కుశచీరపరిక్షిప్తం బ్రాహ్మ్యా లక్ష్మ్యా సమావృతమ్। యథా ప్రదీప్తం దుర్దర్శం గగనే సూర్యమణ్డలమ్
కుశచీరాలతో చుట్టబడినది, దివ్యమైన తేజస్సుతో నిండినది, ఆ ఆశ్రమం ఆకాశంలో ప్రకాశించే సూర్యబింబంలా మెరిసిపోతూ కనిపించింది.
శరణ్యం సర్వభూతానాం సుసమ్మృష్టాజిరం సదా। మృగైర్బహుభిరాకీర్ణం పక్షిసంఘైః సమావృతమ్
అది సమస్త జీవులకు ఆశ్రయస్థానం, ఎప్పుడూ శుభ్రంగా ఉండే ప్రాంగణం, అనేక జంతువులతో నిండి, పక్షుల గుంపులతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
పూజితం చోపనృత్తం చ నిత్యమప్సరసాం గణైః। విశాలైరగ్నిశరణైః స్రుగ్భాణ్డైరజినైః కుశైః
అప్సరసల గణాలు ఎప్పుడూ పూజిస్తూ, సేవ చేస్తూ ఉండేవి. విశాలమైన హోమగుండాలు, హోమపాత్రలు, మృగచర్మాలు, కుశగడ్డి వంటివి అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
సమిద్భిస్తోయకలశైః ఫలమూలైశ్చ శోభితమ్। ఆరణ్యైశ్చ మహావృక్షైః పుణ్యైః స్వాదుఫలైర్వృతమ్
సమిధులు, నీళ్ళ కలశాలు, ఫలమూలాలు, అరణ్యంలోని మహావృక్షాలు, మధురమైన ఫలాలు కలిగిన పవిత్ర వృక్షాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
బలిహోమార్చితం పుణ్యం బ్రహ్మఘోషనినాదితమ్। పుష్పైశ్చాన్యైః పరిక్షిప్తం పద్మిన్యా చ సపద్మయా
బలిపూజలు, హోమాలతో పవిత్రమైనది, బ్రహ్మఘోషంతో మారుమోగుతోంది. వివిధ పుష్పాలతో, పద్మాలతో కూడిన పద్మినీతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
ఫలమూలాశనైర్దాన్తైశ్చీరకృష్ణాజినామ్బరైః। సూర్యవైశ్వానరాభైశ్చ పురాణైర్మునిభిర్యుతమ్
ఫలమూలాలను ఆహారంగా తీసుకునే, చీరలు, కృష్ణాజినాలు ధరించిన, సూర్యుడు, అగ్ని లాంటి తేజస్సుతో మెరిసే, పురాతన మునులతో ఆశ్రమం నిండిపోయింది.
పుణ్యైశ్చ నియతాహారైః శోభితం పరమర్షిభిః। తద్ బ్రహ్మభవనప్రఖ్యం బ్రహ్మఘోషనినాదితమ్
పవిత్రమైన ఆహారం తీసుకునే మహర్షులతో అలంకరించబడిన ఆ స్థలం, బ్రహ్మలోకాన్ని పోలి, బ్రహ్మఘోషంతో మారుమోగుతోంది.
బ్రహ్మవిద్భిర్మహాభాగైర్బ్రాహ్మణైరుపశోభితమ్। తద్ దృష్ట్వా రాఘవః శ్రీమాంస్తాపసాశ్రమమణ్డలమ్
బ్రహ్మజ్ఞులు, మహాభాగ్యులు అయిన బ్రాహ్మణులతో ఆ ఆశ్రమవృత్తం అలంకరించబడి ఉంది. ఆ మహిమాన్వితుడైన రాఘవుడు ఆ తపోవనం చూసాడు.
అభ్యగచ్ఛన్మహాతేజా విజ్యం కృత్వా మహద్ ధనుః। దివ్యజ్ఞానోపపన్నాస్తే రామం దృష్ట్వా మహర్షయః
దివ్యజ్ఞానంతో నిండిన మహర్షులు, తమ గొప్ప విల్లు ఎక్కించి, రాముణ్ణి చూసి అతని దగ్గరకు వచ్చారు.
అభిజగ్ముస్తదా ప్రీతా వైదేహీం చ యశస్వినీమ్। తే తు సోమమివోద్యన్తం దృష్ట్వా వై ధర్మచారిణమ్
ఆ మహర్షులు ఆనందంతో, కీర్తిశాలి వైదేహిని పలకరించి, ధర్మపరుడు చంద్రుడు ఉదయించేలా ప్రకాశిస్తున్న రాముణ్ణి చూసి హర్షించారు.
