జానే చ రామం ధర్మ్మజ్ఞం ససీతం సహలక్ష్మణమ్ । అసౌ వసతి తే భ్రాతా చిత్రకూటే మహాగిరౌ ।। ౨.౯౦.
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన రాముడు, సీతతో పాటు లక్ష్మణుడితో కలిసి, నీ అన్నయ్య చిత్రకూట పర్వతంపై నివసిస్తున్నాడని నాకు తెలుసు.
శ్వస్తు గన్తాసి తం దేశం వసాద్య సహ మన్త్రిభి: । ఏతం మే కురు సుప్రాజ్ఞ కామం కామార్థకోవిద ।। ౨.౯౦.
నువ్వు నీ మంత్రులతో కలిసి ఇక్కడ విశ్రాంతి తీసుకుని, రేపు ఆ ప్రదేశానికి వెళ్ళవు. నా కోరికను నీవు నెరవేర్చు, జ్ఞానవంతుడా!
తతస్తథేత్యేవముదారదర్శన: ప్రతీతరూపో భరతో ఽబ్రవీద్వచ: । చకార బుద్ధిం చ తదా తదాశ్రమే నిశానివాసాయ నరాధిపాత్మజ: ।। ౨.౯౦.
అప్పుడు భరతుడు, విశాలమైన హృదయంతో, ధైర్యంగా 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానమిచ్చి, ఆ ఆశ్రమంలో రాత్రి ఉండాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే శ్రీమదయోధ్యాకాణ్డే నవతితమ: సర్గ:
ఇలా వాల్మీకి మహర్షి రచించిన పవిత్రమైన శ్రీమద్రామాయణంలో, అయోధ్యకాండలో తొంభైవ సర్గ ముగిసింది.
thumb|ఏకనవతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center కృతబుద్ధిం నివాసాయ తత్రైవ స మునిస్తదా । భరతం కైకయీపుత్రమాతిథ్యేన న్యమన్త్రయత్ ।। ౨.౯౧.
ఆ సమయంలో ఆ మహర్షి అక్కడే ఉండాలని నిర్ణయించి, కైకేయి కుమారుడైన భరతునిని అతిథిగా ఆహ్వానించాడు.
అబ్రవీద్భరతస్త్వేనం నన్విదం భవతా కృతమ్ । పాద్యమర్ఘ్యం తథాతిథ్యం వనే యదుపపద్యతే ।। ౨.౯౧.
భరతుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'భగవంతుడా, అడవిలో సాధ్యమైనంత అతిథి సత్కారం, పాద్యార్ఘ్యాదులు మీరు ఇప్పటికే చేసారు.'
అథోవాచ భరద్వాజో భరతం ప్రహసన్నివ । జానే త్వాం ప్రీతిసంయుక్తం తుష్యేస్త్వం యేన కేనచిత్ ।। ౨.౯౧.
అప్పుడు భరద్వాజుడు చిరునవ్వుతో భరతునితో ఇలా అన్నాడు: 'నీవు ప్రేమతో నిండినవాడివని నాకు తెలుసు. ఏ చిన్న గౌరవానికైనా సంతోషపడతావు.'
సేనాయాస్తు తవైతస్యా: కర్తుమిచ్ఛామి భోజనమ్ । మమ ప్రీతిర్యథారూపా త్వమర్హో మనుజాధిప ।। ౨.౯౧.
నీ సేనకు భోజనం ఏర్పాటు చేయాలని నాకు ఉంది. నా ప్రేమ యథావిధంగా ఉంది, నువ్వు దీనికి అర్హుడవు, నరాధిపుడా!
కిమర్థం చాపి నిక్షిప్య దూరే బలమిహాగత: । కస్మాన్నేహోపయాతోసి సబల: పురుషర్షభ ।। ౨.౯౧.
కానీ, నీవు నీ సైన్యాన్ని దూరంగా ఉంచి ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చావు? నరశ్రేష్ఠుడా, సైన్యంతో ఎందుకు రాలేదు?
భరత: ప్రత్యువాచేదం ప్రాఞ్జలిస్తం తపోధనమ్ । ససైన్యో నోపయాతో ఽస్మి భగవన్ భగవద్భయాత్ ।। ౨.౯౧.
భరతుడు చేతులు జోడించి ఆ తపస్సు గలవాడితో ఇలా అన్నాడు: 'భగవంతుడా, మీ భయంతోనే నేను సైన్యంతో రాలేదు.'
రాజ్ఞా చ భగవన్ నిత్యం రాజపుత్రేణ వా సదా । యత్నత: పరిహర్త్తవ్యా విషయేషు తపస్విన: ।। ౨.౯౧.
