ఏవముక్తస్తు రామేణ లక్ష్మణః శ్లక్ష్ణయా గిరా। ప్రత్యువాచ తదా రామం వాక్యజ్ఞో వాక్యకోవిదమ్
రాముడు మృదువుగా చెప్పిన మాటలు విని, మాటలలో నైపుణ్యం కలిగిన లక్ష్మణుడు, ఆ సమయంలో రామునితో ఇలా అన్నాడు.
తవైవ తేజసా వీర భరతః పూజయిష్యతి। కౌసల్యాం చ సుమిత్రాం చ ప్రయతో నాస్తి సంశయః
నీ తేజస్సుతో, ఓ వీరా, భరతుడు కౌసల్యా, సుమిత్ర ఇద్దరినీ భక్తితో గౌరవిస్తాడు. ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.
యది దుఃస్థో న రక్షేత భరతో రాజ్యముత్తమమ్। ప్రాప్య దుర్మనసా వీర గర్వేణ చ విశేషతః
ఓ వీరా, భరతుడు రాజ్యం పొందిన తర్వాత, అది న్యాయంగా పాలించక, మనసులో కలవరంతో, ముఖ్యంగా గర్వంతో ప్రవర్తిస్తే,
తమహం దుర్మతిం క్రూరం వధిష్యామి న సంశయః। తత్పక్షానపి తాన్ సర్వాంస్త్రైలోక్యమపి కిం తు సా
అలాంటి దుర్మార్గి, క్రూరహృదయుడైన భరతుడిని నేను ఖచ్చితంగా సంహరిస్తాను. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అతని పక్షంలో ఉన్నవారినీ, మూడు లోకాల్లో ఎవరైనా అయినా, వారినీ నేను విడిచిపెట్టను.
కౌసల్యా బిభృయాదార్యా సహస్రం మద్విధానపి। యస్యాః సహస్రం గ్రామాణాం సమ్ప్రాప్తముపజీవినామ్
ఆ మహనీయురాలైన కౌసల్యా, నా వంటి వెయ్యిమందిని పోషించగలదు. ఎందుకంటే, ఆమెకు వెయ్యి గ్రామాలు, వాటిలో జీవించే ప్రజలు అప్పగించబడ్డాయి.
తదాత్మభరణే చైవ మమ మాతుస్తథైవ చ। పర్యాప్తా మద్విధానాం చ భరణాయ మనస్వినీ
ఆ మనోధైర్యం గల మహిళ, తనకూ, నా తల్లికీ, నా వంటి వారికీ పోషణ కల్పించడంలో పూర్తిగా సమర్థురాలు.
కురుష్వ మామనుచరం వైధర్మ్యం నేహ విద్యతే। కృతార్థోఽహం భవిష్యామి తవ చార్థః ప్రకల్ప్యతే
నన్ను నీతో పాటు తీసుకెళ్ళు. ఇందులో ధర్మానికి విరుద్ధమైనదేమీ లేదు. నేను సంతృప్తిపొందుతాను, నీ కోరిక కూడా నెరవేరుతుంది.
ధనురాదాయ సగుణం ఖనిత్రపిటకాధరః। అగ్రతస్తే గమిష్యామి పన్థానం తవ దర్శయన్
పూర్ణంగా సిద్ధం చేసిన ధనుస్సుతో, తవ్వే యంత్రం, బుట్టతో కూడి, నేను ముందుగా నడుస్తూ నీకు దారి చూపిస్తాను.
ఆహరిష్యామి తే నిత్యం మూలాని చ ఫలాని చ। వన్యాని చ తథాన్యాని స్వాహార్హాణి తపస్వినామ్
ప్రతి రోజు నీకు మూలికలు, పండ్లు, అలాగే వనంలో దొరికే ఇతర మునులకు తగిన ఆహారాన్ని తెచ్చిపెడతాను.
భవాంస్తు సహ వైదేహ్యా గిరిసానుషు రంస్యసే। అహం సర్వం కరిష్యామి జాగ్రతః స్వపతశ్చ తే
నీవు సీతతో కలిసి కొండలపై ఆనందంగా విహరించవచ్చు. నీవు నిద్రలోనైనా, మేలులోనైనా నీకావసరమైన ప్రతిదీ నేను చేస్తాను.
