రామస్త్వనేన వాక్యేన సుప్రీతః ప్రత్యువాచ తమ్। వ్రజాపృచ్ఛస్వ సౌమిత్రే సర్వమేవ సుహృజ్జనమ్
ఈ మాటలు విని రాముడు ఎంతో సంతోషంతో ఇలా అన్నాడు: 'సౌమిత్రీ! నీవు వెళ్లి నీ స్నేహితులందరినీ వీడ్కోలు చెప్పు.'
యే చ రాజ్ఞో దదౌ దివ్యే మహాత్మా వరుణః స్వయమ్। జనకస్య మహాయజ్ఞే ధనుషీ రౌద్రదర్శనే
మహాత్ముడైన వరుణుడు స్వయంగా రాజుకు ఇచ్చిన ఆ రెండు దివ్యమైన, భయంకరమైన ధనుస్సులు జనకుని యజ్ఞంలో లభించాయి.
అభేద్యే కవచే దివ్యే తూణీ చాక్షయ్యసాయకౌ। ఆదిత్యవిమలాభౌ ద్వౌ ఖడ్గౌ హేమపరిష్కృతౌ
చీలనీయని దివ్య కవచం, ఎప్పటికీ తరుగని రెండు బాణంపెట్టెలు, సూర్యుని వలె ప్రకాశించే రెండు బంగారు అలంకారాల తల్వారలు కూడా ఉన్నాయి.
స సుహృజ్జనమామన్త్ర్య వనవాసాయ నిశ్చితః। ఇక్ష్వాకుగురుమాగమ్య జగ్రాహాయుధముత్తమమ్
అతడు తన స్నేహితులను వీడ్కోలు చెప్పి, అరణ్యవాసానికి నిశ్చయించుకుని, ఇక్ష్వాకుల గురువుని దగ్గరకు వెళ్లి ఆ ఉత్తమ ఆయుధాలను స్వీకరించాడు.
తద్ దివ్యం రాజశార్దూలః సత్కృతం మాల్యభూషితమ్। రామాయ దర్శయామాస సౌమిత్రిః సర్వమాయుధమ్
సౌమిత్రి ఆ దివ్య ఆయుధాలను, పూలమాలలతో అలంకరించి, గౌరవపూర్వకంగా రామునికి చూపించాడు.
తమువాచాత్మవాన్ రామః ప్రీత్యా లక్ష్మణమాగతమ్। కాలే త్వమాగతః సౌమ్య కాంక్షితే మమ లక్ష్మణ
ఆత్మనిగ్రహం కలిగిన రాముడు, ప్రేమతో వచ్చిన లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు: 'సౌమ్యా లక్ష్మణా! నీవు నాకు కావలసిన సమయంలో వచ్చావు.'
అహం ప్రదాతుమిచ్ఛామి యదిదం మామకం ధనమ్। బ్రాహ్మణేభ్యస్తపస్విభ్యస్త్వయా సహ పరంతప
పరంతపా! నా వద్ద ఉన్న ఈ ధనాన్ని, నీతో కలిసి, బ్రాహ్మణులకు, మునులకు ఇవ్వాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.
వసన్తీహ దృఢం భక్త్యా గురుషు ద్విజసత్తమాః। తేషామపి చ మే భూయః సర్వేషాం చోపజీవినామ్
ఇక్కడ గురువులను భక్తితో సేవించే అగ్రగణ్య బ్రాహ్మణులు నివసిస్తున్నారు. అలాగే నా ఆధీనంలో ఉన్నవారందరూ కూడా ఇక్కడే ఉన్నారు.
వసిష్ఠపుత్రం తు సుయజ్ఞమార్యం త్వమానయాశు ప్రవరం ద్విజానామ్। అపి ప్రయాస్యామి వనం సమస్తా- నభ్యర్చ్య శిష్టానపరాన్ ద్విజాతీన్
వసిష్ఠుని కుమారుడు, మంచి స్వభావం కలిగిన సుయజ్ఞుని, బ్రాహ్మణులలో అగ్రగణ్యుడైన వాడిని నువ్వు త్వరగా తీసుకొచ్చి రా. నేను అతి త్వరలో అటు అటు అడవికి వెళ్లిపోతాను. ముందు అన్ని గొప్ప బ్రాహ్మణులను, ఇతర బ్రాహ్మణులను గౌరవించి వీడుకుంటాను.
thumb|ద్వాత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అయోధ్యాకాణ్డే ద్వాత్రింశః సర్గః ॥౨-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో, అయోధ్య కాండలో ముప్పై రెండవ అధ్యాయం వినండి.
