వ్యుష్టామ్ ఏవ తు తామ్ రాత్రిమ్ దృష్ట్వా తమ్ స్వప్నమ్ అప్రియమ్ । పుత్రః రాజ అధిరాజస్య సుభృశమ్ పర్యతప్యత ॥౨-౬౯-
ఆ రాత్రి గడిచిన తరువాత, ఆ కలను గుర్తు చేసుకుని, మహారాజు కుమారుడు భరతుడు లోతుగా బాధపడ్డాడు.
తప్యమానమ్ సమాజ్ఞాయ వయస్యాః ప్రియ వాదినః । ఆయాసమ్ హి వినేష్యన్తః సభాయామ్ చక్రిరే కథాః ॥౨-౬౯-
భరతుడు బాధపడుతున్నాడని గమనించిన అతని స్నేహితులు, అతని మనసు దూర్చేందుకు సభలో కథలు చెప్పడం ప్రారంభించారు.
వాదయన్తి తథా శాన్తిమ్ లాసయన్తి అపి చ అపరే । నాటకాని అపరే ప్రాహుర్ హాస్యాని వివిధాని చ ॥౨-౬౯-
కొంతమంది సంగీతాన్ని వాయించగా, మరికొందరు నాట్యం చేశారు. ఇంకొందరు వివిధ నాటకాలు, హాస్య ప్రదర్శనలు చూపించారు.
స తైః మహాత్మా భరతః సఖిభిః ప్రియ వాదిభిః । గోష్ఠీ హాస్యాని కుర్వద్భిర్ న ప్రాహృష్యత రాఘవః ॥౨-౬౯-
అలా స్నేహితులు ముచ్చట్లు చెప్పి, నవ్వులు పంచినా, మహాత్ముడు భరతుడు ఆనందాన్ని పొందలేకపోయాడు.
తమ్ అబ్రవీత్ ప్రియ సఖో భరతమ్ సఖిభిర్ వృతమ్ । సుహృద్భిః పర్యుపాసీనః కిమ్ సఖే న అనుమోదసే ॥౨-౬౯-
అప్పుడు ఒక స్నేహితుడు, మిగతా స్నేహితులతో పాటు కూర్చుని, 'స్నేహితా! నీవు ఎందుకు ఆనందించటం లేదు?' అని భరతుడిని అడిగాడు.
ఏవమ్ బ్రువాణమ్ సుహృదమ్ భరతః ప్రత్యువాచ హ । శృణు త్వమ్ యన్ నిమిత్తమ్మే దైన్యమ్ ఏతత్ ఉపాగతమ్ ॥౨-౬౯-
అలా అడిగిన స్నేహితుడికి భరతుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఈ దుఃఖానికి కారణం ఏమిటో విను.'
స్వప్నే పితరమ్ అద్రాక్షమ్ మలినమ్ ముక్త మూర్ధజమ్ । పతన్తమ్ అద్రి శిఖరాత్ కలుషే గోమయే హ్రదే ॥౨-౬౯-
'నేను కలలో నా తండ్రిని మురికిగా, జుట్టు వదిలిపడి, ఒక కొండ శిఖరం నుండి మురికి గోమయపు గుంటలో పడిపోతున్నట్టు చూశాను.'
ప్లవమానః చ మే దృష్టః స తస్మిన్ గోమయ హ్రదే । పిబన్న్ అన్జలినా తైలమ్ హసన్న్ ఇవ ముహుర్ ముహుః ॥౨-౬౯-
'ఆ గోమయపు గుంటలో తేలుతూ, చేతులతో నూనెను తిరిగి తిరిగి తాగుతూ, నవ్వుతున్నట్టు కనిపించాడు.'
తతః తిలోదనమ్ భుక్త్వా పునః పునర్ అధః శిరాః । తైలేన అభ్యక్త సర్వ అన్గః తైలమ్ ఏవ అవగాహత ॥౨-౬౯-
'తర్వాత నువ్వుల బిళ్ళలు తిని, తల కిందకు వంచి, శరీరం అంతా నూనెతో పూసుకుని, మళ్లీ మళ్లీ నూనెలో మునిగిపోతున్నట్టు చూశాను.'
స్వప్నే అపి సాగరమ్ శుష్కమ్ చన్ద్రమ్ చ పతితమ్ భువి । సహసా చ అపి సమ్శన్తమ్ జ్వలితమ్ జాత వేదసమ్ ॥౨-౬౯-
'కలలోనే సముద్రం ఎండిపోయినదిగా, చంద్రుడు భూమిపై పడిపోయినట్టు, మంటలతో ఉన్న అగ్ని అకస్మాత్తుగా ఆగిపోయినట్టు చూశాను.'
