స తస్య వాక్యం మధురం నిశమ్య ప్రణమ్య తస్మై ప్రయతో నృపేన్ద్రః । జగామ హర్షం పరమం మహాత్మా తమృష్యశృఙ్గం పునరప్యువాచ ॥౧-౧౪-
ఆ మధురమైన మాటలు విని, ఆ మహాత్ముడు అయిన రాజు, ఆ ఋషికి నమస్కరించి, ఎంతో ఆనందంతో మళ్లీ ఋష్యశృంగుని ఇలా అడిగాడు.
thumb|పఞ్చదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే పఞ్చదశః సర్గః ॥౧-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో పదిహేనవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
మేధావీ తు తతో ధ్యాత్వా స కిఞ్చిదిదముత్తరమ్ । లబ్ధసంజ్ఞస్తతస్తం తు వేదజ్ఞో నృపమబ్రవీత్ ॥౧-౧౫-
అప్పుడా మేధావి కొంతసేపు ఆలోచించి, మనసు స్థిరపరచుకుని, వేదజ్ఞుడు అయిన రాజుని ఇలా అన్నాడు.
ఇష్టిం తేఽహం కరిష్యామి పుత్రీయాం పుత్రకారణాత్ । అథర్వశిరసి ప్రోక్తైర్మన్త్రైః సిద్ధాం విధానతః ॥౧-౧౫-
నీకు కుమారులు కలగాలని, అథర్వశిరస్సులో చెప్పిన మంత్రాలతో, సక్రమంగా పుత్రకామెష్టి యాగం చేస్తాను.
తతః ప్రాక్రమదిష్టిం తాం పుత్రీయాం పుత్రకారణాత్ । జుహావాగ్నౌ చ తేజస్వీ మన్త్రదృష్టేన కర్మణా ॥౧-౧౫-
తర్వాత, ఆ తేజోవంతుడు కుమారుల కోసం ఆ యాగాన్ని ప్రారంభించి, మంత్రపూర్వకంగా అగ్నిలో హోమం చేశాడు.
తతో దేవాః సగన్ధర్వాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః । భాగప్రతిగ్రహార్థం వై సమవేతా యథావిధి ॥౧-౧౫-
అప్పుడు దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, మహర్షులు తమ తమ భాగాలను స్వీకరించేందుకు విధిగా అక్కడికి చేరారు.
తాః సమేత్య యథాన్యాయం తస్మిన్ సదసి దేవతాః । అబ్రువఁల్లోకకర్తారం బ్రహ్మాణం వచనం తతః ॥౧-౧౫-
అక్కడ సభలో సముచితంగా కూడిన దేవతలు, లోక సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మను ఇలా అడిగారు.
భగవంస్త్వత్ప్రసాదేన రావణో నామ రాక్షసః । సర్వాన్ నో బాధతే వీర్యాచ్ఛాసితుం తం న శక్నుమః ॥౧-౧౫-
ప్రభూ! మీ అనుగ్రహంతో రావణుడు అనే రాక్షసుడు తన బలంతో మమ్మల్ని అందరినీ బాధిస్తున్నాడు. అతన్ని నియంత్రించడానికి మేము శక్తిమంతులు కాదు.
త్వయా తస్మై వరో దత్తః ప్రీతేన భగవంస్తదా । మానయన్తశ్చ తం నిత్యం సర్వం తస్య క్షమామహే ॥౧-౧౫-
ప్రభూ! మీరు అతనికి ఆనందంతో వరం ఇచ్చారు. మేము ఎప్పుడూ అతనిని గౌరవిస్తూ, అతని నుండి వచ్చే అన్ని బాధలను సహిస్తున్నాము.
ఉద్వేజయతి లోకాంస్త్రీనుచ్ఛ్రితాన్ ద్వేష్టి దుర్మతిః । శక్రం త్రిదశరాజానం ప్రధర్షయితుమిచ్ఛతి ॥౧-౧౫-
ఆ దుర్మతి మూడు లోకాలను కలవరపెడుతున్నాడు, వాటిని ద్వేషిస్తున్నాడు, దేవతల రాజు ఇంద్రుని కూడా అవమానపర్చాలని చూస్తున్నాడు.
ఋషీన్ యక్షాన్ సగన్ధర్వాన్ బ్రాహ్మణానసురాంస్తదా । అతిక్రామతి దుర్ధర్షో వరదానేన మోహితః ॥౧-౧౫-
అతడు ఋషులు, యక్షులు, గంధర్వులు, బ్రాహ్మణులు, అసురులను కూడా వరప్రభావంతో మించినవాడిగా, గర్వంతో అవమానిస్తున్నాడు.
