పావకస్య సుతః శ్రీమాన్ నీలోఽగ్నిసదృశప్రభః । తేజసా యశసా వీర్యాదత్యరిచ్యత వీర్యవాన్ ॥౧-౧౭-
పావకుని కుమారుడైన నీలుడు, అగ్నిలా ప్రకాశవంతుడు, తేజస్సు, కీర్తి, పరాక్రమంలో అందరిని మించిపోయాడు.
రూపద్రవిణసమ్పన్నావశ్వినౌ రూపసమ్మతౌ । మైన్దం చ ద్వివిదం చైవ జనయామాసతుః స్వయమ్ ॥౧-౧౭-
అశ్వినీదేవతలు, అందం, ఐశ్వర్యంతో ప్రసిద్ధులు, తాము మైందుడు, ద్వివిదుడు అనే వానరులను, రూపంలో ప్రసిద్ధులైన వారిని పుట్టించారు.
వరుణో జనయామాస సుషేణం నామ వానరమ్ । శరభం జనయామాస పర్జన్యస్తు మహాబలః ॥౧-౧౭-
వరుణుడు సుషేణుడు అనే వానరుణ్ని పుట్టించాడు. పరజన్యుడు మహాబలుడు శరభుడిని జన్మించాడు.
మారుతస్యౌరసః శ్రీమాన్ హనుమాన్ నామ వానరః । వజ్రసంహననోపేతో వైనతేయసమో జవే ॥౧-౧౭-
మారుతుని ఒడిలో పుట్టిన హనుమంతుడు, వజ్రంలా దృఢమైన శరీరంతో, వేగంలో వినతపుత్రుడు గరుత్మంతుడితో సమానంగా ఉన్నాడు.
అప్రమేయబలా వీరా విక్రాన్తాః కామరూపిణః । తే గజాచలసంకాశా వపుష్మన్తో మహాబలాః ॥౧-౧౭-
వారు కొలవలేని బలముతో, అపారమైన వీర్యంతో, ఇష్టరూపాలను ధరించగలవారు. ఏనుగులు, పర్వతాలతో సమానమైన శక్తి, మహత్తరమైన రూపాలు కలిగి ఉన్నారు.
ఋక్షవానరగోపుచ్ఛాః క్షిప్రమేవాభిజజ్ఞిరే । యస్య దేవస్య యద్రూపం వేషో యశ్చ పరాక్రమః ॥౧-౧౭-
ఋక్షులు, వానరులు, గోపుచ్ఛాలు కలిగినవారు, ఆ దేవతకు తగిన రూపం, వేషం, పరాక్రమంతో త్వరగా జన్మించారు.
అజాయత సమం తేన తస్య తస్య పృథక్ పృథక్ । గోలాఙ్గూలీషు చోత్పన్నాః కించిదున్నతవిక్రమాః ॥౧-౧౭-
ప్రతి ఒక్కరు ఆ దేవతను పోలినవారిగా, వేరువేరుగా పుట్టారు. గోలాంగూలులలో కొందరు కొంత ఎక్కువ పరాక్రమంతో పుట్టారు.
ఋక్షీషు చ తథా జాతా వానరాః కిన్నరీషు చ । దేవా మహర్షిగన్ధర్వాస్తార్క్ష్యయక్షా యశస్వినః ॥౧-౧౭-
అలాగే ఋక్ష స్త్రీలలో, కిన్నరి స్త్రీలలో కూడా వానరులు పుట్టారు. దేవతలు, మహర్షులు, గంధర్వులు, గరుత్మంతుడు, ప్రసిద్ధ యక్షులు,
నాగాః కిమ్పురుషాశ్చైవ సిద్ధవిద్యాధరోరగాః । బహవో జనయామాసుర్హృష్టాస్తత్ర సహస్రశః ॥౧-౧౭-
నాగులు, కింపురుషులు, సిద్ధులు, విద్యాధరులు, ఉరగులు — వీరందరూ ఆనందంతో అక్కడ వేల సంఖ్యలో సంతానం కలిగించారు.
చారణాశ్చ సుతాన్ వీరాన్ ససృజుర్వనచారిణః । వానరాన్ సుమహాకాయాన్ సర్వాన్ వై వనచారిణః ॥౧-౧౭-
చారణులు కూడా అరణ్యంలో తిరిగే వీర సంతానాన్ని కనుగొన్నారు. వారు అందరూ గొప్ప శరీరాలతో, అరణ్యాల్లో నివసించే వానరులు.
