మయా దత్తమిదం సీతే తవ గాత్రాణి శోభయేత్ । అనురూపమసంక్లిష్టం నిత్యమేవ భవిష్యతి ।। ౨.౧౧౮.
సీతా! నేను ఇచ్చిన ఈ బహుమతులు నీ అవయవాలను అలంకరిస్తాయి. ఇవి నీకు తగినవే, ఎలాంటి మచ్చలు లేకుండా ఎప్పటికీ కొత్తగా ఉంటాయి.
అఙ్గరాగేణ దివ్యేన లిప్తాఙ్గీ జనకాత్మజే । శోభయిష్యసి భర్త్తారం యథా శ్రీవిష్ణుమవ్యయమ్ ।। ౨.౧౧౮.
జనకుని కుమార్తె! ఈ దివ్యమైన అంగరాగాన్ని దాల్చిన తరువాత, నీవు నీ భర్తను లక్ష్మీదేవి ఎలా శాశ్వతమైన విష్ణువును అలంకరిస్తుందో అలా ప్రకాశింపజేస్తావు.
సా వస్త్రమఙ్గరాగం చ భూషణాని స్రజస్తథా । మైథిలీ ప్రతిజగ్రాహ ప్రీతిదానమనుత్తమమ్ ।। ౨.౧౧౮.
మైథిలీ ఆ వస్త్రాలు, అంగరాగం, ఆభరణాలు, పుష్పమాలలు—ఈ అపూర్వమైన ప్రేమబహుమతిని ఆనందంతో స్వీకరించింది.
ప్రతిగృహ్య చ తత్ సీతా ప్రీతిదానం యశస్వినీ । శ్లిష్టాఞ్జలిపుటా తత్ర సముపాస్త తపోధనామ్ ।। ౨.౧౧౮.
ఆ ప్రేమతో ఇచ్చిన బహుమతిని స్వీకరించిన తరువాత, కీర్తిశాలి సీతా చేతులు జోడించి అక్కడ తపస్సు గల ఆవిడను గౌరవంగా సేవించింది.
తథా సీతాసుపాసీనామనసూయా దృఢవ్రతా । వచనం ప్రష్టుమారేభే కాఞ్చిత్ ప్రియకథామను ।। ౨.౧౧౮.
అలా సీతా సేవలో కూర్చున్నప్పుడు, దృఢవ్రతురాలు అనసూయ మధురమైన విషయాన్ని అనుసరించి ఆమెను అడగడం ప్రారంభించింది.
స్వయంవరే కిల ప్రాప్తా త్వమనేన యశస్వినా । రాఘవేణేతి మే సీతే కథా శ్రుతిముపాగతా ।। ౨.౧౧౮.
సీతా! నీవు ఈ మహాత్ముడైన రాఘవుని చేత స్వయంవరంలో పొందబడినవని నేను కథ విన్నాను.
తాం కథాం శ్రోతుమిచ్ఛామి విస్తరేణ చ మైథిలి । యథానుభూతం కార్త్స్న్యేన తన్మే త్వం వక్తుమర్హసి ।। ౨.౧౧౮.
మైథిలీ! ఆ కథను నేను పూర్తిగా, వివరంగా వినాలని కోరుకుంటున్నాను. నీవు అనుభవించిన విధంగా నన్ను వివరంగా చెప్పు.
ఏవముక్తా తు సా సీతా తాం తతో ధర్మచారిణీమ్ । శ్రూయతామితి చోక్త్వా వై కథయామాస తాం కథామ్ ।। ౨.౧౧౮.
అలా అడిగినప్పుడు, సీతా ఆ ధర్మనిష్ఠురాలైన ఆవిడకు, 'వినండి' అని చెప్పి ఆ కథను చెప్పడం ప్రారంభించింది.
మిథిలాధిపతిర్వీరో జనకో నామ ధర్మవిత్ । క్షత్రధర్మే హ్యభిరతో న్యాయత: శాస్తి మేదినీమ్ ।। ౨.౧౧౮.
మిథిలా దేశానికి రాజైన జనకుడు ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, క్షత్రియ ధర్మంలో నిష్ణాతుడు, న్యాయంగా తన రాజ్యాన్ని పాలించేవాడు.
తస్య లాఙ్గలహస్తస్య కర్షత: క్షేత్రమణ్డలమ్ । అహం కిలోత్థితా భిత్త్వా జగతీం నృపతే: సుతా ।। ౨.౧౧౮.
ఆయన తన చేతులతో లాంగలాన్ని పట్టుకుని పొలాన్ని దున్నుతుండగా, నేలను చీల్చుకుని నేను, రాజకుమార్తె, బయటకు వచ్చానని చెబుతారు.