లక్ష్మణం చైవ దృష్ట్వా తు వైదేహీం చ యశస్వినీమ్। మఙ్గలాని ప్రయుఞ్జానాః ప్రత్యగృహ్ణన్ దృఢవ్రతాః
లక్ష్మణుడిని, కీర్తిశాలి వైదేహిని చూసి, ఆ దృఢవ్రతులు మంగళాశీస్సులతో వారిని ఆహ్వానించారు.
రూపసంహననం లక్ష్మీం సౌకుమార్యం సువేషతామ్। దదృశుర్విస్మితాకారా రామస్య వనవాసినః
అటవిలో నివసించే వారు, రాముని రూపాన్ని, శరీర నిర్మాణాన్ని, కాంతిని, సౌకుమార్యాన్ని, అందమైన వస్త్రధారణను ఆశ్చర్యంతో చూశారు.
వైదేహీం లక్ష్మణం రామం నేత్రైరనిమిషైరివ। ఆశ్చర్యభూతాన్ దదృశుః సర్వే తే వనవాసినః
అటవివాసులు అందరూ, వైదేహి, లక్ష్మణుడు, రాముణ్ణి కన్ను మూయకుండా ఆశ్చర్యంగా చూశారు.
అత్రైనం హి మహాభాగాః సర్వభూతహితే రతాః। అతిథిం పర్ణశాలాయాం రాఘవం సంన్యవేశయన్
అక్కడ, సర్వభూతహితానికి కట్టుబడి ఉన్న మహాభాగులు, రాఘవుణ్ణి తమ పర్ణశాలలో అతిథిగా ఆహ్వానించారు.
తతో రామస్య సత్కృత్య విధినా పావకోపమాః। ఆజహ్రుస్తే మహాభాగాః సలిలం ధర్మచారిణః
తర్వాత, ఆ మహాభాగులు, అగ్నిలా ప్రకాశించే ధర్మపరుణ్ణి, సంప్రదాయం ప్రకారం గౌరవించి, నీళ్లు తీసుకొచ్చారు.
మఙ్గలాని ప్రయుఞ్జానా ముదా పరమయా యుతాః। మూలం పుష్పం ఫలం సర్వమాశ్రమం చ మహాత్మనః
పరమానందంతో మంగళాశీస్సులు పలుకుతూ, వారు మూలికలు, పువ్వులు, పండ్లు, Hermitage లోని అన్ని వనసంపదలను సమర్పించారు.
నివేదయిత్వా ధర్మజ్ఞాస్తే తు ప్రాఞ్జలయోఽబ్రువన్। ధర్మపాలో జనస్యాస్య శరణ్యశ్చ మహాయశాః
అవి సమర్పించి, ధర్మాన్ని తెలిసిన వారు చేతులు జోడించి ఇలా అన్నారు: 'ధర్మాన్ని కాపాడేవాడు, ప్రజలకు ఆశ్రయమైన మహాకీర్తిశాలి నీవు.'
పూజనీయశ్చ మాన్యశ్చ రాజా దణ్డధరో గురుః। ఇన్ద్రస్యైవ చతుర్భాగః ప్రజా రక్షతి రాఘవ
'రాజు, దండాన్ని ధరించి, పూజించదగినవాడు, గౌరవించదగినవాడు. ఇంద్రునికి నాలుగవ భాగంలా, రాఘవుడు ప్రజలను కాపాడుతాడు.'
రాజా తస్మాద్ వరాన్ భోగాన్ రమ్యాన్ భుఙ్క్తే నమస్కృతః। తే వయం భవతా రక్ష్యా భవద్విషయవాసినః। నగరస్థో వనస్థో వా త్వం నో రాజా జనేశ్వరః
'అందుకే, పూజింపబడే రాజు శ్రేష్ఠమైన ఆనందాలను అనుభవిస్తాడు. మేము నీ ప్రాంతంలో నివసించే వారు, నీవు మమ్మల్ని కాపాడాలి. నగరంలోనైనా, అటవిలోనైనా, నీవే మా రాజు, ప్రజల అధిపతి.'
