తథేతి చ తతః సర్వే మన్త్రిణః ప్రత్యపూజయన్ । పార్థివేన్ద్రస్య తద్ వాక్యం యథాజ్ఞప్తమకుర్వత ॥౧-౧౨-
అంతే అని అందరు మంత్రులు సమ్మతించారు. రాజు ఆదేశించినట్లు గౌరవంతో ఆ పనులు చేశారు.
తతో ద్విజాస్తే ధర్మజ్ఞమస్తువన్ పార్థివర్షభమ్ । అనుజ్ఞాతాస్తతః సర్వే పునర్జగ్ముర్యథాగతమ్ ॥౧-౧౨-
తర్వాత ఆ ద్విజులు, ధర్మజ్ఞుడైన రాజును స్తుతించి, అనుమతి పొంది, వచ్చిన విధంగా తిరిగి వెళ్లిపోయారు.
గతేషు తేషు విప్రేషు మన్త్రిణస్తాన్ నరాధిపః । విసర్జయిత్వా స్వం వేశ్మ ప్రవివేశ మహామతిః ॥౧-౧౨-
ఆ బ్రాహ్మణులు వెళ్లిన తరువాత, రాజు తన మంత్రులను పంపించి, తన రాజమహల్లోకి ప్రవేశించాడు.
thumb|త్రయోదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే త్రయోదశః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో పదమూడు వ సర్గను వినండి.
పునః ప్రాప్తే వసన్తే తు పూర్ణః సంవత్సరోఽభవత్ । ప్రసవార్థం గతో యష్టుం హయమేధేన వీర్యవాన్ ॥౧-౧౩-
మళ్లీ వసంతం వచ్చినప్పుడు, ఒక సంవత్సరం పూర్తయ్యింది. సంతానప్రాప్తి కోసం వీరుడు హయమేధ యజ్ఞం చేయడానికి బయలుదేరాడు.
అభివాద్య వసిష్ఠం చ న్యాయతః ప్రతిపూజ్య చ । అబ్రవీత్ ప్రశ్రితం వాక్యం ప్రసవార్థం ద్విజోత్తమమ్ ॥౧-౧౩-
వసిష్ఠుడిని గౌరవంగా నమస్కరించి, యథావిధిగా సత్కరించి, సంతానప్రాప్తి కోరికను వినయంగా ఆ గొప్ప బ్రాహ్మణునికి తెలిపాడు.
యజ్ఞో మే క్రియతాం బ్రహ్మన్ యథోక్తం మునిపుఙ్గవ । యథా న విఘ్నాః క్రియన్తే యజ్ఞాఙ్గేషు విధీయతామ్ ॥౧-౧౩-
బ్రాహ్మణా! మునులలో శ్రేష్ఠుడా! నా కోసం యజ్ఞం నియమప్రకారం జరగాలి. యజ్ఞంలో ఎక్కడా ఆటంకాలు రాకుండా చూడండి.
భవాన్ స్నిగ్ధః సుహృన్మహ్యం గురుశ్చ పరమో మహాన్ । వోఢవ్యో భవతా చైవ భారో యజ్ఞస్య చోద్యతః ॥౧-౧౩-
మీరు నాకు స్నేహితుడిగా, గురువుగా ఎంతో మిత్రంగా ఉన్నవారు. ఇప్పుడు ప్రారంభించిన ఈ యజ్ఞభారం మీరు మోయాలి.
తథేతి చ స రాజానమబ్రవీద్ ద్విజసత్తమః । కరిష్యే సర్వమేవైతద్ భవతా యత్ సమర్థితమ్ ॥౧-౧౩-
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు రాజుతో, 'అలాగే జరుగుతుంది. మీరు సంకల్పించినది అన్నీ నేను పూర్తిచేస్తాను' అని అన్నాడు.
తతోఽబ్రవీద్ ద్విజాన్ వృద్ధాన్ యజ్ఞకర్మసునిష్ఠితాన్ । స్థాపత్యే నిష్ఠితాంశ్చైవ వృద్ధాన్ పరమధార్మికాన్ ॥౧-౧౩-
తర్వాత ఆయన యజ్ఞకార్యాల్లో నిపుణులైన వృద్ధ బ్రాహ్మణులను, నిర్మాణంలో నైపుణ్యం కలిగిన ధార్మిక వృద్ధులను పిలిచాడు.