నైనం సూర్యః ప్రతపతి పార్శ్వే వాతి న మారుతః । చలోర్మిమాలీ తం దృష్ట్వా సముద్రోఽపి న కమ్పతే ॥౧-౧౫-
సూర్యుడు అతనిని వేయడు, వాయువు అతని దగ్గరకి రాడు, సముద్రం కూడా అతన్ని చూసి అలలు ఎత్తదు.
తన్మహన్నో భయం తస్మాద్ రాక్షసాద్ ఘోరదర్శనాత్ । వధార్థం తస్య భగవన్నుపాయం కర్తుమర్హసి ॥౧-౧౫-
ఆ భయంకరమైన రాక్షసుని వల్ల మాకు గొప్ప భయం కలుగుతోంది, ప్రభూ! అతని సంహారానికి మీరు ఏదైనా మార్గం చూపాలి.
ఏవముక్తః సురైః సర్వైశ్చిన్తయిత్వా తతోఽబ్రవీత్ । హన్తాయం విదితస్తస్య వధోపాయో దురాత్మనః ॥౧-౧౫-
అలా దేవతలు అన్న తర్వాత, బ్రహ్మ ఆలోచించి ఇలా అన్నాడు: "ఆ దుష్టుని సంహారానికి మార్గం నాకు తెలిసింది."
తేన గన్ధర్వయక్షాణాం దేవదానవరక్షసామ్ । అవధ్యోఽస్మీతి వాగుక్తా తథేత్యుక్తం చ తన్మయా ॥౧-౧౫-
అతను గంధర్వులు, యక్షులు, దేవతలు, దానవులు, రాక్షసులు నన్ను చంపలేరని చెప్పాడు. నేనూ అలాగే అంగీకరించాను.
నాకీర్తయదవజ్ఞానాత్ తద్ రక్షో మానుషాంస్తదా । తస్మాత్ స మానుషాద్ వధ్యో మృత్యుర్నాన్యోఽస్య విద్యతే ॥౧-౧౫-
అతడు మనుష్యులను తక్కువగా చూసి చెప్పలేదు. అందువల్ల అతడు మనుష్యుడి చేతిలోనే చనిపోవాలి, వేరే మరణం అతనికి లేదు.
ఏతస్మిన్నన్తరే విష్ణురుపయాతో మహాద్యుతిః । శఙ్ఖచక్రగదాపాణిః పీతవాసా జగత్పతిః ॥౧-౧౫-
ఇంతలో మహాతేజస్సుతో కూడిన విష్ణువు, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించి, పీతాంబరంతో, జగత్పతి అక్కడికి వచ్చాడు.
వైనతేయం సమారుహ్య భాస్కరస్తోయదమ్ యథా । తప్తహాటకకేయూరో వన్ద్యమానః సురోత్తమైః ॥౧-౧౫-
వైనతేయుడి మీద కూర్చొని, మేఘంపై భాస్కరుడు వెలిగినట్టు, తప్తమైన బంగారు కంకణాలతో అలంకరించబడి, ఉత్తమ దేవతలందరి ప్రశంసలు అందుకుంటూ ఆయన వెలిగిపోయాడు.
బ్రహ్మణా చ సమాగత్య తత్ర తస్థౌ సమాహితః । తమబ్రువన్ సురాః సర్వే సమభిష్టూయ సంనతాః ॥౧-౧౫-
అక్కడ బ్రహ్మదేవుడు కూడా వచ్చి, ఏకాగ్రతతో నిలబడ్డాడు. అందరు దేవతలు ఆయనకు నమస్కరించి, స్తుతిస్తూ ఇలా అన్నారు.
త్వాం నియోక్ష్యామహే విష్ణో లోకానాం హితకామ్యయా । రాజ్ఞో దశరథస్య త్వమయోధ్యాధిపతేర్విభో ॥౧-౧౫-
విష్ణుమూర్తీ, లోకాల మేలుకోసం మేము నిన్ను నియమిస్తున్నాము. నీవు అయోధ్యాధిపతి దశరథ మహారాజుకు కుమారుడిగా జన్మించాలి.
ధర్మజ్ఞస్య వదాన్యస్య మహర్షిసమతేజసః । తస్య భార్యాసు తిసృషు హ్రీశ్రీకీర్త్యుపమాసు చ ॥౧-౧౫-
ఆయన ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, దానశీలి, మహర్షులతో సమానమైన తేజస్సు కలవాడు. ఆయనకు మూడు భార్యలు ఉన్నారు, అవి లజ్జ, శ్రీ, కీర్తి లాంటి వారు.