అప్సరస్సు చ ముఖ్యాసు తథా విద్యాధరీషు చ । నాగకన్యాసు చ తదా గన్ధర్వీణాం తనూషు చ । కామరూపబలోపేతా యథాకామవిచారిణః ॥౧-౧౭-
అప్సరసులు, విద్యాధరీలు, నాగకన్యలు, గంధర్విణులు — వీరి శరీరాల నుండి కూడా, కావలసిన రూపం, బలం ఎంచుకునే శక్తితో, స్వేచ్ఛగా తిరిగే వారు జన్మించారు.
సింహశార్దూలసదృశా దర్పేణ చ బలేన చ । శిలాప్రహరణాః సర్వే సర్వే పాదపయోధినః ॥౧-౧౭-
వారు అందరూ సింహాలు, పులుల్లా గర్వంగా, బలంగా ఉండేవారు. వారు రాళ్లను ఆయుధాలుగా ఉపయోగించేవారు. అందరూ చెట్లు, కొండల్లో నివసించేవారు.
నఖదంష్ట్రాయుధాః సర్వే సర్వే సర్వాస్త్రకోవిదాః । విచాలయేయుః శైలేన్ద్రాన్ భేదయేయుః స్థిరాన్ ద్రుమాన్ ॥౧-౧౭-
వారందరికీ పంజాలు, దంతాలు ఆయుధాలుగా ఉండేవి. వారు అన్ని ఆయుధాల్లో నిపుణులు. వారు కొండలను కదిలించగలరు, బలమైన చెట్లను విరగగలరు.
క్షోభయేయుశ్చ వేగేన సముద్రం సరితాం పతిమ్ । దారయేయుః క్షితిం పద్భ్యామాప్లవేయుర్మహార్ణవాన్ ॥౧-౧౭-
వారి వేగంతో సముద్రాన్ని కూడా కలవరపెట్టగలరు. వారి పాదాలతో భూమిని చీలగలరు. మహాసముద్రాలను దాటి దూకగలరు.
నభస్తలం విశేయుశ్చ గృహ్ణీయురపి తోయదాన్ । గృహ్ణీయురపి మాతఙ్గాన్ మత్తాన్ ప్రవ్రజతో వనే ॥౧-౧౭-
వారు ఆకాశంలోకి ఎక్కగలరు, మేఘాలను పట్టుకోగలరు, అరణ్యంలో తిరిగే మత్తుగా ఉన్న ఏనుగులను కూడా పట్టుకోగలరు.
నర్దమానాంశ్చ నాదేన పాతయేయుర్విహఙ్గమాన్ । ఈదృశానాం ప్రసూతాని హరీణాం కామరూపిణామ్ ॥౧-౧౭-
వారు గర్జనతో పక్షులను కూడా కూల్చగలరు. ఇలాంటి రూపాలతో, కావలసినట్లు రూపం మార్చుకునే వానరులు జన్మించారు.
శతం శతసహస్రాణి యూథపానాం మహాత్మనామ్ । తే ప్రధానేషు యూథేషు హరీణాం హరియూథపాః ॥౧-౧౭-
వందలు, వందల వేల గొప్ప వానరసేనాధిపతులు జన్మించారు. వారు వానరులలో నాయకులు.
బభూవుర్యూథపశ్రేష్ఠాన్ వీరాంశ్చాజనయన్ హరీన్ । అన్యే ఋక్షవతః ప్రస్థానుపతస్థుః సహస్రశః ॥౧-౧౭-
వారు సేనాధిపతుల్లో శ్రేష్ఠులయ్యారు. వీర వానరులను కూడా కనుగొన్నారు. మరికొందరు వేలాది మంది, రిక్షవంతుల వెంట ప్రయాణించారు.
అన్యే నానావిధాఞ్ఛైలాన్ కాననాని చ భేజిరే । సూర్యపుత్రం చ సుగ్రీవం శక్రపుత్రం చ వాలినమ్ ॥౧-౧౭-
ఇంకొందరు వేర్వేరు కొండలు, అరణ్యాల్లో నివసించారు. వారు సూర్యుని కుమారుడు సుగ్రీవుని, ఇంద్రుని కుమారుడు వాలిని సేవించారు.
