కర్మాన్తికాఞ్శిల్పకారాన్ వర్ధకీన్ ఖనకానపి । గణకాఞ్శిల్పినశ్చైవ తథైవ నటనర్తకాన్ ॥౧-౧౩-
అలాగే పనివాళ్లు, శిల్పకారులు, వడ్రంగులు, త్రవ్వేవాళ్లు, లెక్కగాళ్లు, కళాకారులు, నటులు, నర్తకులను కూడా పిలిపించాడు.
తథా శుచీఞ్శాస్త్రవిదః పురుషాన్ సుబహుశ్రుతాన్ । యజ్ఞకర్మ సమీహన్తాం భవన్తో రాజశాసనాత్ ॥౧-౧౩-
అలాగే పవిత్రులు, శాస్త్రజ్ఞులు, బహుశ్రుతులు అయినవారిని పిలిపించి, 'రాజు ఆదేశానుసారం యజ్ఞకార్యాలు మీరు నిర్వహించండి' అని చెప్పాడు.
ఇష్టకా బహుసాహస్రీ శీఘ్రమానీయతామితి । ఉపకార్యాః క్రియన్తాం చ రాజ్ఞో బహుగుణాన్వితాః ॥౧-౧౩-
వెయ్యలాది ఇటుకలు త్వరగా తెప్పించండి. రాజు కోసం కావాల్సిన ఏర్పాట్లు ఎంతో శ్రద్ధగా, ఎంతో నాణ్యతతో చేయండి.
బ్రాహ్మణావసథాశ్చైవ కర్తవ్యాః శతశః శుభాః । భక్ష్యాన్నపానైర్బహుభిః సముపేతాః సునిష్ఠితాః ॥౧-౧౩-
బ్రాహ్మణుల కోసం శుభ్రంగా, శుభంగా వందలాది ఇళ్లను కట్టించండి. ఆ ఇళ్లలో తిండి, తాగుబండ్లు సమృద్ధిగా ఉండాలి.
తథా పౌరజనస్యాపి కర్తవ్యాశ్చ సువిస్తరాః । ఆగతానాం సుదూరాచ్చ పార్థివానాం పృథక్ పృథక్ ॥౧-౧౩-
అలాగే పట్టణ ప్రజలకూ విశాలమైన వసతులు ఏర్పాటు చేయాలి. దూర ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే రాజులకు వేరుగా వసతులు చూడాలి.
వాజివారణశాలాశ్చ తథా శయ్యాగృహాణి చ । భటానాం మహదావాసా వైదేశికనివాసినామ్ ॥౧-౧౩-
గుర్రాలు, ఏనుగులకు గదులు, అలాగే పడుకునే గదులు, సైనికులు, విదేశీయులకు పెద్ద ఇళ్లు కూడా సిద్ధం చేయాలి.
దాతవ్యమన్నం విధివత్ సత్కృత్య న తు లీలయా । సర్వే వర్ణా యథా పూజాం ప్రాప్నువన్తి సుసత్కృతాః ॥౧-౧౩-
అన్నం సక్రమంగా, గౌరవంగా ఇవ్వాలి. నిర్లక్ష్యంగా ఇవ్వకూడదు. అన్ని వర్ణాలవారికి యథావిధిగా గౌరవం కలిగేలా చూసుకోవాలి.
న చావజ్ఞా ప్రయోక్తవ్యా కామక్రోధవశాదపి । యజ్ఞకర్మసు యే వ్యగ్రాః పురుషాః శిల్పినస్తథా ॥౧-౧౩-
యజ్ఞ కార్యాలలో నిమగ్నమైనవారికీ, వృత్తిదారులకూ కోపంతో గానీ, కోరికతో గానీ ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అవమానం చేయకూడదు.
తేషామపి విశేషేణ పూజా కార్యా యథాక్రమమ్ । యే స్యుః సమ్పూజితాః సర్వే వసుభిర్భోజనేన చ ॥౧-౧౩-
వారందరికీ కూడా క్రమంగా ప్రత్యేక గౌరవం ఇవ్వాలి. అందరూ బహుమతులు, భోజనంతో సత్కరించబడేలా చూడాలి.
యథా సర్వం సువిహితం న కించిత్ పరిహీయతే । తథా భవన్తః కుర్వన్తు ప్రీతియుక్తేన చేతసా ॥౧-౧౩-
ఏమీ లోటు లేకుండా అన్ని ఏర్పాట్లు పూర్తిగా చేయండి. ఈ కార్యాన్ని ఆనందంతో, భక్తితో నిర్వహించండి.