రామస్త్వనేన వాక్యేన సుప్రీతః ప్రత్యువాచ తమ్। వ్రజాపృచ్ఛస్వ సౌమిత్రే సర్వమేవ సుహృజ్జనమ్
ఈ మాటలు విని రాముడు ఎంతో సంతోషంతో ఇలా అన్నాడు: 'సౌమిత్రీ! నీవు వెళ్లి నీ స్నేహితులందరినీ వీడ్కోలు చెప్పు.'
యే చ రాజ్ఞో దదౌ దివ్యే మహాత్మా వరుణః స్వయమ్। జనకస్య మహాయజ్ఞే ధనుషీ రౌద్రదర్శనే
మహాత్ముడైన వరుణుడు స్వయంగా రాజుకు ఇచ్చిన ఆ రెండు దివ్యమైన, భయంకరమైన ధనుస్సులు జనకుని యజ్ఞంలో లభించాయి.
అభేద్యే కవచే దివ్యే తూణీ చాక్షయ్యసాయకౌ। ఆదిత్యవిమలాభౌ ద్వౌ ఖడ్గౌ హేమపరిష్కృతౌ
చీలనీయని దివ్య కవచం, ఎప్పటికీ తరుగని రెండు బాణంపెట్టెలు, సూర్యుని వలె ప్రకాశించే రెండు బంగారు అలంకారాల తల్వారలు కూడా ఉన్నాయి.
స సుహృజ్జనమామన్త్ర్య వనవాసాయ నిశ్చితః। ఇక్ష్వాకుగురుమాగమ్య జగ్రాహాయుధముత్తమమ్
అతడు తన స్నేహితులను వీడ్కోలు చెప్పి, అరణ్యవాసానికి నిశ్చయించుకుని, ఇక్ష్వాకుల గురువుని దగ్గరకు వెళ్లి ఆ ఉత్తమ ఆయుధాలను స్వీకరించాడు.
తద్ దివ్యం రాజశార్దూలః సత్కృతం మాల్యభూషితమ్। రామాయ దర్శయామాస సౌమిత్రిః సర్వమాయుధమ్
సౌమిత్రి ఆ దివ్య ఆయుధాలను, పూలమాలలతో అలంకరించి, గౌరవపూర్వకంగా రామునికి చూపించాడు.
తమువాచాత్మవాన్ రామః ప్రీత్యా లక్ష్మణమాగతమ్। కాలే త్వమాగతః సౌమ్య కాంక్షితే మమ లక్ష్మణ
ఆత్మనిగ్రహం కలిగిన రాముడు, ప్రేమతో వచ్చిన లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు: 'సౌమ్యా లక్ష్మణా! నీవు నాకు కావలసిన సమయంలో వచ్చావు.'
అహం ప్రదాతుమిచ్ఛామి యదిదం మామకం ధనమ్। బ్రాహ్మణేభ్యస్తపస్విభ్యస్త్వయా సహ పరంతప
పరంతపా! నా వద్ద ఉన్న ఈ ధనాన్ని, నీతో కలిసి, బ్రాహ్మణులకు, మునులకు ఇవ్వాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.
వసన్తీహ దృఢం భక్త్యా గురుషు ద్విజసత్తమాః। తేషామపి చ మే భూయః సర్వేషాం చోపజీవినామ్
ఇక్కడ గురువులను భక్తితో సేవించే అగ్రగణ్య బ్రాహ్మణులు నివసిస్తున్నారు. అలాగే నా ఆధీనంలో ఉన్నవారందరూ కూడా ఇక్కడే ఉన్నారు.
వసిష్ఠపుత్రం తు సుయజ్ఞమార్యం త్వమానయాశు ప్రవరం ద్విజానామ్। అపి ప్రయాస్యామి వనం సమస్తా- నభ్యర్చ్య శిష్టానపరాన్ ద్విజాతీన్
వసిష్ఠుని కుమారుడు, మంచి స్వభావం కలిగిన సుయజ్ఞుని, బ్రాహ్మణులలో అగ్రగణ్యుడైన వాడిని నువ్వు త్వరగా తీసుకొచ్చి రా. నేను అతి త్వరలో అటు అటు అడవికి వెళ్లిపోతాను. ముందు అన్ని గొప్ప బ్రాహ్మణులను, ఇతర బ్రాహ్మణులను గౌరవించి వీడుకుంటాను.
thumb|ద్వాత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అయోధ్యాకాణ్డే ద్వాత్రింశః సర్గః ॥౨-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో, అయోధ్య కాండలో ముప్పై రెండవ అధ్యాయం వినండి.
