నవీకృతం చ తత్సర్వం వాక్యైస్తే ధర్మచారిణి । పతిశుశ్రూషణాన్నార్య్యాస్తపో నాన్యద్విధీయతే ।। ౨.౧౧౮.
ధర్మాన్ని పాటించే అమ్మా! నువ్వు చెప్పిన మాటల వల్ల ఆ ఉపదేశాలన్నీ నాకు మళ్లీ గుర్తొచ్చాయి. భార్యకు భర్తకు సేవ చేయడమే గొప్ప తపస్సు.
సావిత్రీ పతిశుశ్రూషాం కృత్వా స్వర్గే మహీయతే । తథావృత్తిశ్చ యాతా త్వం పతిశుశ్రూషయా దివమ్ ।। ౨.౧౧౮.
సావిత్రి భర్తకు సేవచేసి స్వర్గంలో గౌరవం పొందింది. నీవు కూడా భర్తకు సేవచేసి స్వర్గాన్ని పొందినవాడివి.
వరిష్ఠా సర్వనారీణామేషా చ దివి దేవతా । రోహిణీ న వినా చన్ద్రం ముహూర్త్తమపి దృశ్యతే ।। ౨.౧౧౮.
ఆమె అన్ని ఆడవాళ్లలో శ్రేష్ఠురాలు, స్వర్గంలో దేవత. రోహిణి చంద్రుడిని క్షణమంత కూడా వదిలిపెట్టదు.
ఏవంవిధాశ్చ ప్రవరా: స్త్రియో భర్తృదృఢవ్రతా: । దేవలోకే మహీయన్తే పుణ్యేన స్వేన కర్మణా ।। ౨.౧౧౮.
ఇలాంటివారు, భర్త పట్ల దృఢవ్రతంతో ఉండే శ్రేష్ఠమైన ఆడవాళ్లు, తమ పుణ్యఫలంతో దేవలోకంలో గౌరవం పొందుతారు.
తతో ఽనసూయా సంహృష్టా శ్రుత్వోక్తం సీతయా వచ: । శిరస్యాఘ్రాయ చోవాచ మైథిలీం హర్షయన్త్యుత ।। ౨.౧౧౮.
అప్పుడా అనసూయా, సీత చెప్పిన మాటలు విని ఆనందంతో ఆమె తలని ఆలింగనం చేసి, మైతిలిని సంతోషపెట్టేలా మాట్లాడింది.
నియమైర్వివిధైరాప్తం తపో హి మహదస్తి మే । తత్సంశ్రిత్య బలం సీతే ఛన్దయే త్వాం శుచిస్మితే ।। ౨.౧౧౮.
సీతా! నేను ఎన్నో నియమాలతో గొప్ప తపస్సు సంపాదించాను. ఆ బలాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, నీకు ఆశీర్వదించాలనుకుంటున్నాను, శుద్ధమైన నవ్వుతో ఉన్నవాడివి.
ఉపపన్నం మనోజ్ఞం చ వచనం తవ మైథిలి । ప్రీతా చాస్మ్యుచితం కిం తే కరవాణి బ్రవీహి మే ।। ౨.౧౧౮.
మైథిలీ, నీ మాటలు ఎంతో సరైనవిగా, హృదయానికి హాయిగా ఉన్నాయి. నేను చాలా సంతోషించాను. నీవు కోరినది చెప్పు, నీకోసం ఏమి చేయాలని అనుకుంటున్నావో చెప్పు.
తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా విస్మితా మన్దవిస్మయా కృతమిత్యబ్రవీత్సీతా తపోబలసమన్వితామ్ ।। ౨.౧౧౮.
ఆమె మాటలు విని, తపస్సు వల్ల శక్తి కలిగిన సీతా కొంత ఆశ్చర్యంతో, 'ఇది పూర్తయ్యింది' అని మృదువుగా చెప్పింది.
సా త్వేవముక్తా ధర్మజ్ఞా తయా ప్రీతతరా ఽభవత్ । సఫలం చ ప్రహర్షం తే హన్త సీతే కరోమ్యహమ్ ।। ౨.౧౧౮.
అలా సీతా చెప్పిన తరువాత, ధర్మాన్ని తెలిసిన ఆవిడ మరింత ఆనందంతో, 'సీతా! నీ హర్షాన్ని సార్థకం చేస్తాను' అని చెప్పింది.
ఇదం దివ్యం వరం మాల్యం వస్త్రమాభరణాని చ । అఙ్గరాగం చ వైదేహి మహార్హం చానులేపనమ్ ।। ౨.౧౧౮.
వైదేహి! ఇవిగో, దివ్యమైన పుష్పమాలలు, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, అంగరాగం, ఎంతో విలువైన లేపనం నీకోసం ఉన్నాయి.