తతః సర్వే సమాగమ్య వసిష్ఠమిదమబ్రువన్ । యథేష్టం తత్ సువిహితం న కించిత్ పరిహీయతే ॥౧-౧౩-
అంతటా చేరినవారు వసిష్ఠుని వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నారు: 'మీరు చెప్పినట్లు అన్నీ సక్రమంగా జరిగాయి. ఏమీ మిగిలిపోలేదు.'
యథోక్తం తత్ కరిష్యామో న కించిత్ పరిహాస్యతే । తతః సుమన్త్రమాహూయ వసిష్ఠో వాక్యమబ్రవీత్ ॥౧-౧౩-
'మీరు చెప్పినట్లు మేము చేస్తాము. ఏదీ నిర్లక్ష్యం చేయబడదు.' అప్పుడు వసిష్ఠుడు సుమంత్రుడిని పిలిచి ఇలా అన్నాడు:
నిమన్త్రయస్వ నృపతీన్ పృథివ్యాం యే చ ధార్మికాః । బ్రాహ్మణాన్ క్షత్రియాన్ వైశ్యాఞ్శూద్రాంశ్చైవ సహస్రశః ॥౧-౧౩-
భూమిపై ఉన్న ధర్మబద్ధమైన రాజులను, అలాగే వేలాది బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులను ఆహ్వానించు.
సమానయస్వ సత్కృత్య సర్వదేశేషు మానవాన్ । మిథిలాధిపతిం శూరం జనకం సత్యవాదినమ్ ॥౧-౧౩-
ప్రతి ప్రాంతం నుంచి ప్రజలను గౌరవంగా తీసుకురా. ముఖ్యంగా మిథిలా అధిపతి, ధైర్యవంతుడు, సత్యవాది జనకుడిని ఆహ్వానించు.
తమానయ మహాభాగం స్వయమేవ సుసత్కృతమ్ । పూర్వం సమ్బన్ధినం జ్ఞాత్వా తతః పూర్వం బ్రవీమి తే ॥౧-౧౩-
ఆ మహాత్ముడిని నీవే స్వయంగా ఎంతో గౌరవంగా తీసుకురా. ఆయన మన పూర్వ సంబంధి. అందుకే ముందుగా ఆయనను చెప్పాను.
తథా కాశిపతిం స్నిగ్ధం సతతం ప్రియవాదినమ్ । సద్వృత్తం దేవసంకాశం స్వయమేవానయస్వ హ ॥౧-౧౩-
అలాగే, ఎప్పుడూ ప్రేమగా, మధురంగా మాట్లాడే, మంచి స్వభావం కలిగిన, దేవతలతో సమానమైన కాశీ రాజును నీవే స్వయంగా తీసుకురా.
తథా కేకయరాజానం వృద్ధం పరమధార్మికమ్ । శ్వశురం రాజసింహస్య సపుత్రం తమిహానయ ॥౧-౧౩-
అలాగే, వయసులో పెద్దవాడు, అత్యంత ధర్మబద్ధుడు, రాజసింహుని మామ అయిన కేకయ రాజును ఆయన కుమారులతో పాటు ఇక్కడికి తీసుకురా.
అఙ్గేశ్వరం మహేష్వాసం రోమపాదం సుసత్కృతమ్ । వయస్యం రాజసింహస్య సపుత్రం తమిహానయ ॥౧-౧౩-
అంగదేశాధిపతి, గొప్ప విలువేత్త, మంచి గౌరవం పొందిన రోమపాదుడిని, రాజసింహుని స్నేహితుడిని, ఆయన కుమారులతో పాటు ఇక్కడికి తీసుకురా.
తథా కోసలరాజానం భానుమన్తం సుసంస్కృతమ్ । మగధాధిపతిం శూరం సర్వశాస్త్రవిశారదమ్ ॥౧-౧౩-
అలాగే, మంచి సంస్కారం కలిగిన కోసల రాజు భానుమంతుని, అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడైన, ధైర్యవంతుడైన మగధాధిపతిని కూడా తీసుకురా.
ప్రాప్తిజ్ఞం పరమోదారం సత్కృతం పురుషర్షభమ్ । రాజ్ఞః శాసనమాదాయ చోదయస్వ నృపర్షభాన్ । ప్రాచీనాన్ సిన్ధుసౌవీరాన్ సౌరాష్ఠ్రేయాంశ్చ పార్థివాన్ ॥౧-౧౩-
సమయాన్ని బాగా తెలిసిన, అత్యంత ఉదారమైన, గౌరవం పొందిన పురుషోత్తముని తీసుకురా. రాజుని ఆజ్ఞ తీసుకుని, తూర్పు, సింధు, సౌవీర, సౌరాష్ట్ర దేశాల రాజులను ప్రోత్సహించు.
