ఏవం స న్యవసత్ తత్ర సర్వకామైః సుపూజితః ఋష్యశృఙ్గో మహాతేజాః శాన్తయా సహ భార్యయా ॥౧-౧౦-
అలా మహాతేజస్వి ఋష్యశృంగుడు తన భార్య శాంతతో కలిసి అక్కడ అన్ని కోరికలతో సత్కరింపబడుతూ నివసించాడు.
thumb|ఏకాదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే ఏకాదశః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో పదకొండవ సర్గను వినండి.
భూయ ఏవ హి రాజేన్ద్ర శృణు మే వచనం హితమ్ । యథా స దేవప్రవరః కథయామాస బుద్ధిమాన్ ॥౧-౧౧-
రాజేంద్రా! మళ్లీ నా హితమైన మాటలు విను. ఆ జ్ఞానవంతుడైన దేవత అధిపతి ఎలా చెప్పాడో చెబుతాను.
ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతో భవిష్యతి సుధార్మికః । నామ్నా దశరథో రాజా శ్రీమాన్ సత్యప్రతిశ్రవః ॥౧-౧౧-
ఇక్ష్వాకుల వంశంలో ధర్మపరాయణుడు, సత్యవ్రతుడైన దశరథుడు అనే మహారాజు జన్మిస్తాడు.
అఙ్గరాజేన సఖ్యం చ తస్య రాజ్ఞో భవిష్యతి । కన్యా చాస్య మహాభాగా శాన్తా నామ భవిష్యతి ॥౧-౧౧-
ఆ రాజుకు అంగదేశాధిపతితో స్నేహం ఉంటుంది. అతనికి శాంత అనే మహాభాగ్యవంతురాలు కుమార్తెగా పుట్టుతుంది.
పుత్రస్త్వఙ్గస్య రాజ్ఞస్తు రోమపాద ఇతి శ్రుతః । తం స రాజా దశరథో గమిష్యతి మహాయశాః ॥౧-౧౧-
అంగదేశ రాజుకు రోమపాదుడు అనే కుమారుడు ఉంటాడు. ఆ మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన దశరథుడు అతని దగ్గరకు వెళ్తాడు.
అనపత్యోఽస్మి ధర్మాత్మఞ్ఛాన్తాభర్తా మమ క్రతుమ్ । ఆహరేత త్వయాజ్ఞప్తః సంతానార్థం కులస్య చ ॥౧-౧౧-
నాకు సంతానం లేదు, ఓ ధర్మాత్మా! శాంత భర్త నా కోసం యజ్ఞం చేయాలి. వంశానికి సంతానం కలగాలని నీవు చెప్పినట్లు ఆ యజ్ఞం జరగాలి.
శ్రుత్వా రాజ్ఞోఽథ తద్ వాక్యం మనసా స విచిన్త్య చ । ప్రదాస్యతే పుత్రవన్తం శాన్తా భర్తారమాత్మవాన్ ॥౧-౧౧-
రాజు మాటలు విని, మనసులో ఆలోచించి, కుమారుడు ఉన్న శాంత భర్తను మనస్సు స్థిరంగా ఇచ్చేస్తాడు.
ప్రతిగృహ్య చ తం విప్రం స రాజా విగతజ్వరః । ఆహరిష్యతి తం యజ్ఞం ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా ॥౧-౧౧-
ఆ ఋషిని స్వీకరించిన రాజు, భయాన్ని వదిలి, అంతరంగంలో ఆనందంతో ఆ యజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తాడు.
తం చ రాజా దశరథో యశస్కామః కృతాఞ్జలిః । ఋష్యశృఙ్గం ద్విజశ్రేష్ఠం వరయిష్యతి ధర్మవిత్ ॥౧-౧౧-
పేరు ప్రతిష్ఠ కోరుకున్న దశరథుడు, చేతులు జోడించి, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడైన ఋష్యశృంగుని ఆహ్వానిస్తాడు.
యజ్ఞార్థం ప్రసవార్థం చ స్వర్గార్థం చ నరేశ్వరః । లభతే చ స తం కామం ద్విజముఖ్యాద్ విశామ్పతిః ॥౧-౧౧-
యజ్ఞం కోసం, సంతానం కోసం, స్వర్గప్రాప్తి కోసం ఆ రాజు, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుని ద్వారా తన కోరికను నెరవేర్చుకుంటాడు.