భగవంతుడా, రాజు గానీ, రాజ కుమారుడు గానీ, తమ రాజ్యంలో తపస్సు చేసే వారికి ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా రక్షణ కల్పించాలి.
వాజిముఖ్యా మనుష్యాశ్చ మత్తాశ్చ వరవారణా: । ప్రచ్ఛాద్య భగవన్ భూమిం మహతీమనుయాన్తి మామ్ ।। ౨.౯౧.
భగవంతుడా, ఉత్తమమైన గుఱ్ఱాలు, మనుషులు, మత్తుగా ఉన్న గొప్ప ఏనుగులు, వీరందరూ నా వెంట వచ్చి, ఈ విస్తారమైన భూమిని కప్పేస్తున్నారు.
తే వృక్షానుదకం భూమిమాశ్రమేషూటజాంస్తథా । న హింస్యురితి తేనాహమేక ఏవ సమాగత: ।। ౨.౯౧.
వారు చెట్లు, నీరు, భూమి, ఆశ్రమాల్లోని గుడిసెలు, ఏదైనా నష్టం చేయకూడదని, అందుకే నేను ఒక్కడే ఇక్కడికి వచ్చాను.
ఆనీయతామిత: సేనేత్యాజ్ఞప్త: పరమర్షిణా । తతస్తు చక్రే భరత: సేనాయా: సముపాగమమ్ ।। ౨.౯౧.
సైన్యాన్ని ఇక్కడికి తీసుకురమ్మని పరమ ఋషి ఆజ్ఞ ఇచ్చిన తరువాత, భరతుడు సైన్యం రాకకు ఏర్పాట్లు చేశాడు.
అగ్నిశాలాం ప్రవిశ్యాథ పీత్వాప: పరిమృజ్య చ । ఆతిథ్యస్య క్రియాహేతోర్విశ్వకర్మాణమాహ్వయత్ ।। ౨.౯౧.
తర్వాత, అగ్నిశాలలోకి వెళ్లి, నీరు తాగి, శరీరాన్ని శుభ్రం చేసుకుని, అతిథి సేవ కోసం విశ్వకర్మను పిలిపించాడు.
ఆహ్వయే విశ్వకర్మాణమహం త్వష్టారమేవ చ । ఆతిథ్యం కర్తుమిచ్ఛామి తత్ర మే సంవిధీయతామ్ ।। ౨.౯౧.
నేను విశ్వకర్మను, అలాగే త్వష్టారును పిలుస్తున్నాను. నాకు అతిథి సేవ చేయాలనుకుంటున్నాను. దయచేసి అక్కడ నాకు ఏర్పాట్లు చేయండి.
ఆహ్వయే లోకపాలాంస్త్రీన్ దేవాన్ శక్రముఖాంస్తథా । ఆతిథ్యం కర్తుమిచ్ఛామి తత్ర మే సంవిధీయతామ్ ।। ౨.౯౧.
లోకాలను కాపాడే ముగ్గురు దేవతలను, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలను పిలుస్తున్నాను. నాకు అతిథి సేవ చేయాలనుకుంటున్నాను. దయచేసి అక్కడ నాకు ఏర్పాట్లు చేయండి.
ప్రాక్స్రోతసశ్చ యా నద్య: ప్రత్యక్స్రోతస ఏవ చ । పృథివ్యామన్తరిక్షే చ సమాయాన్త్వద్య సర్వశ: ।। ౨.౯౧.
భూమిపై, ఆకాశంలో, తూర్పు వైపు పోయే నదులు, పడమర వైపు పోయే నదులు, ఇవన్నీ నేడు అన్ని విధాలుగా ఇక్కడికి రావాలి.
అన్యా: స్రవన్తు మైరేయం సురామన్యా: సునిష్ఠితామ్ । అపరాశ్చోదకం శీతమిక్షుకాణ్డరసోపమమ్ ।। ౨.౯౧.
కొన్ని నదులు మద్యం ప్రవహించాలి, మరికొన్ని మంచి మద్యం ప్రవహించాలి, ఇంకొన్ని చల్లని నీరు, చెరకు రసం లాంటి నీరు ప్రవహించాలి.
ఆహ్వయే దేవగన్ధర్వాన్ విశ్వావసుహహాహుహూన్ । తథైవాప్సరసో దేవీర్గన్ధర్వ్వీశ్చాపి సర్వశ: ।। ౨.౯౧.
నేను విశ్వావసు, హాహా, హూహూ అనే దేవగంధర్వులను, అలాగే అన్ని అప్సరసలను, గంధర్విణులను కూడా పిలుస్తున్నాను.