దాక్షిణాత్యాన్ నరేన్ద్రాంశ్చ సమస్తానానయస్వ హ । సన్తి స్నిగ్ధాశ్చ యే చాన్యే రాజానః పృథివీతలే ॥౧-౧౩-
దక్షిణ ప్రాంతాలలో ఉన్న రాజులందరినీ, అలాగే భూమిపై ఉన్న ఇతర స్నేహపూర్వక రాజులనూ పిలిపించు.
తానానయ యథా క్షిప్రం సానుగాన్ సహబాన్ధవాన్ । ఏతాన్ దూతైర్మహాభాగైరానయస్వ నృపాజ్ఞయా ॥౧-౧౩-
వారు తమ సహచరులతో, బంధువులతో కలిసి త్వరగా రాగలిగేలా, రాజాధికారంతో ఉన్న మంచి దూతల ద్వారా వారిని పిలిపించు.
వసిష్ఠవాక్యం తచ్ఛ్రుత్వా సుమన్త్రస్త్వరితం తదా । వ్యాదిశత్ పురుషాంస్తత్ర రాజ్ఞామానయనే శుభాన్ ॥౧-౧౩-
వశిష్ఠుని మాటలు విన్న సుమంత్రుడు వెంటనే అక్కడ ఉన్న విశ్వసనీయులైన మనుష్యులకు రాజులను తీసుకురావాలని ఆదేశించాడు.
స్వయమేవ హి ధర్మాత్మా ప్రయాతో మునిశాసనాత్ । సుమన్త్రస్త్వరితో భూత్వా సమానేతుం మహామతిః ॥౧-౧౩-
మహర్షి ఆజ్ఞను పాటిస్తూ, ధర్మాత్ముడైన సుమంత్రుడు తానే స్వయంగా, త్వరగా, తెలివిగా వారిని తీసుకురావడానికి బయలుదేరాడు.
తే చ కర్మాన్తికాః సర్వే వసిష్ఠాయ మహర్షయే । సర్వం నివేదయన్తి స్మ యజ్ఞే యదుపకల్పితమ్ ॥౧-౧౩-
యజ్ఞానికి ఏర్పాట్లు చూసుకునే వారు అందరూ, యజ్ఞానికి ఏర్పాటైన ప్రతిదీ మహర్షి వశిష్ఠునికి నివేదించారు.
తతః ప్రీతో ద్విజశ్రేష్ఠస్తాన్ సర్వాన్ మునిరబ్రవీత్ । అవజ్ఞయా న దాతవ్యం కస్యచిల్లీలయాపి వా ॥౧-౧౩-
అంతే కాక, సంతోషించిన ద్విజశ్రేష్ఠుడు అయిన వశిష్ఠుడు వారందరినీ చూసి ఇలా అన్నాడు: 'ఎవరికి అయినా నిర్లక్ష్యంగా లేదా తక్కువగా ఏదీ ఇవ్వకూడదు.'
అవజ్ఞయా కృతం హన్యాద్ దాతారం నాత్ర సంశయః । తతః కైశ్చిదహోరాత్రైరుపయాతా మహీక్షితః ॥౧-౧౩-
ఎవరికైనా నిర్లక్ష్యంగా ఇచ్చినదానివల్ల దాతకు హాని కలుగుతుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అలా కొన్ని రోజులు, రాత్రులు గడిచిన తర్వాత రాజులు వచ్చారు.
బహూని రత్నాన్యాదాయ రాజ్ఞో దశరథస్య హ । తతో వసిష్ఠః సుప్రీతో రాజానమిదమబ్రవీత్ ॥౧-౧౩-
వారు దశరథ మహారాజుకు ఎన్నో రత్నాలు తీసుకొచ్చారు. అప్పుడు సంతోషించిన వశిష్ఠుడు రాజుని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
ఉపయాతా నరవ్యాఘ్ర రాజానస్తవ శాసనాత్ । మయాపి సత్కృతాః సర్వే యథార్హం రాజసత్తమాః ॥౧-౧౩-
'మహాపురుషుడా, నీ ఆజ్ఞతో రాజులు వచ్చారు. నేను వారందరినీ యథావిధిగా సత్కరించాను, రాజులలో శ్రేష్ఠుడవు నీవు.'
యజ్ఞియం చ కృతం సర్వం పురుషైః సుసమాహితైః । నిర్యాతు చ భవాన్ యష్టుం యజ్ఞాయతనమన్తికాత్ ॥౧-౧౩-
యజ్ఞానికి కావలసిన ఏర్పాట్లన్నీ మనుష్యులు శ్రద్ధగా పూర్తిచేశారు. ఇప్పుడు మీరు మీ నివాసం నుంచి బయలుదేరి యజ్ఞస్థలానికి వెళ్లవచ్చు.