ఆదేశో వనవాసస్య ప్రాప్తవ్యః స మయా కిల। సా త్వయా సహ భర్త్రాహం యాస్యామి ప్రియ నాన్యథా
అరణ్యంలో నివసించాలన్న ఆజ్ఞ నాకు రావాల్సిందే అంటారు. అందుకే, నా భర్త అయిన నీవు ఉన్నచోట నేను తప్పకుండా వస్తాను, ప్రియుడా! వేరే మార్గం లేదు.
కృతాదేశా భవిష్యామి గమిష్యామి త్వయా సహ। కాలశ్చాయం సముత్పన్నః సత్యవాన్ భవతు ద్విజః
ఆ ఆజ్ఞను నెరవేర్చుతూ, నేను నీతో కలిసి వెళ్తాను. ఇప్పుడు సమయం వచ్చింది. ఆ బ్రాహ్మణుడు చెప్పిన మాట నిజమవ్వాలి.
వనవాసే హి జానామి దుఃఖాని బహుధా కిల। ప్రాప్యన్తే నియతం వీర పురుషైరకృతాత్మభిః
అరణ్యవాసంలో ఎన్నో కష్టాలు ఉంటాయని నాకు తెలుసు, వీరా! మనసు నియంత్రించుకోలేని వాళ్లు తప్పకుండా ఆ బాధలు అనుభవిస్తారు.
కన్యయా చ పితుర్గేహే వనవాసః శ్రుతో మయా। భిక్షిణ్యాః శమవృత్తాయా మమ మాతురిహాగ్రతః
కన్యగా నా తండ్రి ఇంట్లో ఉండగా, మంచి స్వభావం కలిగిన ఓ భిక్షాటన చేయువారి ద్వారా, అమ్మ ముందు నేను అరణ్యవాసం గురించి విన్నాను.
ప్రసాదితశ్చ వై పూర్వం త్వం మే బహుతిథం ప్రభో। గమనం వనవాసస్య కాంక్షితం హి సహ త్వయా
ప్రభూ! అరణ్యానికి వెళ్లాలని నేను నిన్ను ఎన్నోసార్లు మనవి చేసాను. నీతో కలిసి వెళ్లాలని నాకు ఎప్పుడూ కోరిక.
కృతక్షణాహం భద్రం తే గమనం ప్రతి రాఘవ। వనవాసస్య శూరస్య మమ చర్యా హి రోచతే
రాఘవా! ప్రయాణానికి నేను సిద్ధంగా ఉన్నాను. వీరుడైన నీ అరణ్యవాస జీవితం నాకు ఇష్టం.
శుద్ధాత్మన్ ప్రేమభావాద్ధి భవిష్యామి వికల్మషా। భర్తారమనుగచ్ఛన్తీ భర్తా హి పరదైవతమ్
శుద్ధమైన మనసుతో, ప్రేమతో, పాపం లేకుండా, నా భర్తను అనుసరిస్తాను. భర్తే భార్యకు పరమదైవం.
ప్రేత్యభావే హి కల్యాణః సంగమో మే సదా త్వయా। శ్రుతిర్హి శ్రూయతే పుణ్యా బ్రాహ్మణానాం యశస్వినామ్
ప్రియుడా! మరణం తర్వాత కూడా నీవు నాతో కలిసే ఉంటావు. పేరుగాంచిన బ్రాహ్మణుల పవిత్రమైన వాక్యాల్లో ఇదే విన్నాను.
ఇహలోకే చ పితృభిర్యా స్త్రీ యస్య మహాబల। అద్భిర్దత్తా స్వధర్మేణ ప్రేత్యభావేఽపి తస్య సా
ఈ లోకంలో, తండ్రుల ద్వారా నీతిగా నీకు నీళ్లతో ఇచ్చిన భార్య, మరణానంతరమూ నీదే అవుతుంది.
ఏవమస్మాత్ స్వకాం నారీం సువృత్తాం హి పతివ్రతామ్। నాభిరోచయసే నేతుం త్వం మాం కేనేహ హేతునా
ఇలా ఉండగా, నీ ఇంటివారిలో నేను మంచి ఆచారంతో, భర్తకు నిబద్ధతతో ఉన్నాను. అయినా నన్ను తీసుకెళ్లాలని నీవు కోరుకోవడం లేదు. దానికి ఏ కారణం చెప్పు.