పుత్రాశ్చాస్య భవిష్యన్తి చత్వారోఽమితవిక్రమాః । వంశప్రతిష్ఠానకరాః సర్వభూతేషు విశ్రుతాః ॥౧-౧౧-
ఆయనకు అపారమైన శౌర్యంతో నలుగురు కుమారులు జన్మిస్తారు. వారు వంశాన్ని స్థాపించి, సమస్త లోకాల్లో ప్రసిద్ధి పొందుతారు.
స త్వం పురుషశార్దూల సమానయ సుసత్కృతమ్ । స్వయమేవ మహారాజ గత్వా సబలవాహనః ॥౧-౧౧-
అందువల్ల, ఓ పురుషశార్దూలా! నీవు స్వయంగా రాజసమేతంగా, సైన్యంతో, వాహనాలతో, అతిథిని గౌరవంగా ఆహ్వానించు.
సుమన్త్రస్య వచః శ్రుత్వా హృష్టో దశరథోఽభవత్ । అనుమాన్య వసిష్ఠం చ సూతవాక్యం నిశామ్య చ ॥౧-౧౧-
సుమంత్రుని మాటలు విని దశరథుడు ఆనందించాడు. వశిష్ఠునితో సంప్రదించి, రథికుడి మాటను కూడా శ్రద్ధగా వినాడు.
సాన్తఃపురః సహామాత్యః ప్రయయౌ యత్ర స ద్విజః । వనాని సరితశ్చైవ వ్యతిక్రమ్య శనైః శనైః ॥౧-౧౧-
అంతఃపురం, మంత్రులతో కలిసి, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఉన్న చోటికి బయలుదేరి, అడవులు, నదులు దాటి నెమ్మదిగా ప్రయాణించాడు.
అభిచక్రామ తం దేశం యత్ర వై మునిపుఙ్గవః । ఆసాద్య తం ద్విజశ్రేష్ఠం రోమపాదసమీపగమ్ ॥౧-౧౧-
ఆ మహర్షి ఉన్న ప్రాంతానికి చేరి, రోమపాదుని సమీపంలో ఉన్న బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
ఋషిపుత్రం దదర్శాథో దీప్యమానమివానలమ్ । తతో రాజా యథాయోగ్యం పూజాం చక్రే విశేషతః ॥౧-౧౧-
దశరథుడు ఆ ఋషిపుత్రుణ్ని అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ చూశాడు. వెంటనే రాజు యథావిధిగా అతనికి విశేషంగా సత్కారం చేశాడు.
సఖిత్వాత్తస్య వై రాజ్ఞః ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా । రోమపాదేన చాఖ్యాతమృషిపుత్రాయ ధీమతే ॥౧-౧౧-
ఆ రాజుతో ఉన్న స్నేహబంధంతో, రోమపాదుడు హర్షంతో తన అంతరంగంలో ఆనందంతో, ఆ ఋషిపుత్రునికి అన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
సఖ్యం సమ్బన్ధకం చైవ తదా తం ప్రత్యపూజయత్ । ఏవం సుసత్కృతస్తేన సహోషిత్వా నరర్షభః ॥౧-౧౧-
స్నేహం, బంధుత్వంతో అతనిని గౌరవించాడు. అలా మంచి ఆతిథ్యంతో, ఆ మహాపురుషుడు అక్కడ కొంతకాలం ఉన్నాడు.
సప్తాష్టదివసాన్ రాజా రాజానమిదమబ్రవీత్ । శాన్తా తవ సుతా రాజన్ సహ భర్త్రా విశామ్పతే ॥౧-౧౧-
ఏడు లేదా ఎనిమిది రోజులు గడిచిన తర్వాత, రాజు మరొక రాజుతో ఇలా అన్నాడు: 'రాజన్! నీ కుమార్తె శాంతా భర్తతో ఇక్కడ ఉంది.'
మదీయం నగరం యాతు కార్యం హి మహదుద్యతమ్ । తథేతి రాజా సంశ్రుత్య గమనం తస్య ధీమతః ॥౧-౧౧-
'నా నగరానికి పంపించు, ఎందుకంటే ఒక గొప్ప కార్యం ఎదురుపడింది.' అని చెప్పగా, రాజు అంగీకరించి, ఆ ధీరుణ్ణి పంపించేందుకు ఒప్పుకున్నాడు.