ఘృతాచీమథ విశ్వాచీం మిశ్రకేశీమలమ్బుసామ్ । నాగదన్తాం చ హేమాం చ హిమామద్రికృతస్థలామ్ ।। ౨.౯౧.
ఘృతాచీ, విశ్వాచీ, మిశ్రకేశీ, అలంబుస, నాగదంత, హేమ, హిమా అనే అప్సరసలు పర్వతాలపై పుట్టినవారు.
శక్రం యాశ్చోపతిష్ఠన్తి బ్రహ్మాణం యాశ్చ యోషిత: । సర్వాస్తుమ్బురుణా సార్ద్ధమాహ్వయే సపరిచ్ఛదా: ।। ౨.౯౧.
ఇంద్రునికి సేవ చేసే వారు, బ్రహ్మకు సేవ చేసే స్త్రీలు, వీరందరూ తుంబురు మరియు వారి సహాయకులతో కలిసి నేను పిలుస్తున్నాను.
వనం కురుషు యద్దివ్యం వాసోభూషణపత్ऺత్రవత్ । దివ్యనారీఫలం శశ్వత్తత్కౌబేరమిహైతు చ ।। ౨.౯౧.
కురు దేశంలోని ఆ దివ్యవనం, దుస్తులు, ఆభరణాలు, ఆకులు, అలాగే కుబేరుని శాశ్వతమైన దివ్యఫలాలు ఇవన్నీ ఇక్కడ ఉండాలి.
ఇహ మే భగవాన్ సోమో విధత్తామన్నముత్తమమ్ । భక్ష్యం భోజ్యం చ చోష్యం చ లేహ్యం చ వివిధం బహు ।। ౨.౯౧.
ఇక్కడ నాకు భగవంతుడు సోముడు ఉత్తమమైన అన్నాన్ని, తినదగినవి, భోజ్యాలు, పానీయాలు, లేపనాలు ఇలా ఎన్నో రకాలుగా సమకూర్చాలి.
విచిత్రాణి చ మాల్యాని పాదపప్రచ్యుతాని చ । సురాదీని చ పేయాని మాంసాని వివిధాని చ ।। ౨.౯౧.
వివిధ రకాల పూలమాలలు, చెట్ల నుండి పడ్డవి, దైవీయ మద్యం వంటి పానీయాలు, ఇంకా అనేక రకాల మాంసాహారం ఉండాలి.
ఏవం సమాధినా యుక్తస్తేజసా ఽప్రతిమేన చ । శీక్షాస్వరసమాయుక్తం తపసా చాబ్రవీన్ముని: ।। ౨.౯౧.
ఈ విధంగా ఏకాగ్రతతో, అపూర్వమైన తేజస్సుతో, శ్రుతి లయపూర్వకంగా తపస్సు శక్తితో ఆ ఋషి మాట్లాడాడు.
మనసా ధ్యాయతస్తస్య ప్రాఙ్ముఖస్య కృతాఞ్జలే: । ఆజగ్ముస్తాని సర్వాణి దైవతాని పృథక్పృథక్ ।। ౨.౯౧.
తూర్పు వైపు ముఖం పెట్టి, చేతులు జోడించి మనసులో ధ్యానం చేస్తుండగా, ఆ దేవతలు ఒక్కొక్కరుగా వచ్చారు.
మలయం దర్దురం చైవ తత: స్వేదనుదఽ ఽనిల: । ఉపస్పృశ్య వవౌ యుక్త్యా సుప్రియాత్మా సుఖ: శివ: ।। ౨.౯౧.
తర్వాత, మలయ పర్వతాన్ని, దర్దుర పర్వతాన్ని తాకుతూ, చెమటను తొలగించే గాలి మృదువుగా, శుభ్రంగా, సుఖంగా వీచింది.
తతోభ్యవర్తన్త ఘనా దివ్యా: కుసుమవృష్టయ: । దివ్యదున్దుభిఘోషశ్చ దిక్షు సర్వాసు శుశ్రువే ।। ౨.౯౧.
ఆ సమయంలో ఆకాశంలో దేవతల మేఘాలు కూడి, పుష్పవర్షం కురిసింది. దిక్కులన్నీ దివ్యమైన డుండుభి మృదంగాల ధ్వని వినిపించింది.
ప్రవవుశ్చోత్తమా వాతాననృతుశ్చాప్సరోగణా: । ప్రజగుర్దేవగన్ధర్వా వీణా: ప్రముముచు: స్వరాన్ ।। ౨.౯౧.
అత్యుత్తమమైన గాలులు వీచాయి, అప్సరసలు ఆనందంగా నాట్యం చేశాయి. దేవతలు, గంధర్వులు వీణలు వాయించి, మధురమైన పాటలు పాడారు.