మయా దత్తమిదం సీతే తవ గాత్రాణి శోభయేత్ । అనురూపమసంక్లిష్టం నిత్యమేవ భవిష్యతి ।। ౨.౧౧౮.
సీతా! నేను ఇచ్చిన ఈ బహుమతులు నీ అవయవాలను అలంకరిస్తాయి. ఇవి నీకు తగినవే, ఎలాంటి మచ్చలు లేకుండా ఎప్పటికీ కొత్తగా ఉంటాయి.
అఙ్గరాగేణ దివ్యేన లిప్తాఙ్గీ జనకాత్మజే । శోభయిష్యసి భర్త్తారం యథా శ్రీవిష్ణుమవ్యయమ్ ।। ౨.౧౧౮.
జనకుని కుమార్తె! ఈ దివ్యమైన అంగరాగాన్ని దాల్చిన తరువాత, నీవు నీ భర్తను లక్ష్మీదేవి ఎలా శాశ్వతమైన విష్ణువును అలంకరిస్తుందో అలా ప్రకాశింపజేస్తావు.
సా వస్త్రమఙ్గరాగం చ భూషణాని స్రజస్తథా । మైథిలీ ప్రతిజగ్రాహ ప్రీతిదానమనుత్తమమ్ ।। ౨.౧౧౮.
మైథిలీ ఆ వస్త్రాలు, అంగరాగం, ఆభరణాలు, పుష్పమాలలు—ఈ అపూర్వమైన ప్రేమబహుమతిని ఆనందంతో స్వీకరించింది.
ప్రతిగృహ్య చ తత్ సీతా ప్రీతిదానం యశస్వినీ । శ్లిష్టాఞ్జలిపుటా తత్ర సముపాస్త తపోధనామ్ ।। ౨.౧౧౮.
ఆ ప్రేమతో ఇచ్చిన బహుమతిని స్వీకరించిన తరువాత, కీర్తిశాలి సీతా చేతులు జోడించి అక్కడ తపస్సు గల ఆవిడను గౌరవంగా సేవించింది.
తథా సీతాసుపాసీనామనసూయా దృఢవ్రతా । వచనం ప్రష్టుమారేభే కాఞ్చిత్ ప్రియకథామను ।। ౨.౧౧౮.
అలా సీతా సేవలో కూర్చున్నప్పుడు, దృఢవ్రతురాలు అనసూయ మధురమైన విషయాన్ని అనుసరించి ఆమెను అడగడం ప్రారంభించింది.
స్వయంవరే కిల ప్రాప్తా త్వమనేన యశస్వినా । రాఘవేణేతి మే సీతే కథా శ్రుతిముపాగతా ।। ౨.౧౧౮.
సీతా! నీవు ఈ మహాత్ముడైన రాఘవుని చేత స్వయంవరంలో పొందబడినవని నేను కథ విన్నాను.
తాం కథాం శ్రోతుమిచ్ఛామి విస్తరేణ చ మైథిలి । యథానుభూతం కార్త్స్న్యేన తన్మే త్వం వక్తుమర్హసి ।। ౨.౧౧౮.
మైథిలీ! ఆ కథను నేను పూర్తిగా, వివరంగా వినాలని కోరుకుంటున్నాను. నీవు అనుభవించిన విధంగా నన్ను వివరంగా చెప్పు.
ఏవముక్తా తు సా సీతా తాం తతో ధర్మచారిణీమ్ । శ్రూయతామితి చోక్త్వా వై కథయామాస తాం కథామ్ ।। ౨.౧౧౮.
అలా అడిగినప్పుడు, సీతా ఆ ధర్మనిష్ఠురాలైన ఆవిడకు, 'వినండి' అని చెప్పి ఆ కథను చెప్పడం ప్రారంభించింది.
మిథిలాధిపతిర్వీరో జనకో నామ ధర్మవిత్ । క్షత్రధర్మే హ్యభిరతో న్యాయత: శాస్తి మేదినీమ్ ।। ౨.౧౧౮.
మిథిలా దేశానికి రాజైన జనకుడు ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, క్షత్రియ ధర్మంలో నిష్ణాతుడు, న్యాయంగా తన రాజ్యాన్ని పాలించేవాడు.
తస్య లాఙ్గలహస్తస్య కర్షత: క్షేత్రమణ్డలమ్ । అహం కిలోత్థితా భిత్త్వా జగతీం నృపతే: సుతా ।। ౨.౧౧౮.
ఆయన తన చేతులతో లాంగలాన్ని పట్టుకుని పొలాన్ని దున్నుతుండగా, నేలను చీల్చుకుని నేను, రాజకుమార్తె, బయటకు వచ్చానని చెబుతారు.