ఉవాచ వచనం విప్రం గచ్ఛ త్వం సహ భార్యయా । ఋషిపుత్రః ప్రతిశ్రుత్య తథేత్యాహ నృపం తదా ॥౧-౧౧-
రాజు ఆ బ్రాహ్మణునికి, 'నీ భార్యతో కలిసి వెళ్ళు' అని చెప్పాడు. ఋషిపుత్రుడు అంగీకరిస్తూ, 'అలాగే' అని రాజును సమాధానపరిచాడు.
స నృపేణాభ్యనుజ్ఞాతః ప్రయయౌ సహ భార్యయా । తావన్యోన్యాఞ్జలిం కృత్వా స్నేహాత్సంశ్లిష్య చోరసా ॥౧-౧౧-
రాజు అనుమతి ఇవ్వగా, అతను భార్యతో కలిసి బయలుదేరాడు. ఇద్దరూ పరస్పరం చేతులు జోడించి, ప్రేమతో హృదయంగా ఆలింగనం చేసుకున్నారు.
ననన్దతుర్దశరథో రోమపాదశ్చ వీర్యవాన్ । తతః సుహృదమాపృచ్ఛ్య ప్రస్థితో రఘునన్దనః ॥౧-౧౧-
దశరథుడు, పరాక్రమశాలి రోమపాదుడు ఆనందించారు. ఆ తరువాత స్నేహితుడిని వీడుకుని, రఘునందనుడు ప్రయాణమయ్యాడు.
పౌరేషు ప్రేషయామాస దూతాన్ వై శీఘ్రగామినః । క్రియతాం నగరం సర్వం క్షిప్రమేవ స్వలంకృతమ్ ॥౧-౧౧-
పౌరుల మధ్య వేగంగా వెళ్లే దూతలను పంపించి, 'మా నగరాన్ని త్వరగా, అద్భుతంగా అలంకరించండి' అని చెప్పాడు.
ధూపితం సిక్తసమ్మృష్టం పతాకాభిరలంకృతమ్ । తతః ప్రహృష్టాః పౌరాస్తే శ్రుత్వా రాజానమాగతమ్ ॥౧-౧౧-
ధూపాలు వేసి, నీటితో చల్లించి, శుభ్రపరిచి, పతాకలతో అలంకరించండి. రాజు వస్తున్నారని విని పౌరులు ఆనందించారు.
తథా చక్రుశ్చ తత్ సర్వం రాజ్ఞా యత్ ప్రేషితం తదా । తతః స్వలంకృతం రాజా నగరం ప్రవివేశ హ ॥౧-౧౧-
రాజు ఆ సమయంలో చెప్పినట్లు అందరూ అన్ని పనులు చేశారు. తరువాత రాజు ఆ అందంగా అలంకరించిన నగరంలో ప్రవేశించాడు.
శఙ్ఖదున్దుభినిర్హ్రాదైః పురస్కృత్వా ద్విజర్షభమ్ । తతః ప్రముదితాః సర్వే దృష్ట్వా వై నాగరా ద్విజమ్ ॥౧-౧౧-
శంఖాలు, డుండుబీలు మోగుతుండగా, ఆ బ్రాహ్మణులను ముందుగా తీసుకెళ్లారు. అప్పుడు నగరంలోని ప్రజలు ఆ బ్రాహ్మణుడిని చూసి ఎంతో ఆనందపడ్డారు.
ప్రవేశ్యమానం సత్కృత్య నరేన్ద్రేణేన్ద్రకర్మణా । యథా దివి సురేన్ద్రేణ సహస్రాక్షేణ కాశ్యపమ్ ॥౧-౧౧-
రాజు, ఇంద్రుని వలె ప్రవర్తిస్తూ, ఆ బ్రాహ్మణుడిని గౌరవంగా లోపలికి తీసుకెళ్లాడు. ఆ సమయంలో, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఇంద్రుడు కశ్యపుని ఆహ్వానించినట్లు రాజు ఆహ్వానించాడు.
అన్తఃపురం ప్రవేశ్యైనం పూజాం కృత్వా తు శాస్త్రతః । కృతకృత్యం తదాత్మానం మేనే తస్యోపవాహనాత్ ॥౧-౧౧-
ఆ బ్రాహ్మణుడిని అంతఃపురంలోకి తీసుకెళ్లి, శాస్త్రోక్తంగా పూజలు చేసి, రాజు తనకు కావాల్సినది సాధించానని సంతృప్తిగా భావించాడు.