భ్రాతరావుపతస్థుస్తే సర్వే చ హరియూథపాః । నలం నీలం హనూమన్తమన్యాంశ్చ హరియూథపాన్ ॥౧-౧౭-
అందరు వానరసేనాధిపతులు ఆ ఇద్దరు అన్నదమ్మల చుట్టూ కూడారు. అలాగే నల, నీల, హనుమంతుడు మరియు ఇతర నాయకుల చుట్టూ కూడారు.
తే తార్క్ష్యబలసమ్పన్నాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః । విచరన్తోఽర్దయన్ సర్వాన్ సింహవ్యాఘ్రమహోరగాన్ ॥౧-౧౭-
వారు అందరూ గరుడుని బలంతో, యుద్ధంలో నిపుణులు. వారు తిరుగుతూ సింహాలు, పులులు, పెద్ద పాములను కూడా జయించేవారు.
మహాబలో మహాబాహుర్వాలీ విపులవిక్రమః । జుగోప భుజవీర్యేణ ఋక్షగోపుచ్ఛవానరాన్ ॥౧-౧౭-
మహాబలుడు, దీర్ఘబాహువు, విస్తారమైన శక్తిగల వాలీ తన భుజబలంతో రిక్షపుచ్చవానరులను రక్షించేవాడు.
తైరియం పృథివీ శూరైః సపర్వతవనార్ణవా । కీర్ణా వివిధసంస్థానైర్నానావ్యఞ్జనలక్షణైః ॥౧-౧౭-
ఈ వీరుల వల్ల పర్వతాలు, అరణ్యాలు, సముద్రాలతో కూడిన భూమి వివిధ రూపాలతో, ఎన్నో లక్షణాలతో నిండిపోయింది.
తైర్మేఘవృన్దాచలకూటసంనిభై- :::ర్మహాబలైర్వానరయూథపాధిపైః బభూవ భూర్భీమశరీరరూపైః :::సమావృతా రామసహాయహేతోః ॥౧-౧౭-
మేఘాల గుంపులు, కొండ శిఖరాల్లాంటి బలవంతమైన వానరసేనాధిపతుల వల్ల భూమి భయంకరమైన రూపాలతో నిండి, రామునికి సహాయంగా తయారైంది.
thumb|అష్టాదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే అష్టాదశః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో పదెనిమిదవ సర్గను వినండి.
నిర్వృత్తే తు క్రతౌ తస్మిన్ హయమేధే మహాత్మనః । ప్రతిగృహ్యమరా భాగాన్ ప్రతిజగ్ముర్యథాగతమ్ ॥౧-౧౮-
ఆ మహాత్ముడి అశ్వమేధయాగం పూర్తయ్యిన తర్వాత, దేవతలు తమ భాగాలను స్వీకరించి, వచ్చిన విధంగా తిరిగి వెళ్లిపోయారు.
సమాప్తదీక్షానియమః పత్నీగణసమన్వితః । ప్రవివేశ పురీం రాజా సభృత్యబలవాహనః ॥౧-౧౮-
దీక్ష, నియమాలు పూర్తయిన తరువాత, భార్యలతో పాటు, రాజు తన సేవకులు, సైన్యం, రథాలతో నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
యథార్హం పూజితాస్తేన రాజ్ఞా వై పృథివీశ్వరాః । ముదితాః ప్రయయుర్దేశాన్ ప్రణమ్య మునిపుంగవమ్ ॥౧-౧౮-
రాజు యథావిధిగా ఆ భూమిపాలకులను సత్కరించి, వారు ఆనందంగా మునులలో శ్రేష్ఠుడైన వసిష్ఠునికి నమస్కరించి, తమ తమ దేశాలకు వెళ్లిపోయారు.
శ్రీమతాం గచ్ఛతాం తేషాం స్వగృహాణి పురాత్ తతః । బలాని రాజ్ఞాం శుభ్రాణి ప్రహృష్టాని చకాశిరే ॥౧-౧౮-
ఆ మహారాజులు తమ పట్టణాలకు వెళ్తుండగా, వారి సైన్యాలు ఆనందంతో మెరిసిపోతూ, అద్భుతంగా కనబడుతున్నాయి.
గతేషు పృథివీశేషు రాజా దశరథః పునః । ప్రవివేశ పురీం శ్రీమాన్ పురస్కృత్య ద్విజోత్తమాన్ ॥౧-౧౮-
భూమిపాలకులు వెళ్లిన తర్వాత, మహిమతో కూడిన దశరథుడు, బ్రాహ్మణులను ముందుగా తీసుకొని తన నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.