ఔపవాహ్యస్య నాగస్య విషాణమ్ శకలీకృతమ్ । సహసా చాపి సమ్శాన్తమ్ జ్వలితమ్ జాతవేదసమ్ ॥౨-౬౯-
'పెద్ద ఏనుగు దంతం విరిగిపోయినట్టు, మంటలతో ఉన్న అగ్ని అకస్మాత్తుగా ఆగిపోయినట్టు కనిపించింది.'
అవదీర్ణామ్ చ పృథివీమ్ శుష్కామః చ వివిధాన్ ద్రుమాన్ । అహమ్ పశ్యామి విధ్వస్తాన్ సధూమామః చైవ పార్వతాన్ ॥౨-౬౯-
'భూమి చీలిపోయినట్టు, అనేక చెట్లు ఎండిపోయినట్టు, కొండలు చెల్లాచెదురుగా పొగలు వస్తున్నట్టు చూశాను.'
పీఠే కార్ష్ణాయసే చ ఏనమ్ నిషణ్ణమ్ కృష్ణ వాససమ్ । ప్రహసన్తి స్మ రాజానమ్ ప్రమదాః కృష్ణ పిన్గలాః ॥౨-౬౯-
కృష్ణవర్ణపు వస్త్రాలు ధరించి, ఇనుపపు పీఠంపై కూర్చున్న రాజును, నలుపు మరియు పింగళ వర్ణాలున్న స్త్రీలు నవ్వుతూ చూశారు.
త్వరమాణః చ ధర్మ ఆత్మా రక్త మాల్య అనులేపనః । రథేన ఖర యుక్తేన ప్రయాతః దక్షిణా ముఖః ॥౨-౬౯-
ఆ ధర్మాత్ముడు, ఎర్రని పూలమాలలు, అంగరాగాలు అలంకరించుకుని, తక్షణమే దక్షిణదిశ వైపు, ఖరములు జోడించిన రథంలో బయలుదేరాడు.
ప్రహసన్తీవ రాజానమ్ ప్రమదా రక్తవాసినీ । ప్రకర్షన్తీ మయా దృష్టా రాక్షసీ వికృతాసనా ॥౨-౬౯-
ఎర్రని వస్త్రాలు ధరించిన ఒక రాక్షసీ, వంకరగా కూర్చున్న దురాకారంతో, రాజును లాగుకుపోతున్నట్టు నాకు కనిపించింది.
ఏవమ్ ఏతన్ మయా దృష్టమ్ ఇమామ్ రాత్రిమ్ భయ ఆవహామ్ । అహమ్ రామః అథ వా రాజా లక్ష్మణో వా మరిష్యతి ॥౨-౬౯-
ఈ రాత్రి నాకు భయంకరంగా అనిపించింది. నేను, రాముడు, రాజు లేదా లక్ష్మణుడు — మనలో ఎవరో ఒకరు మరణిస్తారు.
నరః యానేన యః స్వప్నే ఖర యుక్తేన యాతి హి । అచిరాత్ తస్య ధూమ అగ్రమ్ చితాయామ్ సమ్ప్రదృశ్యతే ॥౨-౬౯-
ఎవరైనా మనిషి, కలలో ఖరములు జోడించిన వాహనంలో ప్రయాణిస్తే, అతడికి త్వరలోనే చితాపైన పొగ కనిపిస్తుంది.
ఏతన్ నిమిత్తమ్ దీనో అహమ్ తన్ న వః ప్రతిపూజయే । శుష్యతి ఇవ చ మే కణ్ఠో న స్వస్థమ్ ఇవ మే మనః ॥౨-౬౯-
ఈ అపశకునం వల్ల నేను బాధతో ఉన్నాను, అందుకే మీకు యథావిధిగా గౌరవం చేయలేకపోతున్నాను. నా గొంతు ఎండిపోయినట్టుంది, మనస్సు కూడా ప్రశాంతంగా లేదు.
న పశ్యామి భయస్థానమ్ భయమ్ చైవోపధారయే । భ్రష్టశ్చ స్వరయోగో మే చాయా చోపహతా మమ ॥౨-౬౯-
భయపడాల్సిన కారణం ఏదీ కనబడటం లేదు, అయినా నాకు భయం వేస్తోంది. నా స్వరం బలహీనమైపోయింది, నా నీడ కూడా తగ్గిపోయింది.
