ఏతే చాప్యభిషేకార్ద్రా మునయ: కలశోద్యతా: । సహితా ఉపవర్తన్తే సలిలాప్లుతవల్కలా: ।। ౨.౧౧౯.
ఇక్కడ మునులు స్నానంతో తడిగా, కలశాలు పట్టుకుని, జలంతో తడిసిన వల్కలాలతో సమూహంగా చేరుకుంటున్నారు.
ఋషీణామగ్నిహోత్రేషు హుతేషు విధిపూర్వకమ్ । కపోతాఙ్గారుణో ధూమో దృశ్యతే పవనోద్ధత: ।। ౨.౧౧౯.
ఋషులు విధిపూర్వకంగా అగ్నిలో హోమాలు చేసినప్పుడు, పావురపు రెక్కల వర్ణంలో ఎర్రటి పొగ గాలిలో ఎగిసిపోతూ కనిపిస్తోంది.
అల్పపర్ణాహి తరవో ఘనీభూతా: సమన్తత: । విప్రకృష్టేపి దేశే ఽస్మిన్న ప్రకాశన్తి వై దిశ: ।। ౨.౧౧౯.
ఇక్కడ తక్కువ ఆకులున్న చెట్లు చుట్టూ దట్టంగా పెరిగి, ఈ దూర ప్రాంతంలో దిక్కులు కూడా స్పష్టంగా కనిపించటం లేదు.
రజనీచరసత్త్వాని ప్రచరన్తి సమన్తత: । తపోవనమృగా హ్యేతే వేదితీర్థేషు శేరతే ।। ౨.౧౧౯.
రాత్రి జంతువులు చుట్టూ సంచరిస్తున్నాయి. తపోవనంలో ఉన్న మృగాలు తీర్థాల దగ్గర విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నాయి.
సమ్ప్రవృద్ధా నిశా సీతే నక్షత్రసమలఙ్కృతా । జోత్స్నాప్రావరణశ్చన్ద్రో దృశ్యతే ఽభ్యుదితో ఽమ్బరే ।। ౨.౧౧౯.
సీతా! రాత్రి పూర్తిగా విస్తరించి, నక్షత్రాలతో అలంకరించబడింది. జ్యోత్స్నతో కప్పబడిన చంద్రుడు ఆకాశంలో ఉదయిస్తున్నాడు.
గమ్యతామనుజానామి రామస్యానుచరీ భవ । కథయన్త్యా హి మధురం త్వయాహం పరితోషితా ।। ౨.౧౧౯.
ఇప్పుడు వెళ్ళు, నీకు అనుమతి ఇస్తున్నాను. రామునికి సేవకురాలిగా ఉండు. నీవు మధురంగా చెప్పిన మాటలతో నేను సంతృప్తి పొందాను.
అలఙ్కురు చ తావత్త్వం ప్రత్యక్షం మమ మైథిలి । ప్రీతిం జనయ మే వత్సే దివ్యాలఙ్కారశోభితా ।। ౨.౧౧౯.
మైథిలీ! ఇప్పుడు నువ్వు నా ముందే ఆభరణాలతో అలంకరించు. దివ్యమైన అలంకారాలతో మెరిసిపోతూ నాకు ఆనందాన్ని కలిగించు, బిడ్డా.
సా తథా సమలంకృత్య సీతా సురసుతోపమా । ప్రణమ్య శిరసా తస్యై రామం త్వభిముఖీ యయౌ ।। ౨.౧౧౯.
అలా అలంకరించుకున్న సీతా, దేవకన్యలకు సమానంగా, ఆమెకు మోకాళ్ళు వంచి నమస్కరించి, రాముని వైపు వెళ్లింది.
తథా తు భూషితాం సీతాం దదర్శ వదతాం వర: । రాఘవ: ప్రీతిదానేన తపస్విన్యా జహర్ష చ ।। ౨.౧౧౯.
మాటలలో శ్రేష్ఠుడైన రాఘవుడు, అలంకరించబడిన సీతను చూసి, తపస్వినీ ఇచ్చిన ప్రేమతో ఎంతో ఆనందించాడు.
న్యవేదయత్తత: సర్వం సీతా రామాయ మైథిలీ । ప్రీతిదానం తపస్విన్యా వసనాభరణస్రజమ్ ।। ౨.౧౧౯.
ఆ తరువాత మైథిలి సీతా, తపస్వినీ ఇచ్చిన ప్రేమతో కూడిన వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, పుష్పమాలల గురించి రామునికి అన్నీ వివరంగా చెప్పింది.