స మాం దృష్ట్వా నరపతిర్ముష్టివిక్షేపతత్పర: । పాంసుకుణ్ఠితసర్వాఙ్గీం జనకో విస్మితో ఽభవత్ ।। ౨.౧౧౮.
నన్ను మట్టితో కప్పబడి, మట్టికట్టలు విసురుతూ చూస్తూ, రాజు జనకుడు ఎంతో ఆశ్చర్యపోయాడు.
అనపత్యేన చ స్నేహాదఙ్కమారోప్య చ స్వయమ్ । మమేయం తనయేత్యుక్త్వా స్నేహో మయి నిపాతిత: ।। ౨.౧౧౮.
సంతానం లేని రాజు, ప్రేమతో నన్ను తన ఒడిలోకి ఎత్తుకుని, 'ఇది నా కుమార్తె' అని చెప్పి తన ప్రేమను నాపై కురిపించాడు.
అన్తరిక్షే చ వాగుక్తా ప్రతి మా ఽమానుషీ కిల । ఏవమేతన్నరపతే ధర్మేణ తనయా తవ ।। ౨.౧౧౮.
ఆ సమయంలో, ఆకాశంలో మానవేతరమైన వాణి వినిపించింది—'ఇది నిజమే రాజా, నీ ధర్మానికి అనుగుణంగా ఆమె నీ కుమార్తె' అని చెప్పింది.
తత: ప్రహృష్టో ధర్మాత్మా పితా మే మిథిలాధిప: । అవాప్తో విపులామృద్ధిం మామవాప్య నరాధిప: ।। ౨.౧౧౮.
అప్పుడే నా తండ్రి, మిథిలా రాజు, ధర్మాత్ముడు, ఎంతో ఆనందంతో నన్ను పొందిన తరువాత, గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని పొందాడు.
దత్తా చాస్మీష్టవద్దేవ్యై జ్యేష్ఠాయై పుణ్యకర్మణా । తయా సమ్భావితా చాస్మి స్నిగ్ధయా మాతృసౌహృదాత్ ।। ౨.౧౧౮.
ఆ మహాత్మురాలైన పెద్దమ్మవారికి నన్ను ఇష్టపడి అప్పగించారు. ఆమె మంచిపనులు చేసేవారు. ఆమె మాతృభావంతో ప్రేమగా నన్ను ఆదరించి, గౌరవించింది.
పతిసంయోగసులభం వయో దృష్ట్వా తు మే పితా । చిన్తామభ్యగమద్దీనో విత్తనాశాదివాధన: ।। ౨.౧౧౮.
నా వయస్సు పెళ్లికి అనుకూలంగా ఉందని చూసి, ధననష్టం వంటి కష్టాలతో బాధపడుతూ, నాన్నగారు మనసులో కలవరపడ్డారు.
సదృశాచ్చాపకృష్టాచ్చ లోకే కన్యాపితా జనాత్ । ప్రధర్షణమవాప్నోతి శక్రేణాపి సమో భువి ।। ౨.౧౧౮.
ఈ లోకంలో, తన కుమార్తెకు సరైన వరుడు దొరకకపోతే, ఆమె తండ్రి ఎంత గొప్పవాడైనా, ఇంద్రుడితో సమానమైనవాడైనా, అవమానం ఎదుర్కొంటాడు.
తాం ధర్షణామదూరస్థాం దృష్ట్వా చాత్మని పార్థివ: । చిన్తార్ణవగత: పారం నాససాదాప్లవో యథా ।। ౨.౧౧౮.
ఆ అవమానం దగ్గరపడుతున్నదని గమనించిన రాజు, ఆందోళనలో మునిగి, ఈదేవాడు ఒడ్డుకు చేరలేని పరిస్థితిలో పడిపోయాడు.
అయోనిజాం హి మాం జ్ఞాత్వా నాధ్యగచ్ఛద్విచిన్తయన్ । సదృశం చానురూపం చ మహీపాల: పతిం మమ ।। ౨.౧౧౮.
నేను స్త్రీగర్భంలో పుట్టినవాడిని కాదని తెలుసుకుని, రాజు ఎంతో ఆలోచించినా, నాకు సరిపోయే వరుణ్ణి రాజులలో ఎవ్వరిని కనుగొనలేకపోయాడు.
తస్య బుద్ధిరియం జాతా చిన్తయానస్య సన్తతమ్ । స్వయం వరం తనూజాయా: కరిష్యామీతి ధీమత: ।। ౨.౧౧౮.