జుగుప్సన్న్ ఇవ చ ఆత్మానమ్ న చ పశ్యామి కారణమ్ । ఇమామ్ హి దుహ్స్వప్న గతిమ్ నిశామ్య తామ్ । అనేక రూపామ్ అవితర్కితామ్ పురా । భయమ్ మహత్ తద్ద్ హృదయాన్ న యాతి మే । విచిన్త్య రాజానమ్ అచిన్త్య దర్శనమ్ ॥౨-౬౯-
నాకు కారణం తెలియకపోయినా, నన్ను నేను అసహ్యించుకుంటున్నట్టు అనిపిస్తోంది. ఈ భయంకరమైన కల గురించి విన్నాక, అనేక రూపాలుగా, ఊహించని విధంగా జరిగినదాన్ని ఆలోచిస్తే, రాజు అర్థం కాని రూపంలో కనిపించడం వల్ల నా హృదయాన్ని ఈ మహాభయం విడిచిపెట్టడం లేదు.
thumb|సప్తతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అయోధ్యాకాణ్డే సప్తతితమః సర్గః ॥౨-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, అయోధ్యాకాండలో, ఇది డెబ్బయవ అధ్యాయం. దీనిని వినండి.
భరతే బ్రువతి స్వప్నమ్ దూతాః తే క్లాన్త వాహనాః । ప్రవిశ్య అసహ్య పరిఖమ్ రమ్యమ్ రాజ గృహమ్ పురమ్ ॥౨-౭౦-
భరతుడు తన కలను వివరించుతుండగా, అలసిపోయిన గుర్రాలతో కూడిన దూతలు, దాటి రానిరాని పరికను దాటి, అందమైన రాజప్రాసాదంలోనూ పట్టణంలోనూ ప్రవేశించారు.
సమాగమ్య తు రాజ్ఞా చ రాజ పుత్రేణ చ అర్చితాః । రాజ్ఞః పాదౌ గృహీత్వా తు తమ్ ఊచుర్ భరతమ్ వచః ॥౨-౭౦-
రాజుతో, రాజ కుమారునితో కలసి, గౌరవం పొందిన వారు, రాజు పాదాలను పట్టుకుని, భరతునితో ఇలా అన్నారు.
పురోహితః త్వా కుశలమ్ ప్రాహ సర్వే చ మన్త్రిణః । త్వరమాణః చ నిర్యాహి కృత్యమ్ ఆత్యయికమ్ త్వయా ॥౨-౭౦-
పురోహితుడు, మంత్రులు అందరూ నీకు శుభాకాంక్షలు తెలియజేశారు. త్వరగా బయలుదేరు, నీకు అత్యవసరమైన పని ఉంది.
ఇమాని చ మహార్హాణి వస్త్రాణ్Yఆభరణాని చ । ప్రతిగృహ్య విశాలాక్ష మాతులస్య చ దాపయ ॥౨-౭౦-
ఈ విలువైన వస్త్రాలు, ఆభరణాలు స్వీకరించు, విశాల నేత్రాలవాడవు, ఇవి నీ మామగారికి ఇవ్వు.
అత్ర విమ్శతి కోట్యః తు నృపతేర్ మాతులస్య తే । దశ కోట్యః తు సమ్పూర్ణాః తథైవ చ నృప ఆత్మజ ॥౨-౭౦-
ఇక్కడ రాజు నీ మామగారికి ఇరవై కోట్లను, నీకు పది కోట్లను సమర్పించారు, రాజ కుమారుడా.
ప్రతిగృహ్య చ తత్ సర్వమ్ స్వనురక్తః సుహృజ్ జనే । దూతాన్ ఉవాచ భరతః కామైః సమ్ప్రతిపూజ్య తాన్ ॥౨-౭౦-
అన్ని స్వీకరించిన భరతుడు, తనకు స్నేహితులపై ప్రేమతో, దూతలను తన కోరికలతో సత్కరించి, వారితో ఇలా మాట్లాడాడు.
కచ్చిత్ సుకుశలీ రాజా పితా దశరథో మమ । కచ్చిచ్ చ అరాగతా రామే లక్ష్మణే వా మహాత్మని ॥౨-౭౦-
నా తండ్రి దశరథ మహారాజు క్షేమంగా ఉన్నారా? రాముడికి లేదా మహాత్ముడైన లక్ష్మణుడికి ఏదైనా అపాయం కలిగిందా?
ఆర్యా చ ధర్మ నిరతా ధర్మజ్ఞా ధర్మ దర్శినీ । అరోగా చ అపి కౌసల్యా మాతా రామస్య ధీమతః ॥౨-౭౦-
ధర్మంలో నిష్ణాతురాలైన, ధర్మాన్ని తెలుసుకుని, ధర్మాన్ని అనుసరించే, రాముని తల్లి కౌసల్యా ఆరోగ్యంగా ఉన్నారా?
కచ్చిత్ సుమిత్రా ధర్మజ్ఞా జననీ లక్ష్మణస్య యా । శత్రుఘ్నస్య చ వీరస్య సారోగా చ అపి మధ్యమా ॥౨-౭౦-
ధర్మాన్ని తెలిసిన, లక్ష్మణుని తల్లి, వీరుడైన శత్రుఘ్నుని తల్లి అయిన మధ్యస్థురాలు సుమిత్రా కూడా ఆరోగ్యంగా ఉన్నారా?