కర్మాన్తికాఞ్శిల్పకారాన్ వర్ధకీన్ ఖనకానపి । గణకాఞ్శిల్పినశ్చైవ తథైవ నటనర్తకాన్ ॥౧-౧౩-
అలాగే పనివాళ్లు, శిల్పకారులు, వడ్రంగులు, త్రవ్వేవాళ్లు, లెక్కగాళ్లు, కళాకారులు, నటులు, నర్తకులను కూడా పిలిపించాడు.
తథా శుచీఞ్శాస్త్రవిదః పురుషాన్ సుబహుశ్రుతాన్ । యజ్ఞకర్మ సమీహన్తాం భవన్తో రాజశాసనాత్ ॥౧-౧౩-
అలాగే పవిత్రులు, శాస్త్రజ్ఞులు, బహుశ్రుతులు అయినవారిని పిలిపించి, 'రాజు ఆదేశానుసారం యజ్ఞకార్యాలు మీరు నిర్వహించండి' అని చెప్పాడు.
ఇష్టకా బహుసాహస్రీ శీఘ్రమానీయతామితి । ఉపకార్యాః క్రియన్తాం చ రాజ్ఞో బహుగుణాన్వితాః ॥౧-౧౩-
వెయ్యలాది ఇటుకలు త్వరగా తెప్పించండి. రాజు కోసం కావాల్సిన ఏర్పాట్లు ఎంతో శ్రద్ధగా, ఎంతో నాణ్యతతో చేయండి.
బ్రాహ్మణావసథాశ్చైవ కర్తవ్యాః శతశః శుభాః । భక్ష్యాన్నపానైర్బహుభిః సముపేతాః సునిష్ఠితాః ॥౧-౧౩-
బ్రాహ్మణుల కోసం శుభ్రంగా, శుభంగా వందలాది ఇళ్లను కట్టించండి. ఆ ఇళ్లలో తిండి, తాగుబండ్లు సమృద్ధిగా ఉండాలి.
తథా పౌరజనస్యాపి కర్తవ్యాశ్చ సువిస్తరాః । ఆగతానాం సుదూరాచ్చ పార్థివానాం పృథక్ పృథక్ ॥౧-౧౩-
అలాగే పట్టణ ప్రజలకూ విశాలమైన వసతులు ఏర్పాటు చేయాలి. దూర ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే రాజులకు వేరుగా వసతులు చూడాలి.
వాజివారణశాలాశ్చ తథా శయ్యాగృహాణి చ । భటానాం మహదావాసా వైదేశికనివాసినామ్ ॥౧-౧౩-
గుర్రాలు, ఏనుగులకు గదులు, అలాగే పడుకునే గదులు, సైనికులు, విదేశీయులకు పెద్ద ఇళ్లు కూడా సిద్ధం చేయాలి.
దాతవ్యమన్నం విధివత్ సత్కృత్య న తు లీలయా । సర్వే వర్ణా యథా పూజాం ప్రాప్నువన్తి సుసత్కృతాః ॥౧-౧౩-
అన్నం సక్రమంగా, గౌరవంగా ఇవ్వాలి. నిర్లక్ష్యంగా ఇవ్వకూడదు. అన్ని వర్ణాలవారికి యథావిధిగా గౌరవం కలిగేలా చూసుకోవాలి.
న చావజ్ఞా ప్రయోక్తవ్యా కామక్రోధవశాదపి । యజ్ఞకర్మసు యే వ్యగ్రాః పురుషాః శిల్పినస్తథా ॥౧-౧౩-
యజ్ఞ కార్యాలలో నిమగ్నమైనవారికీ, వృత్తిదారులకూ కోపంతో గానీ, కోరికతో గానీ ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అవమానం చేయకూడదు.
తేషామపి విశేషేణ పూజా కార్యా యథాక్రమమ్ । యే స్యుః సమ్పూజితాః సర్వే వసుభిర్భోజనేన చ ॥౧-౧౩-
వారందరికీ కూడా క్రమంగా ప్రత్యేక గౌరవం ఇవ్వాలి. అందరూ బహుమతులు, భోజనంతో సత్కరించబడేలా చూడాలి.
యథా సర్వం సువిహితం న కించిత్ పరిహీయతే । తథా భవన్తః కుర్వన్తు ప్రీతియుక్తేన చేతసా ॥౧-౧౩-
ఏమీ లోటు లేకుండా అన్ని ఏర్పాట్లు పూర్తిగా చేయండి. ఈ కార్యాన్ని ఆనందంతో, భక్తితో నిర్వహించండి.
తతః సర్వే సమాగమ్య వసిష్ఠమిదమబ్రువన్ । యథేష్టం తత్ సువిహితం న కించిత్ పరిహీయతే ॥౧-౧౩-
అంతటా చేరినవారు వసిష్ఠుని వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నారు: 'మీరు చెప్పినట్లు అన్నీ సక్రమంగా జరిగాయి. ఏమీ మిగిలిపోలేదు.'