స మాం దృష్ట్వా నరపతిర్ముష్టివిక్షేపతత్పర: । పాంసుకుణ్ఠితసర్వాఙ్గీం జనకో విస్మితో ఽభవత్ ।। ౨.౧౧౮.
నన్ను మట్టితో కప్పబడి, మట్టికట్టలు విసురుతూ చూస్తూ, రాజు జనకుడు ఎంతో ఆశ్చర్యపోయాడు.
అనపత్యేన చ స్నేహాదఙ్కమారోప్య చ స్వయమ్ । మమేయం తనయేత్యుక్త్వా స్నేహో మయి నిపాతిత: ।। ౨.౧౧౮.
సంతానం లేని రాజు, ప్రేమతో నన్ను తన ఒడిలోకి ఎత్తుకుని, 'ఇది నా కుమార్తె' అని చెప్పి తన ప్రేమను నాపై కురిపించాడు.
అన్తరిక్షే చ వాగుక్తా ప్రతి మా ఽమానుషీ కిల । ఏవమేతన్నరపతే ధర్మేణ తనయా తవ ।। ౨.౧౧౮.
ఆ సమయంలో, ఆకాశంలో మానవేతరమైన వాణి వినిపించింది—'ఇది నిజమే రాజా, నీ ధర్మానికి అనుగుణంగా ఆమె నీ కుమార్తె' అని చెప్పింది.
తత: ప్రహృష్టో ధర్మాత్మా పితా మే మిథిలాధిప: । అవాప్తో విపులామృద్ధిం మామవాప్య నరాధిప: ।। ౨.౧౧౮.
అప్పుడే నా తండ్రి, మిథిలా రాజు, ధర్మాత్ముడు, ఎంతో ఆనందంతో నన్ను పొందిన తరువాత, గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని పొందాడు.
దత్తా చాస్మీష్టవద్దేవ్యై జ్యేష్ఠాయై పుణ్యకర్మణా । తయా సమ్భావితా చాస్మి స్నిగ్ధయా మాతృసౌహృదాత్ ।। ౨.౧౧౮.
ఆ మహాత్మురాలైన పెద్దమ్మవారికి నన్ను ఇష్టపడి అప్పగించారు. ఆమె మంచిపనులు చేసేవారు. ఆమె మాతృభావంతో ప్రేమగా నన్ను ఆదరించి, గౌరవించింది.
పతిసంయోగసులభం వయో దృష్ట్వా తు మే పితా । చిన్తామభ్యగమద్దీనో విత్తనాశాదివాధన: ।। ౨.౧౧౮.
నా వయస్సు పెళ్లికి అనుకూలంగా ఉందని చూసి, ధననష్టం వంటి కష్టాలతో బాధపడుతూ, నాన్నగారు మనసులో కలవరపడ్డారు.
సదృశాచ్చాపకృష్టాచ్చ లోకే కన్యాపితా జనాత్ । ప్రధర్షణమవాప్నోతి శక్రేణాపి సమో భువి ।। ౨.౧౧౮.
ఈ లోకంలో, తన కుమార్తెకు సరైన వరుడు దొరకకపోతే, ఆమె తండ్రి ఎంత గొప్పవాడైనా, ఇంద్రుడితో సమానమైనవాడైనా, అవమానం ఎదుర్కొంటాడు.
తాం ధర్షణామదూరస్థాం దృష్ట్వా చాత్మని పార్థివ: । చిన్తార్ణవగత: పారం నాససాదాప్లవో యథా ।। ౨.౧౧౮.
ఆ అవమానం దగ్గరపడుతున్నదని గమనించిన రాజు, ఆందోళనలో మునిగి, ఈదేవాడు ఒడ్డుకు చేరలేని పరిస్థితిలో పడిపోయాడు.
అయోనిజాం హి మాం జ్ఞాత్వా నాధ్యగచ్ఛద్విచిన్తయన్ । సదృశం చానురూపం చ మహీపాల: పతిం మమ ।। ౨.౧౧౮.
నేను స్త్రీగర్భంలో పుట్టినవాడిని కాదని తెలుసుకుని, రాజు ఎంతో ఆలోచించినా, నాకు సరిపోయే వరుణ్ణి రాజులలో ఎవ్వరిని కనుగొనలేకపోయాడు.
తస్య బుద్ధిరియం జాతా చిన్తయానస్య సన్తతమ్ । స్వయం వరం తనూజాయా: కరిష్యామీతి ధీమత: ।। ౨.౧౧౮.
అలా ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూ, ఆ జ్ఞానవంతుడు తన కుమార్తెకు స్వయంవరం ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.