ప్రహృష్టస్త్వభవద్రామో లక్ష్మణశ్చ మహారథ: । మైథిల్యా: సత్క్రియాం దృష్ట్వా మానుషేషు సుదుర్లభామ్ ।। ౨.౧౧౯.
మైథిలీకి చూపిన అపూర్వమైన గౌరవాన్ని చూసి, రాముడు, మహాబలుడు లక్ష్మణుడు ఎంతో ఆనందంతో మురిసిపోయారు.
తతస్తాం శర్వరీం ప్రీత: పుణ్యాం శశినిభానన: । అర్చితస్తాపసై: సిద్ధైరువాస రఘునన్దన: ।। ౨.౧౧౯.
ఆ తర్వాత చంద్రబింబంలా ప్రకాశించే ముఖంతో ఉన్న రాముడు, తపస్వులు, సిద్ధులు ఆహ్వానించిన ఆ పవిత్రమైన రాత్రిని సంతోషంగా గడిపాడు.
తస్యాం రాత్ర్యాం వ్యతీతాయామభిషిచ్య హుతాగ్నికాన్ । ఆపృచ్ఛేతాం నరవ్యాఘ్రౌ తాపసాన్ వనగోచరాన్ ।। ౨.౧౧౯.
ఆ రాత్రి ముగిసిన తర్వాత, ఆ ఇద్దరు మహావీరులు తపస్వుల కోసం హోమాలు చేసి, అరణ్యంలో నివసించే మునుల్ని వీడారు.
తావూచుస్తే వనచరాస్తాపసా ధర్మచారిణ: । వనస్య తస్య సఞ్చారం రాక్షసై: సమభిప్లుతమ్ ।। ౨.౧౧౯.
అప్పుడు అటవిలో నివసించే ధర్మనిష్ఠులైన తపస్వులు, ఆ అడవి రాక్షసులతో నిండిపోయిందని వారిని హెచ్చరించారు.
రక్షాంసి పురుషాదాని నానారూపాణి రాఘవ । వసన్త్యస్మిన్ మహారణ్యే వ్యాలాశ్చ రుధిరాశనా: ।। ౨.౧౧౯.
రాఘవా, ఈ విస్తారమైన అడవిలో అనేక రూపాలలో ఉండే మానుష భక్షక రాక్షసులు, రక్తాన్ని తినే క్రూర జంతువులు నివసిస్తున్నాయి.
ఉచ్ఛిష్టం వా ప్రమత్తం వా తాపసం ధర్మచారిణమ్ । అదన్త్యస్మిన్ మహారణ్యే తాన్నివారయ రాఘవ ।। ౨.౧౧౯.
రాఘవా, ఈ మహా అడవిలో ధర్మపరాయణులైన తపస్వులు నిర్లక్ష్యంగా ఉన్నా, లేదా అన్నం మిగిలిపోయినా, ఆ క్రూర జంతువులు వారిపై దాడి చేస్తాయి. వారిని రక్షించు.
ఏష పన్థా మహర్షీణాం ఫలాన్యాహరతాం వనే । అనేన తు వనం దుర్గం గన్తుం రాఘవ తే క్షమమ్ ।। ౨.౧౧౯.
ఇది మహర్షులు అడవిలో ఫలాలు తెచ్చుకునే మార్గం. ఈ దారిలోనే నీవు కూడా ఆ కఠినమైన అడవిలోకి వెళ్లడం ఉత్తమం, రాఘవా.
ఇతీవ తై: ప్రాఞ్జలిభిస్తపస్విభిర్ద్విజై: కృత: స్వస్త్యయన: పరం తప: । వనం సభార్య్య: ప్రవిऺవేశ రాఘవ: సలక్ష్మణ: సూర్య్యమివాభ్రమణ్డలమ్ ।। ౨.౧౧౯.
అలా తపస్వి బ్రాహ్మణులు చేతులు జోడించి ఆశీర్వదించగా, రాఘవుడు భార్యతో, లక్ష్మణుడితో కలిసి, సూర్యుడు మేఘాల్లోకి ప్రవేశించినట్టు, ఆ అడవిలోకి అడుగుపెట్టాడు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే శ్రీమద్వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే చతుర్వింశత్సహస్రికాయాం సంహితాయాం శ్రీమదయోధ్యాకాణ్డే ఏకోనవింశ్ऺాత్యుత్తరశతతమ: సర్గ:
ఇలా, శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, శ్రీమదయోధ్యాకాండలో, ఇరవై నాలుగు వేల శ్లోకాల సమాహితిలో, నూట పదకొండవ అధ్యాయం ముగిసింది.
thumb|ప్రథమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ప్రథమః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని అరణ్యకాండలో మొదటి సర్గ ప్రారంభమవుతోంది.