న్యస్తదణ్డా వయం రాజఞ్జితక్రోధా జితేన్ద్రియాః। రక్షణీయాస్త్వయా శశ్వద్ గర్భభూతాస్తపోధనాః
'రాజా, మేము దండాన్ని విడిచిపెట్టి, కోపాన్ని, ఇంద్రియాలను జయించాము. తపస్సులో నిండిన మేము గర్భంలో ఉన్నవారిలా, ఎప్పుడూ నీవు మమ్మల్ని కాపాడాలి.'
ఏవముక్త్వా ఫలైర్మూలైః పుష్పైరన్యైశ్చ రాఘవమ్। వన్యైశ్చ వివిధాహారైః సలక్ష్మణమపూజయన్
ఇలా చెప్పి, వారు రాఘవుడు, లక్ష్మణుడిని పండ్లు, మూలికలు, పువ్వులు, వివిధ వనాహారాలతో సత్కరించారు.
తథాన్యే తాపసాః సిద్ధా రామం వైశ్వానరోపమాః। న్యాయవృత్తా యథాన్యాయం తర్పయామాసురీశ్వరమ్
అలాగే, ఇతర తపస్వులు, సిద్ధులు, న్యాయబద్ధంగా ప్రవర్తిస్తూ, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, యథావిధిగా రాముణ్ణి సంతృప్తిపరిచారు.
thumb|ద్వితీయః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ద్వితీయః సర్గః ॥౩-
ఇప్పుడు శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అరణ్యకాండ రెండవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
కృతాతిథ్యోఽథ రామస్తు సూర్యస్యోదయనం ప్రతి। ఆమన్త్ర్య స మునీన్ సర్వాన్ వనమేవాన్వగాహత
అతిథిసత్కారం పొందిన రాముడు, అన్ని మునులను వీడుకుని, సూర్యోదయ దిశగా అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.
నిష్కూజమానశకునిం ఝిల్లికాగణనాదితమ్। లక్ష్మణానుచరో రామో వనమధ్యం దదర్శ హ
లక్ష్మణుడు వెంట ఉండగా, రాముడు పక్షులు అరవని, జిలుకలు మోత మోగించే అడవి మధ్యభాగాన్ని చూశాడు.
సీతయా సహ కాకుత్స్థస్తస్మిన్ ఘోరమృగాయుతే। దదర్శ గిరిశృఙ్గాభం పురుషాదం మహాస్వనమ్
కాకుత్థసంతానుడైన రాముడు, సీతతో కలిసి, అక్కడ పర్వతశిఖరంలా ఉన్న, భయంకరమైన మృగాలతో చుట్టుముట్టిన, గొప్ప శబ్దం చేసే మానవ మృగాన్ని చూశాడు.
గభీరాక్షం మహావక్త్రం వికటం వికటోదరమ్। బీభత్సం విషమం దీర్ఘం వికృతం ఘోరదర్శనమ్
ఆ లోతైన కన్నులు, విపరీతంగా పెద్ద నోరు, భయంకరంగా ఉబ్బిన పొట్ట, విచిత్రమైన రూపం, అసమానమైన ఆకారం, పొడవైన శరీరం, వంకరమైన అవయవాలు, చూసినవారికి భయపడేలా ఉన్నాడు.
వసానం చర్మ వైయాఘ్రం వసార్ద్రం రుధిరోక్షితమ్। త్రాసనం సర్వభూతానాం వ్యాదితాస్యమివాన్తకమ్
ఆయన పులిచర్మాన్ని ధరించి, అది ఇంకా కొవ్వుతో తడిగా, రక్తంతో మచ్చలుగా ఉంది. అన్ని జీవులకు భయంకరుడు, నోరు విప్పి యమధర్మరాజు లాగా కనిపించాడు.
త్రీన్ సింహాంశ్చతురో వ్యాఘ్రాన్ ద్వౌ వృకౌ పృషతాన్ దశ। సవిషాణం వసాదిగ్ధం గజస్య చ శిరో మహత్
మూడు సింహాలు, నాలుగు పులులు, రెండు నక్కలు, పది చిత్తడులు, కొమ్ములతో, కొవ్వుతో తడిగా ఉన్న పెద్ద ఏనుగు తలను
అవసజ్యాయసే శూలే వినదన్తం మహాస్వనమ్। స రామం లక్ష్మణం చైవ సీతాం దృష్ట్వా చ మైథిలీమ్
ఇవన్నీ ఇనుప కడ్డిపై గుచ్చి పెట్టి, గట్టిగా అరుస్తూ ఉన్నాడు. అప్పుడు రాముడు, లక్ష్మణుడు, మిథిలా సీతను చూసాడు.