విష్ణో పుత్రత్వమాగచ్ఛ కృత్వాఽఽత్మానం చతుర్విధమ్ । తత్ర త్వం మానుషో భూత్వా ప్రవృద్ధం లోకకణ్టకమ్ ॥౧-౧౫-
విష్ణుమూర్తీ, నీవు నీ రూపాన్ని నాలుగు భాగాలుగా చేసి, ఆయన కుమారుడిగా మానవ జన్మ తీసుకో. అక్కడ మానవుడై, లోకాలందరికి బాధ కలిగించే దుష్టుడిని సంహరించు.
అవధ్యం దైవతైర్విష్ణో సమరే జహి రావణమ్ । స హి దేవాన్ సగన్ధర్వాన్ సిద్ధాంశ్చ ఋషిసత్తమాన్ ॥౧-౧౫-
విష్ణుమూర్తీ, దేవతల చేతిలో చావని రావణాసురుడిని యుద్ధంలో సంహరించు. ఎందుకంటే అతడు దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, మహర్షులను బాధిస్తున్నాడు.
రాక్షసో రావణో మూర్ఖో వీర్యోద్రేకేణ బాధతే । ఋషయశ్చ తతస్తేన గన్ధర్వాప్సరసస్తథా ॥౧-౧౫-
ఆ మూర్ఖుడైన రాక్షసుడు రావణుడు, తన బలాన్ని అతి అభిమానం చేసి, మహర్షులను, అలాగే గంధర్వులు, అప్సరసులను కూడా బాధిస్తున్నాడు.
క్రీడన్తో నన్దనవనే రౌద్రేణ వినిపాతితాః । వధార్థం వయమాయాతాస్తస్య వై మునిభిః సహ ॥౧-౧౫-
నందనవనంలో ఆడుకుంటున్నప్పుడు, అతని క్రూరత్వంతో వారు హతమయ్యారు. అతని వధ కోసం మేము మహర్షులతో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చాము.
సిద్ధగన్ధర్వయక్షాశ్చ తతస్త్వాం శ్రరణం గతాః । త్వం గతిః పరమా దేవ సర్వేషామ్ నః పరంతపః ॥౧-౧౫-
అందుకే సిద్ధులు, గంధర్వులు, యక్షులు నిన్ను ఆశ్రయించారు. పరమేశ్వరా, మేమందరికీ నీవే పరమాశ్రయం.
వధాయ దేవశతౄణాం నృణాం లోకే మనః కురు । ఏవం స్తుతస్తు దేవేశో విష్ణుస్త్రిదశపుంగవః ॥౧-౧౫-
దేవతలు, మనుషుల శత్రువులను సంహరించడానికి నీ మనస్సును పెట్టు. ఇలాంటి స్తుతులు విన్న విష్ణుమూర్తి, దేవతాధిపతిగా వెలిగాడు.
పితామహపురోగాంస్తాన్ సర్వలోకనమస్కృతః । అబ్రవీత్ త్రిదశాన్ సర్వాన్ సమేతాన్ ధర్మసంహితాన్ ॥౧-౧౫-
బ్రహ్మదేవుడు మొదలైన దేవతలందరి ముందు, అన్ని లోకాలు నమస్కరించే విష్ణుమూర్తి, ధర్మాన్ని పాటించే సమస్త దేవతలను ఉద్దేశించి ఇలా పలికాడు.
భయం త్యజత భద్రం వో హితార్థం యుధి రావణమ్ । సపుత్రపౌత్రం సామాత్యం సమన్త్రిజ్ఞాతిబాన్ధవమ్ ॥౧-౧౫-
భయం విడిచి, మిమ్మల్ని శుభం కలగాలని కోరుకుంటున్నాను. మీ మేలుకోసం యుద్ధంలో రావణుడిని, అతని కుమారులు, మనవులు, మంత్రులు, బంధువులతో సహా సంహరిస్తాను.
హత్వా క్రూరం దురాధర్షం దేవర్షీణాం భయావహమ్ । దశవర్షసహస్రాణి దశవర్షశతాని చ ॥౧-౧౫-
ఆ క్రూరుడు, దుర్జనుడు, దేవతలు, ఋషులకు భయంకరుడైన రావణుడిని సంహరించి, పది వేల సంవత్సరాలు, వెయ్యేళ్ళు మానవ లోకంలో ఉంటాను.