తదేవమేనం త్వమనువ్రతా సతీ పతివ్రతానాం సమయానువర్తినీ । భవస్వ భర్త్తు: సహధర్మచారిణీ యశశ్చ ధర్మం చ తత: సమాప్స్యసి ।। ౨.౧౧౭.
కాబట్టి, నీవు భర్తకు అంకితమై, పతివ్రతా ధర్మాన్ని నమ్మి, భర్తతో కలసి ధర్మాన్ని అనుసరించు. అలా చేస్తే నీకు కీర్తి, ధర్మం రెండూ లభిస్తాయి.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే శ్రీమదయోధ్యాకాణ్డే సప్తదశోత్తరశతతమ: సర్గ:
ఇలా వాల్మీకి మహర్షి రచించిన పవిత్రమైన రామాయణంలో, శ్రీమదయోధ్యాకాండలో నూట పదిహేడు వ సర్గం ముగిసింది.
thumb|అష్టాదశశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center సా త్వేవముక్తా వైదేహీ త్వనసూయా ఽనసూయయా । ప్రతిపూజ్య వచో మన్దం ప్రవక్తుముపచక్రమే ।। ౨.౧౧౮.
అనసూయా ఇలా చెప్పిన తరువాత, అసూయ లేని వైదేహి ఆ మాటలను గౌరవించి, మృదువుగా మాట్లాడడం ప్రారంభించింది.
నైతదాశ్చర్య్యమార్యాయా యన్మాం త్వమనుభాషసే । విదితం తు మమాప్యేతద్యథా నార్య్యా: పతిర్గురు: ।। ౨.౧౧౮.
ఆర్యే! నువ్వు నన్ను ఇలా ఉపదేశించడం ఆశ్చర్యం కాదు. భర్తే భార్యకు గొప్ప గౌరవమని నేనూ తెలుసు.
యద్యప్యేష భవేద్భర్తా మమార్యే వృత్తవర్జిత: । అద్వైధముపచర్తవ్యస్తథాప్యేష మయా భవేత్ ।। ౨.౧౧౮.
ఆర్యే! నా భర్త మంచితనాన్ని కోల్పోయినా, అయినా నేను అతనికి మారుమార్గం లేకుండా సేవ చేయాలి.
కిం పునర్యో గుణ: శ్లాఘ్య: సానుక్రోశో జితేన్ద్రియ: । స్థిరానురాగో ధర్మాత్మా మాతృవత్పితృవత్ప్రియ: ।। ౨.౧౧౮.
అయితే, నా భర్త గుణవంతుడు, దయగలవాడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, ధర్మపరుడు, తల్లిదండ్రుల్లా ప్రియమైనవాడు కదా! అలాంటప్పుడు మరింతగా సేవ చేయాలి.
యాం వృత్తిం వర్త్తతే రామ: కౌసల్యాయాం మహాబల: । తామేవ నృపనారీణామన్యాసామపి వర్త్తతే ।। ౨.౧౧౮.
బలవంతుడైన రాముడు కౌసల్యకు ఎలా ప్రవర్తిస్తాడో, మిగతా రాజకుల ఆడవాళ్లందరితోనూ అలాగే ప్రవర్తిస్తాడు.
సకృద్దృష్టాస్వపి స్త్రీషు నృపేణ నృపవత్సల: । మాతృవద్వర్త్తతే వీరో మానముత్సృజ్య ధర్మవిత్ ।। ౨.౧౧౮.
రాజు ఒక్కసారి చూసిన ఆడవాళ్ల పట్ల కూడా, ధర్మాన్ని తెలిసిన వీరుడు తల్లిలా గౌరవంతో, గర్వాన్ని విడిచిపెట్టి ప్రవర్తిస్తాడు.
ఆగచ్ఛన్త్యాశ్చ విజనం వనమేవం భయావహమ్ । సమాహితం మే శ్వశ్ర్వా చ హృదయే తద్ధృతం మహత్ ।। ౨.౧౧౮.
ఈ భయంకరమైన అడవిలోకి నేను వచ్చేటప్పుడు, నా అత్తగారు చెప్పిన గొప్ప మాటలు నా హృదయంలో బలంగా నిలిచిపోయాయి.
పాణిప్రదానకాలే చ యత్పురా త్వగ్నిసన్నిధౌ । అనుశిష్టా జనన్యా ఽస్మి వాక్యం తదపి మే ధృతమ్ ।। ౨.౧౧౮.
పెళ్లి సమయంలో, అగ్నిసాక్షిగా, అమ్మ నన్ను ఉపదేశించిన మాటలు కూడా నేను మనసులో పెట్టుకున్నాను.