అలా ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూ, ఆ జ్ఞానవంతుడు తన కుమార్తెకు స్వయంవరం ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
మహాయజ్ఞే తదా తస్య వరుణేన మహాత్మనా । దత్తం ధనుర్వరం ప్రీత్యా తూణీ చాక్షయసాయకౌ ।। ౨.౧౧౮.
ఆ మహాయజ్ఞంలో, మహాత్ముడైన వరుణుడు సంతోషంగా ఒక గొప్ప విల్లు, ఎప్పటికీ తరుగని బాణాలతో కూడిన రెండు తుంణీలు ఇచ్చాడు.
అసఞ్చాల్యం మనుష్యైశ్చ యత్నేనాపి చ గౌరవాత్ । తన్న శక్తా నమయితుం స్వప్నేష్వపి నరాధిపా: ।। ౨.౧౧౮.
ఆ విల్లు ఎంత బరువుగా ఉందో, ఎంత ప్రయత్నించినా మనుషులు దాన్ని కదిలించలేరు; రాజులు దాన్ని వంగించడాన్ని కలలో కూడా ఊహించలేరు.
తద్ధను: ప్రాప్య మే పిత్రా వ్యాహృతం సత్యవాదినా । సమవాయే నరేన్ద్రాణాం పూర్వమామన్త్ర్య పార్థివాన్ ।। ౨.౧౧౮.
ఆ విల్లు అందుకున్న తర్వాత, నా నాన్నగారు, ఎప్పుడూ నిజం చెప్పేవారు, రాజుల సమక్షంలో ఇలా ప్రకటించారు.
ఇదం చ ధనురుద్యమ్య సజ్యం య: కురుతే నర: । తస్య మే దుహితా భార్యా భవిష్యతి న సంశయ: ।। ౨.౧౧౮.
"ఈ విల్లు ఎవరైనా ఎత్తి, దానిని వంగించి నాడిని కట్టగలిగితే, అతనికి నా కుమార్తెను పెళ్లి చేస్తాను — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు."
తచ్చ దృష్ట్వా ధను: శ్రేష్ఠం గౌరవాద్గిరిసన్నిభమ్ । అభివాద్య నృపా జగ్మురశక్తాస్తస్య తోలనే ।। ౨.౧౧౮.
ఆ పర్వతం లాంటి గొప్ప విల్లు చూసి, రాజులు నమస్కరించి, దాన్ని ఎత్తలేక వెనుదిరిగిపోయారు.
సుదీర్ఘస్య తు కాలస్య రాఘవో ఽయం మహాద్యుతి: । విశ్వామిత్రేణ సహితో యజ్ఞం ద్రష్టుం సమాగత: । లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా రామ: సత్యపరాక్రమ: ।। ౨.౧౧౮.
చాలా కాలం తర్వాత, ఈ తేజోవంతుడైన రాఘవుడు, విశ్వామిత్రునితో పాటు, తన అన్నయ్య లక్ష్మణునితో కలిసి యజ్ఞాన్ని చూడటానికి వచ్చాడు.
విశ్వామిత్రస్తు ధర్మాత్మా మమ పిత్రా సుపూజిత: । ప్రోవాచ పితరం తత్ర భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ ।। ౨.౧౧౮.
అక్కడ ధర్మాత్ముడైన విశ్వామిత్రుడు, నా నాన్నగారి చేత గౌరవించబడి, రామలక్ష్మణుల గురించి ఆయనతో మాట్లాడాడు.
సుతౌ దశరథస్యేమౌ ధనుర్దర్శనకాంక్షిణౌ । ధనుర్దర్శయ రామాయ రాజపుత్రాయ దైవికమ్ ।। ౨.౧౧౮.
"ఇవారు దశరథుని ఇద్దరు కుమారులు. వీరికి విల్లు చూడాలని ఉంది. రాజకుమారుడైన రామునికి ఆ దివ్యవిల్లును చూపించండి" అని అన్నాడు.
ఇత్యుక్తస్తేన విప్రేణ తద్ధను: సముపానయత్ । నిమేషాన్తరమాత్రేణ తదానమ్య స వీర్య్యవాన్ ।। ౨.౧౧౮.
ఆ మహర్షి చెప్పినట్లు నా నాన్నగారు ఆ విల్లు తీసుకొచ్చారు. వెంటనే ఆ వీరుడు దాన్ని వంగించాడు.
జ్యాం సమారోప్య ఝటితి పూరయామాస వీర్యవత్ ।। ౨.౧౧౮.
ఆయన బలంగా, వేగంగా ఆ విల్లుకు నాడిని కట్టాడు.