం వికటం వికటోదరమ్। బీభత్సం విషమం దీర్ఘం వికృతం ఘోరదర్శనమ్
ఆ లోతైన కన్నులు, విపరీతంగా పెద్ద నోరు, భయంకరంగా ఉబ్బిన పొట్ట, విచిత్రమైన రూపం, అసమానమైన ఆకారం, పొడవైన శరీరం, వంకరమైన అవయవాలు, చూసినవారికి భయపడేలా ఉన్నాడు.
వసానం చర్మ వైయాఘ్రం వసార్ద్రం రుధిరోక్షితమ్। త్రాసనం సర్వభూతానాం వ్యాదితాస్యమివాన్తకమ్
ఆయన పులిచర్మాన్ని ధరించి, అది ఇంకా కొవ్వుతో తడిగా, రక్తంతో మచ్చలుగా ఉంది. అన్ని జీవులకు భయంకరుడు, నోరు విప్పి యమధర్మరాజు లాగా కనిపించాడు.
త్రీన్ సింహాంశ్చతురో వ్యాఘ్రాన్ ద్వౌ వృకౌ పృషతాన్ దశ। సవిషాణం వసాదిగ్ధం గజస్య చ శిరో మహత్
మూడు సింహాలు, నాలుగు పులులు, రెండు నక్కలు, పది చిత్తడులు, కొమ్ములతో, కొవ్వుతో తడిగా ఉన్న పెద్ద ఏనుగు తలను
అవసజ్యాయసే శూలే వినదన్తం మహాస్వనమ్। స రామం లక్ష్మణం చైవ సీతాం దృష్ట్వా చ మైథిలీమ్
ఇవన్నీ ఇనుప కడ్డిపై గుచ్చి పెట్టి, గట్టిగా అరుస్తూ ఉన్నాడు. అప్పుడు రాముడు, లక్ష్మణుడు, మిథిలా సీతను చూసాడు.
అభ్యధావత్ సుసంక్రుద్ధః ప్రజాః కాల ఇవాన్తకః స కృత్వా భైరవం నాదం చాలయన్నివ మేదినీమ్
అతడు చాలా కోపంతో, అంతకాలంలో యముడు వచ్చినట్టు, భయంకరమైన శబ్దం చేస్తూ, భూమిని కంపించించినట్టు వారిపై దూకాడు.
అఙ్కేనాదాయ వైదేహీమపక్రమ్య తదాబ్రవీత్। యువాం జటాచీరధరౌ సభార్యౌ క్షీణజీవితౌ
వైదేహిని ఒడిలో ఎత్తుకుని వెనక్కు వెళ్లి, 'మీ ఇద్దరూ జటలు, వేటపొదలు ధరించి, భార్యతో కలిసి, మీ ప్రాణాలు ఇక ముగిసిపోతున్నాయి' అని అన్నాడు.
ప్రవిష్టౌ దణ్డకారణ్యం శరచాపాసిపాణినౌ। కథం తాపసయోర్వాం చ వాసః ప్రమదయా సహ
మీరు బాణం, విల్లు, ఖడ్గం చేతబట్టి దండకారణ్యంలోకి వచ్చారు. మీరు తపస్సు చేసే వాళ్లై, ఒక మహిళతో ఇక్కడ ఎలా ఉంటున్నారు?
అధర్మచారిణౌ పాపౌ కౌ యువాం మునిదూషకౌ। అహం వనమిదం దుర్గం విరాధో నామ రాక్షసః
మీరు ఎవరు, పాపాలు చేసే, ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే, మునుల్ని అపవిత్రం చేసే వారు? నేను విరాధుడను, ఈ దుర్గమయమైన అడవిలో సంచరిస్తున్న రాక్షసుడను.
చరామి సాయుధో నిత్యమృషిమాంసాని భక్షయన్। ఇయం నారీ వరారోహా మమ భార్యా భవిష్యతి
నేను ఎప్పుడూ ఆయుధాలతో తిరుగుతూ, మునుల మాంసాన్ని తింటూ ఉంటాను. ఈ సుందరమైన రూపం గల మహిళ నా భార్య అవుతుంది.
యువయోః పాపయోశ్చాహం పాస్యామి రుధిరం మృధే। తస్యైవం బ్రువతో దుష్టం విరాధస్య దురాత్మనః
మీ ఇద్దరు పాపుల రక్తాన్ని యుద్ధంలో తాగుతాను.' అని ఆ దుష్టుడు, దురాత్ముడు విరాధుడు ఇలా అన్నాడు.
శ్రుత్వా సగర్వితం వాక్యం సమ్భ్రాన్తా జనకాత్మజా। సీతా ప్రవేపితోద్వేగాత్ ప్రవాతే కదలీ యథా
ఆ అతిగర్వంతో మాట్లాడిన మాటలు విని, జనకుని కుమార్తె సీత భయంతో వణికిపోయి, గాలి తాకిన అరటి చెట్టు లాగా కంపించింది.
తాం దృష్ట్వా రాఘవః సీతాం విరాధాఙ్కగతాం శుభామ్। అబ్రవీల్లక్ష్మణం వాక్యం ముఖేన పరిశుష్యతా
సీతను విరాధుడి ఒడిలో కూర్చుని, ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తుండగా చూసిన రాఘవుడు, నోటిలో తేమ లేక, లక్ష్మణుడితో ఇలా అన్నాడు.
పశ్య సౌమ్య నరేన్ద్రస్య జనకస్యాత్మసమ్భవామ్। మమ భార్యాం శుభాచారాం విరాధాఙ్కే ప్రవేశితామ్
సౌమ్యా, రాజా జనకుని కుమార్తె, నా సత్ప్రవర్తన గల భార్యను, విరాధుడి ఒడిలో కూర్చున్నదిగా చూడు.
అత్యన్తసుఖసంవృద్ధాం రాజపుత్రీం యశస్వినీమ్। యదభిప్రేతమస్మాసు ప్రియం వరవృతం చ యత్
అత్యంత సుఖంగా పెరిగిన రాజకుమార్తె, మంచి పేరుగలదమ్ము — మనకు ఇష్టమైనది, ఆమె కోరుకున్నది ఏదైనా