నవీకృతం చ తత్సర్వం వాక్యైస్తే ధర్మచారిణి । పతిశుశ్రూషణాన్నార్య్యాస్తపో నాన్యద్విధీయతే ।। ౨.౧౧౮.
ధర్మాన్ని పాటించే అమ్మా! నువ్వు చెప్పిన మాటల వల్ల ఆ ఉపదేశాలన్నీ నాకు మళ్లీ గుర్తొచ్చాయి. భార్యకు భర్తకు సేవ చేయడమే గొప్ప తపస్సు.
సావిత్రీ పతిశుశ్రూషాం కృత్వా స్వర్గే మహీయతే । తథావృత్తిశ్చ యాతా త్వం పతిశుశ్రూషయా దివమ్ ।। ౨.౧౧౮.
సావిత్రి భర్తకు సేవచేసి స్వర్గంలో గౌరవం పొందింది. నీవు కూడా భర్తకు సేవచేసి స్వర్గాన్ని పొందినవాడివి.
వరిష్ఠా సర్వనారీణామేషా చ దివి దేవతా । రోహిణీ న వినా చన్ద్రం ముహూర్త్తమపి దృశ్యతే ।। ౨.౧౧౮.
ఆమె అన్ని ఆడవాళ్లలో శ్రేష్ఠురాలు, స్వర్గంలో దేవత. రోహిణి చంద్రుడిని క్షణమంత కూడా వదిలిపెట్టదు.
ఏవంవిధాశ్చ ప్రవరా: స్త్రియో భర్తృదృఢవ్రతా: । దేవలోకే మహీయన్తే పుణ్యేన స్వేన కర్మణా ।। ౨.౧౧౮.
ఇలాంటివారు, భర్త పట్ల దృఢవ్రతంతో ఉండే శ్రేష్ఠమైన ఆడవాళ్లు, తమ పుణ్యఫలంతో దేవలోకంలో గౌరవం పొందుతారు.
తతో ఽనసూయా సంహృష్టా శ్రుత్వోక్తం సీతయా వచ: । శిరస్యాఘ్రాయ చోవాచ మైథిలీం హర్షయన్త్యుత ।। ౨.౧౧౮.
అప్పుడా అనసూయా, సీత చెప్పిన మాటలు విని ఆనందంతో ఆమె తలని ఆలింగనం చేసి, మైతిలిని సంతోషపెట్టేలా మాట్లాడింది.
నియమైర్వివిధైరాప్తం తపో హి మహదస్తి మే । తత్సంశ్రిత్య బలం సీతే ఛన్దయే త్వాం శుచిస్మితే ।। ౨.౧౧౮.
సీతా! నేను ఎన్నో నియమాలతో గొప్ప తపస్సు సంపాదించాను. ఆ బలాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, నీకు ఆశీర్వదించాలనుకుంటున్నాను, శుద్ధమైన నవ్వుతో ఉన్నవాడివి.
ఉపపన్నం మనోజ్ఞం చ వచనం తవ మైథిలి । ప్రీతా చాస్మ్యుచితం కిం తే కరవాణి బ్రవీహి మే ।। ౨.౧౧౮.
మైథిలీ, నీ మాటలు ఎంతో సరైనవిగా, హృదయానికి హాయిగా ఉన్నాయి. నేను చాలా సంతోషించాను. నీవు కోరినది చెప్పు, నీకోసం ఏమి చేయాలని అనుకుంటున్నావో చెప్పు.
తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా విస్మితా మన్దవిస్మయా కృతమిత్యబ్రవీత్సీతా తపోబలసమన్వితామ్ ।। ౨.౧౧౮.
ఆమె మాటలు విని, తపస్సు వల్ల శక్తి కలిగిన సీతా కొంత ఆశ్చర్యంతో, 'ఇది పూర్తయ్యింది' అని మృదువుగా చెప్పింది.
సా త్వేవముక్తా ధర్మజ్ఞా తయా ప్రీతతరా ఽభవత్ । సఫలం చ ప్రహర్షం తే హన్త సీతే కరోమ్యహమ్ ।। ౨.౧౧౮.
అలా సీతా చెప్పిన తరువాత, ధర్మాన్ని తెలిసిన ఆవిడ మరింత ఆనందంతో, 'సీతా! నీ హర్షాన్ని సార్థకం చేస్తాను' అని చెప్పింది.
ఇదం దివ్యం వరం మాల్యం వస్త్రమాభరణాని చ । అఙ్గరాగం చ వైదేహి మహార్హం చానులేపనమ్ ।। ౨.౧౧౮.
వైదేహి! ఇవిగో, దివ్యమైన పుష్పమాలలు, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, అంగరాగం, ఎంతో విలువైన లేపనం నీకోసం ఉన్నాయి.