తతః శాసనమాజ్ఞాయ భ్రాతుః ప్రియకరం హితమ్। గత్వా స ప్రవివేశాశు సుయజ్ఞస్య నివేశనమ్
అప్పుడా తమ్ముడి మనసుకు హితమైన, ఇష్టమైన ఆజ్ఞను తెలుసుకొని, అతడు వేగంగా వెళ్లి సుయజ్ఞుని ఇంటిలోకి ప్రవేశించాడు.
తం విప్రమగ్న్యగారస్థం వన్దిత్వా లక్ష్మణోఽబ్రవీత్। సఖేఽభ్యాగచ్ఛ పశ్య త్వం వేశ్మ దుష్కరకారిణః
ఆ బ్రాహ్మణుడు అగ్నిగృహంలో ఉన్నప్పుడు, లక్ష్మణుడు అతనికి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు: 'స్నేహితా, నాతో రా. కష్టమైన పనులు చేసే వాడి ఇంటిని చూడు.'
తతః సంధ్యాముపాస్థాయ గత్వా సౌమిత్రిణా సహ। ఋద్ధం స ప్రావిశల్లక్ష్మ్యా రమ్యం రామనివేశనమ్
తర్వాత సంధ్యావందనం చేసి, సౌమిత్రితో కలిసి, ఆ మహిమగల, ఐశ్వర్యవంతమైన రాముని ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు.
జాతరూపమయైర్ముఖ్యైరఙ్గదైః కుణ్డలైః శుభైః। సహేమసూత్రైర్మణిభిః కేయూరైర్వలయైరపి
బంగారు చేతిబండలు, అందమైన కుండలాలు, బంగారు దారాలతో చేసిన హారాలు, రత్నాలు, కంకణాలు, వలయాలు ఇలా ఎన్నో అలంకారాలతో,
అన్యైశ్చ రత్నైర్బహుభిః కాకుత్స్థః ప్రత్యపూజయత్। సుయజ్ఞం స తదోవాచ రామః సీతాప్రచోదితః
మరియు మరెన్నో రత్నాలతో కకుత్స్థుడు సుయజ్ఞునికి గౌరవం చేశాడు. ఆ తరువాత సీతా సూచనతో రాముడు అతనితో మాట్లాడాడు.
హారం చ హేమసూత్రం చ భార్యాయై సౌమ్య హారయ। రశనాం చాథ సా సీతా దాతుమిచ్ఛతి తే సఖీ
స్నేహితా, బంగారు దారంతో చేసిన హారాన్ని, గొలుసును నీ భార్యకు ఇవ్వమని చెప్పు. ఇంకా నా స్నేహితురాలు సీతా కూడా ఆమెకు ఒక మెడబందు ఇవ్వాలని కోరుకుంటోంది.
అఙ్గదాని చ చిత్రాణి కేయూరాణి శుభాని చ। ప్రయచ్ఛతి సఖీ తుభ్యం భార్యాయై గచ్ఛతీ వనమ్
అలాగే, అడవికి వెళ్ళే నీ భార్యకు నా స్నేహితురాలు అందమైన అంగదాలు, శోభాయమానమైన కేయూరాలు కూడా ఇస్తోంది.
పర్యఙ్కమగ్ర్యాస్తరణం నానారత్నవిభూషితమ్। తమపీచ్ఛతి వైదేహీ ప్రతిష్ఠాపయితుం త్వయి
ఇంకా, రత్నాలతో అలంకరించిన, మృదువుగా పరచిన మంచాన్ని నీకు ఏర్పాటు చేయాలని వైదేహి కోరుకుంటోంది.
నాగః శత్రుంజయో నామ మాతులోఽయం దదౌ మమ। తం తే నిష్కసహస్రేణ దదామి ద్విజపుఙ్గవ
నా మామగారు నాకు ఇచ్చిన శత్రుం జయ అనే ఏనుగును, వెయ్యి నాణేలు కలిపి, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడా, నీకు ఇస్తున్నాను.
ఇత్యుక్తః స తు రామేణ సుయజ్ఞః ప్రతిగృహ్య తత్। రామలక్ష్మణసీతానాం ప్రయుయోజాశిషః శివాః
ఇలా రాముడు చెప్పిన తరువాత, సుయజ్ఞుడు ఆ బహుమతులను స్వీకరించి, రాముడు, లక్ష్మణుడు, సీతకు మంగళాశీస్సులు పలికాడు.