తతః శాసనమాజ్ఞాయ భ్రాతుః ప్రియకరం హితమ్। గత్వా స ప్రవివేశాశు సుయజ్ఞస్య నివేశనమ్
అప్పుడా తమ్ముడి మనసుకు హితమైన, ఇష్టమైన ఆజ్ఞను తెలుసుకొని, అతడు వేగంగా వెళ్లి సుయజ్ఞుని ఇంటిలోకి ప్రవేశించాడు.
తం విప్రమగ్న్యగారస్థం వన్దిత్వా లక్ష్మణోఽబ్రవీత్। సఖేఽభ్యాగచ్ఛ పశ్య త్వం వేశ్మ దుష్కరకారిణః
ఆ బ్రాహ్మణుడు అగ్నిగృహంలో ఉన్నప్పుడు, లక్ష్మణుడు అతనికి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు: 'స్నేహితా, నాతో రా. కష్టమైన పనులు చేసే వాడి ఇంటిని చూడు.'
తతః సంధ్యాముపాస్థాయ గత్వా సౌమిత్రిణా సహ। ఋద్ధం స ప్రావిశల్లక్ష్మ్యా రమ్యం రామనివేశనమ్
తర్వాత సంధ్యావందనం చేసి, సౌమిత్రితో కలిసి, ఆ మహిమగల, ఐశ్వర్యవంతమైన రాముని ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు.
జాతరూపమయైర్ముఖ్యైరఙ్గదైః కుణ్డలైః శుభైః। సహేమసూత్రైర్మణిభిః కేయూరైర్వలయైరపి
బంగారు చేతిబండలు, అందమైన కుండలాలు, బంగారు దారాలతో చేసిన హారాలు, రత్నాలు, కంకణాలు, వలయాలు ఇలా ఎన్నో అలంకారాలతో,
అన్యైశ్చ రత్నైర్బహుభిః కాకుత్స్థః ప్రత్యపూజయత్। సుయజ్ఞం స తదోవాచ రామః సీతాప్రచోదితః
మరియు మరెన్నో రత్నాలతో కకుత్స్థుడు సుయజ్ఞునికి గౌరవం చేశాడు. ఆ తరువాత సీతా సూచనతో రాముడు అతనితో మాట్లాడాడు.
హారం చ హేమసూత్రం చ భార్యాయై సౌమ్య హారయ। రశనాం చాథ సా సీతా దాతుమిచ్ఛతి తే సఖీ
స్నేహితా, బంగారు దారంతో చేసిన హారాన్ని, గొలుసును నీ భార్యకు ఇవ్వమని చెప్పు. ఇంకా నా స్నేహితురాలు సీతా కూడా ఆమెకు ఒక మెడబందు ఇవ్వాలని కోరుకుంటోంది.
అఙ్గదాని చ చిత్రాణి కేయూరాణి శుభాని చ। ప్రయచ్ఛతి సఖీ తుభ్యం భార్యాయై గచ్ఛతీ వనమ్
అలాగే, అడవికి వెళ్ళే నీ భార్యకు నా స్నేహితురాలు అందమైన అంగదాలు, శోభాయమానమైన కేయూరాలు కూడా ఇస్తోంది.
పర్యఙ్కమగ్ర్యాస్తరణం నానారత్నవిభూషితమ్। తమపీచ్ఛతి వైదేహీ ప్రతిష్ఠాపయితుం త్వయి
ఇంకా, రత్నాలతో అలంకరించిన, మృదువుగా పరచిన మంచాన్ని నీకు ఏర్పాటు చేయాలని వైదేహి కోరుకుంటోంది.
నాగః శత్రుంజయో నామ మాతులోఽయం దదౌ మమ। తం తే నిష్కసహస్రేణ దదామి ద్విజపుఙ్గవ
నా మామగారు నాకు ఇచ్చిన శత్రుం జయ అనే ఏనుగును, వెయ్యి నాణేలు కలిపి, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడా, నీకు ఇస్తున్నాను.
ఇత్యుక్తః స తు రామేణ సుయజ్ఞః ప్రతిగృహ్య తత్। రామలక్ష్మణసీతానాం ప్రయుయోజాశిషః శివాః
ఇలా రాముడు చెప్పిన తరువాత, సుయజ్ఞుడు ఆ బహుమతులను స్వీకరించి, రాముడు, లక్ష్మణుడు, సీతకు మంగళాశీస్సులు పలికాడు.