కుశచీరపరిక్షిప్తం బ్రాహ్మ్యా లక్ష్మ్యా సమావృతమ్। యథా ప్రదీప్తం దుర్దర్శం గగనే సూర్యమణ్డలమ్
కుశచీరాలతో చుట్టబడినది, దివ్యమైన తేజస్సుతో నిండినది, ఆ ఆశ్రమం ఆకాశంలో ప్రకాశించే సూర్యబింబంలా మెరిసిపోతూ కనిపించింది.
శరణ్యం సర్వభూతానాం సుసమ్మృష్టాజిరం సదా। మృగైర్బహుభిరాకీర్ణం పక్షిసంఘైః సమావృతమ్
అది సమస్త జీవులకు ఆశ్రయస్థానం, ఎప్పుడూ శుభ్రంగా ఉండే ప్రాంగణం, అనేక జంతువులతో నిండి, పక్షుల గుంపులతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
పూజితం చోపనృత్తం చ నిత్యమప్సరసాం గణైః। విశాలైరగ్నిశరణైః స్రుగ్భాణ్డైరజినైః కుశైః
అప్సరసల గణాలు ఎప్పుడూ పూజిస్తూ, సేవ చేస్తూ ఉండేవి. విశాలమైన హోమగుండాలు, హోమపాత్రలు, మృగచర్మాలు, కుశగడ్డి వంటివి అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
సమిద్భిస్తోయకలశైః ఫలమూలైశ్చ శోభితమ్। ఆరణ్యైశ్చ మహావృక్షైః పుణ్యైః స్వాదుఫలైర్వృతమ్
సమిధులు, నీళ్ళ కలశాలు, ఫలమూలాలు, అరణ్యంలోని మహావృక్షాలు, మధురమైన ఫలాలు కలిగిన పవిత్ర వృక్షాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
బలిహోమార్చితం పుణ్యం బ్రహ్మఘోషనినాదితమ్। పుష్పైశ్చాన్యైః పరిక్షిప్తం పద్మిన్యా చ సపద్మయా
బలిపూజలు, హోమాలతో పవిత్రమైనది, బ్రహ్మఘోషంతో మారుమోగుతోంది. వివిధ పుష్పాలతో, పద్మాలతో కూడిన పద్మినీతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
ఫలమూలాశనైర్దాన్తైశ్చీరకృష్ణాజినామ్బరైః। సూర్యవైశ్వానరాభైశ్చ పురాణైర్మునిభిర్యుతమ్
ఫలమూలాలను ఆహారంగా తీసుకునే, చీరలు, కృష్ణాజినాలు ధరించిన, సూర్యుడు, అగ్ని లాంటి తేజస్సుతో మెరిసే, పురాతన మునులతో ఆశ్రమం నిండిపోయింది.
పుణ్యైశ్చ నియతాహారైః శోభితం పరమర్షిభిః। తద్ బ్రహ్మభవనప్రఖ్యం బ్రహ్మఘోషనినాదితమ్
పవిత్రమైన ఆహారం తీసుకునే మహర్షులతో అలంకరించబడిన ఆ స్థలం, బ్రహ్మలోకాన్ని పోలి, బ్రహ్మఘోషంతో మారుమోగుతోంది.
బ్రహ్మవిద్భిర్మహాభాగైర్బ్రాహ్మణైరుపశోభితమ్। తద్ దృష్ట్వా రాఘవః శ్రీమాంస్తాపసాశ్రమమణ్డలమ్
బ్రహ్మజ్ఞులు, మహాభాగ్యులు అయిన బ్రాహ్మణులతో ఆ ఆశ్రమవృత్తం అలంకరించబడి ఉంది. ఆ మహిమాన్వితుడైన రాఘవుడు ఆ తపోవనం చూసాడు.
అభ్యగచ్ఛన్మహాతేజా విజ్యం కృత్వా మహద్ ధనుః। దివ్యజ్ఞానోపపన్నాస్తే రామం దృష్ట్వా మహర్షయః
దివ్యజ్ఞానంతో నిండిన మహర్షులు, తమ గొప్ప విల్లు ఎక్కించి, రాముణ్ణి చూసి అతని దగ్గరకు వచ్చారు.
అభిజగ్ముస్తదా ప్రీతా వైదేహీం చ యశస్వినీమ్। తే తు సోమమివోద్యన్తం దృష్ట్వా వై ధర్మచారిణమ్
ఆ మహర్షులు ఆనందంతో, కీర్తిశాలి వైదేహిని పలకరించి, ధర్మపరుడు చంద్రుడు ఉదయించేలా ప్రకాశిస్తున్న రాముణ్ణి చూసి హర్షించారు.