మయా దత్తమిదం సీతే తవ గాత్రాణి శోభయేత్ । అనురూపమసంక్లిష్టం నిత్యమేవ భవిష్యతి ।। ౨.౧౧౮.
సీతా! నేను ఇచ్చిన ఈ బహుమతులు నీ అవయవాలను అలంకరిస్తాయి. ఇవి నీకు తగినవే, ఎలాంటి మచ్చలు లేకుండా ఎప్పటికీ కొత్తగా ఉంటాయి.
అఙ్గరాగేణ దివ్యేన లిప్తాఙ్గీ జనకాత్మజే । శోభయిష్యసి భర్త్తారం యథా శ్రీవిష్ణుమవ్యయమ్ ।। ౨.౧౧౮.
జనకుని కుమార్తె! ఈ దివ్యమైన అంగరాగాన్ని దాల్చిన తరువాత, నీవు నీ భర్తను లక్ష్మీదేవి ఎలా శాశ్వతమైన విష్ణువును అలంకరిస్తుందో అలా ప్రకాశింపజేస్తావు.
సా వస్త్రమఙ్గరాగం చ భూషణాని స్రజస్తథా । మైథిలీ ప్రతిజగ్రాహ ప్రీతిదానమనుత్తమమ్ ।। ౨.౧౧౮.
మైథిలీ ఆ వస్త్రాలు, అంగరాగం, ఆభరణాలు, పుష్పమాలలు—ఈ అపూర్వమైన ప్రేమబహుమతిని ఆనందంతో స్వీకరించింది.
ప్రతిగృహ్య చ తత్ సీతా ప్రీతిదానం యశస్వినీ । శ్లిష్టాఞ్జలిపుటా తత్ర సముపాస్త తపోధనామ్ ।। ౨.౧౧౮.
ఆ ప్రేమతో ఇచ్చిన బహుమతిని స్వీకరించిన తరువాత, కీర్తిశాలి సీతా చేతులు జోడించి అక్కడ తపస్సు గల ఆవిడను గౌరవంగా సేవించింది.
తథా సీతాసుపాసీనామనసూయా దృఢవ్రతా । వచనం ప్రష్టుమారేభే కాఞ్చిత్ ప్రియకథామను ।। ౨.౧౧౮.
అలా సీతా సేవలో కూర్చున్నప్పుడు, దృఢవ్రతురాలు అనసూయ మధురమైన విషయాన్ని అనుసరించి ఆమెను అడగడం ప్రారంభించింది.
స్వయంవరే కిల ప్రాప్తా త్వమనేన యశస్వినా । రాఘవేణేతి మే సీతే కథా శ్రుతిముపాగతా ।। ౨.౧౧౮.
సీతా! నీవు ఈ మహాత్ముడైన రాఘవుని చేత స్వయంవరంలో పొందబడినవని నేను కథ విన్నాను.
తాం కథాం శ్రోతుమిచ్ఛామి విస్తరేణ చ మైథిలి । యథానుభూతం కార్త్స్న్యేన తన్మే త్వం వక్తుమర్హసి ।। ౨.౧౧౮.
మైథిలీ! ఆ కథను నేను పూర్తిగా, వివరంగా వినాలని కోరుకుంటున్నాను. నీవు అనుభవించిన విధంగా నన్ను వివరంగా చెప్పు.
ఏవముక్తా తు సా సీతా తాం తతో ధర్మచారిణీమ్ । శ్రూయతామితి చోక్త్వా వై కథయామాస తాం కథామ్ ।। ౨.౧౧౮.
అలా అడిగినప్పుడు, సీతా ఆ ధర్మనిష్ఠురాలైన ఆవిడకు, 'వినండి' అని చెప్పి ఆ కథను చెప్పడం ప్రారంభించింది.
మిథిలాధిపతిర్వీరో జనకో నామ ధర్మవిత్ । క్షత్రధర్మే హ్యభిరతో న్యాయత: శాస్తి మేదినీమ్ ।। ౨.౧౧౮.
మిథిలా దేశానికి రాజైన జనకుడు ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, క్షత్రియ ధర్మంలో నిష్ణాతుడు, న్యాయంగా తన రాజ్యాన్ని పాలించేవాడు.
తస్య లాఙ్గలహస్తస్య కర్షత: క్షేత్రమణ్డలమ్ । అహం కిలోత్థితా భిత్త్వా జగతీం నృపతే: సుతా ।। ౨.౧౧౮.
ఆయన తన చేతులతో లాంగలాన్ని పట్టుకుని పొలాన్ని దున్నుతుండగా, నేలను చీల్చుకుని నేను, రాజకుమార్తె, బయటకు వచ్చానని చెబుతారు.