అథ భ్రాతరమవ్యగ్రం ప్రియం రామః ప్రియంవదమ్। సౌమిత్రిం తమువాచేదం బ్రహ్మేవ త్రిదశేశ్వరమ్
తర్వాత రాముడు, మృదువుగా మాట్లాడుతూ, తన ప్రియమైన, స్థిరమైన తమ్ముడు సౌమిత్రిని, బ్రహ్మదేవుడు దేవేంద్రునితో మాట్లాడినట్టు ఇలా ఉద్దేశించాడు.
అగస్త్యం కౌశికం చైవ తావుభౌ బ్రాహ్మణోత్తమౌ। అర్చయాహూయ సౌమిత్రే రత్నైః సస్యమివామ్బుభిః
సౌమిత్రీ, అగస్త్యుడు, కౌశికుడు అనే ఇద్దరు గొప్ప బ్రాహ్మణులను ఆహ్వానించి, వారికి రత్నాలతో పంటలకు నీరు పోసినట్టు గౌరవించు.
తర్పయస్వ మహాబాహో గోసహస్రేణ రాఘవ। సువర్ణరజతైశ్చైవ మణిభిశ్చ మహాధనైః
బలమైన భుజాలు కలిగిన రాఘవా, వారికి వెయ్యి ఆవులు, బంగారం, వెండి, రత్నాలు, గొప్ప ధనం ఇచ్చి సంతృప్తిపర్చు.
కౌసల్యాం చ య ఆశీర్భిర్భక్తః పర్యుపతిష్ఠతి। ఆచార్యస్తైత్తిరీయాణామభిరూపశ్చ వేదవిత్
కౌసల్యకు భక్తితో ఆశీర్వచనాలు చెప్పుతూ సేవ చేసే, వేదాలు తెలిసిన, తైత్తిరీయుల గురువుని కూడా గుర్తుంచుకో.
తస్య యానం చ దాసీశ్చ సౌమిత్రే సమ్ప్రదాపయ। కౌశేయాని చ వస్త్రాణి యావత్ తుష్యతి స ద్విజః
సౌమిత్రీ, అతనికి రథాన్ని, పనివారిని, పట్టు వస్త్రాలను, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఎంత ఇష్టపడితే అంతవరకు ఇవ్వు.
సూతశ్చిత్రరథశ్చార్యః సచివః సుచిరోషితః। తోషయైనం మహార్హైశ్చ రత్నైర్వస్త్రైర్ధనైస్తథా
చిత్రరథుడు అనే సారథి, ఎంతో కాలంగా సేవ చేసిన మంత్రిని కూడా, విలువైన రత్నాలు, వస్త్రాలు, ధనంతో సంతృప్తిపరచు.
పశుకాభిశ్చ సర్వాభిర్గవాం దశశతేన చ। యే చేమే కఠకాలాపా బహవో దణ్డమాణవాః
ఇక్కడ ఉన్న అన్ని పశువుల గుంపులతో పాటు, వెయ్యి గేదెలు, ఇంకా ఈ కఠకులు, దండం పట్టిన యువకులు ఉన్నారు.
నిత్యస్వాధ్యాయశీలత్వాన్నాన్యత్ కుర్వన్తి కించన। అలసాః స్వాదుకామాశ్చ మహతాం చాపి సమ్మతాః
వారు ప్రతిరోజూ స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నంగా ఉంటారు, వేరే పనులు చేయరు; కొంతమంది ఆలస్యంగా, సుఖాన్ని ఇష్టపడే వారు అయినా, పెద్దలందరికీ గౌరవించబడతారు.
తేషామశీతియానాని రత్నపూర్ణాని దాపయ। శాలివాహసహస్రం చ ద్వే శతే భద్రకాంస్తథా
వారికి ఎనభై రత్నాలతో నిండిన రథాలు ఇవ్వించు, రెండు వందల మంచి ఎద్దులు, వెయ్యి ముద్దలు బియ్యం ఇవ్వించు.
వ్యఞ్జనార్థం చ సౌమిత్రే గోసహస్రముపాకురు। మేఖలీనాం మహాసఙ్ఘః కౌసల్యాం సముపస్థితః। తేషాం సహస్రం సౌమిత్రే ప్రత్యేకం సమ్ప్రదాపయ
సౌమిత్రీ, వారి జీవనానికి వెయ్యి గేదెలు ఇవ్వించు; మెఖల ధరించిన పెద్ద సమూహం కౌసల్యమ్మవారి వద్దకు వచ్చింది — వారిలో ప్రతి ఒక్కరికి వెయ్యి చొప్పున ఇవ్వు, సౌమిత్రీ.