యథోక్తం తత్ కరిష్యామో న కించిత్ పరిహాస్యతే । తతః సుమన్త్రమాహూయ వసిష్ఠో వాక్యమబ్రవీత్ ॥౧-౧౩-
'మీరు చెప్పినట్లు మేము చేస్తాము. ఏదీ నిర్లక్ష్యం చేయబడదు.' అప్పుడు వసిష్ఠుడు సుమంత్రుడిని పిలిచి ఇలా అన్నాడు:
నిమన్త్రయస్వ నృపతీన్ పృథివ్యాం యే చ ధార్మికాః । బ్రాహ్మణాన్ క్షత్రియాన్ వైశ్యాఞ్శూద్రాంశ్చైవ సహస్రశః ॥౧-౧౩-
భూమిపై ఉన్న ధర్మబద్ధమైన రాజులను, అలాగే వేలాది బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులను ఆహ్వానించు.
సమానయస్వ సత్కృత్య సర్వదేశేషు మానవాన్ । మిథిలాధిపతిం శూరం జనకం సత్యవాదినమ్ ॥౧-౧౩-
ప్రతి ప్రాంతం నుంచి ప్రజలను గౌరవంగా తీసుకురా. ముఖ్యంగా మిథిలా అధిపతి, ధైర్యవంతుడు, సత్యవాది జనకుడిని ఆహ్వానించు.
తమానయ మహాభాగం స్వయమేవ సుసత్కృతమ్ । పూర్వం సమ్బన్ధినం జ్ఞాత్వా తతః పూర్వం బ్రవీమి తే ॥౧-౧౩-
ఆ మహాత్ముడిని నీవే స్వయంగా ఎంతో గౌరవంగా తీసుకురా. ఆయన మన పూర్వ సంబంధి. అందుకే ముందుగా ఆయనను చెప్పాను.
తథా కాశిపతిం స్నిగ్ధం సతతం ప్రియవాదినమ్ । సద్వృత్తం దేవసంకాశం స్వయమేవానయస్వ హ ॥౧-౧౩-
అలాగే, ఎప్పుడూ ప్రేమగా, మధురంగా మాట్లాడే, మంచి స్వభావం కలిగిన, దేవతలతో సమానమైన కాశీ రాజును నీవే స్వయంగా తీసుకురా.
తథా కేకయరాజానం వృద్ధం పరమధార్మికమ్ । శ్వశురం రాజసింహస్య సపుత్రం తమిహానయ ॥౧-౧౩-
అలాగే, వయసులో పెద్దవాడు, అత్యంత ధర్మబద్ధుడు, రాజసింహుని మామ అయిన కేకయ రాజును ఆయన కుమారులతో పాటు ఇక్కడికి తీసుకురా.
అఙ్గేశ్వరం మహేష్వాసం రోమపాదం సుసత్కృతమ్ । వయస్యం రాజసింహస్య సపుత్రం తమిహానయ ॥౧-౧౩-
అంగదేశాధిపతి, గొప్ప విలువేత్త, మంచి గౌరవం పొందిన రోమపాదుడిని, రాజసింహుని స్నేహితుడిని, ఆయన కుమారులతో పాటు ఇక్కడికి తీసుకురా.
తథా కోసలరాజానం భానుమన్తం సుసంస్కృతమ్ । మగధాధిపతిం శూరం సర్వశాస్త్రవిశారదమ్ ॥౧-౧౩-
అలాగే, మంచి సంస్కారం కలిగిన కోసల రాజు భానుమంతుని, అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడైన, ధైర్యవంతుడైన మగధాధిపతిని కూడా తీసుకురా.
ప్రాప్తిజ్ఞం పరమోదారం సత్కృతం పురుషర్షభమ్ । రాజ్ఞః శాసనమాదాయ చోదయస్వ నృపర్షభాన్ । ప్రాచీనాన్ సిన్ధుసౌవీరాన్ సౌరాష్ఠ్రేయాంశ్చ పార్థివాన్ ॥౧-౧౩-
సమయాన్ని బాగా తెలిసిన, అత్యంత ఉదారమైన, గౌరవం పొందిన పురుషోత్తముని తీసుకురా. రాజుని ఆజ్ఞ తీసుకుని, తూర్పు, సింధు, సౌవీర, సౌరాష్ట్ర దేశాల రాజులను ప్రోత్సహించు.