భక్తాం పతివ్రతాం దీనాం మాం సమాం సుఖదుఃఖయోః। నేతుమర్హసి కాకుత్స్థ సమానసుఖదుఃఖినీమ్
నేను నీకు భక్తురాలిని, పతివ్రతను, దుఃఖంలో ఉన్నాను, సుఖ దుఃఖాల్లో సమానంగా ఉంటాను. కాకుత్స్థ వంశజా! నన్ను తీసుకెళ్లడం నీకు తగినదే.
యది మాం దుఃఖితామేవం వనం నేతుం న చేచ్ఛసి। విషమగ్నిం జలం వాహమాస్థాస్యే మృత్యుకారణాత్
ఇలా బాధపడుతున్న నన్ను అడవికి తీసుకెళ్లాలని నీవు కోరుకోకపోతే, మరణం కోసం విషం లేదా అగ్ని లేదా నీటిలోకి నేను దూకుతాను.
ఏవం బహువిధం తం సా యాచతే గమనం ప్రతి। నానుమేనే మహాబాహుస్తాం నేతుం విజనం వనమ్
ఇలా అనేక విధాలుగా ఆమె అడిగినా, బలవంతుడైన అతను, ఆమెను ఒంటరి అడవిలోకి తీసుకెళ్లాలని ఒప్పుకోలేదు.
ఏవముక్తా తు సా చిన్తాం మైథిలీ సముపాగతా। స్నాపయన్తీవ గాముష్ణైరశ్రుభిర్నయనచ్యుతైః
ఇలా చెప్పబడిన మైతిలి, ఆందోళనలో పడింది. కన్నీళ్లు వేడిగా కళ్ల నుంచి జారిపడి భూమిని స్నానంచేసినట్లు అయ్యింది.
చిన్తయన్తీం తదా తాం తు నివర్తయితుమాత్మవాన్। క్రోధావిష్టాం తు వైదేహీం కాకుత్స్థో బహ్వసాన్త్వయత్
ఆమెను ఆలోచనలలో మునిగిపోయినట్టు చూసిన కాకుత్స్థుడు, కోపంతో ఉన్న వైదేహిని పలువురు మృదువైన మాటలతో ఓదార్చాడు.
thumb|త్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అయోధ్యాకాణ్డే త్రింశః సర్గః ॥౨-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అయోధ్యకాండలో ఇది ముప్పైవ సర్గ.
సాన్త్వ్యమానా తు రామేణ మైథిలీ జనకాత్మజా। వనవాసనిమిత్తార్థం భర్తారమిదమబ్రవీత్
రాముడు ఓదార్చిన తర్వాత, జనకుని కుమార్తె మైతిలి, అడవిలో నివాసం కోసం తన భర్తతో ఇలా చెప్పింది.
సా తముత్తమసంవిగ్నా సీతా విపులవక్షసమ్। ప్రణయాచ్చాభిమానాచ్చ పరిచిక్షేప రాఘవమ్
ఆమె, ఎంతో మనోవేదనతో, విస్తృతమైన ఛాతి కలిగిన రాఘవుని పట్ల ప్రేమతో, గర్వంతో మాట్లాడింది.
కిం త్వామన్యత వైదేహః పితా మే మిథిలాధిపః। రామ జామాతరం ప్రాప్య స్త్రియం పురుషవిగ్రహమ్
రామా! మిథిలా రాజైన నా తండ్రి నిన్ను అల్లుడిగా పొందినప్పుడు ఏమనుకున్నాడు? నీవు మగవాడి రూపంలో స్త్రీలా ఉన్నావని భావించాడా?
అనృతం బత లోకోఽయమజ్ఞానాద్ యది వక్ష్యతి। తేజో నాస్తి పరం రామే తపతీవ దివాకరే
ఓహో! రామునిలో గొప్ప తేజస్సు లేదని ఎవరు అజ్ఞానంతో అంటారో వారు అబద్ధం చెబుతున్నారు. రాముడు సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తున్నాడు.
కిం హి కృత్వా విషణ్ణస్త్వం కుతో వా భయమస్తి తే। యత్ పరిత్యక్తుకామస్త్వం మామనన్యపరాయణామ్
నీవు ఏమి చేసి చింతిస్తున్నావు? నీకు భయం ఏమిటి? నన్ను, నీతో తప్ప మరెవరూ ఆశ్రయం లేని నన్ను వదిలిపెట్టాలని ఎందుకు అనుకుంటున్నావు?
ద్యుమత్సేనసుతం వీరం సత్యవన్తమనువ్రతామ్। సావిత్రీమివ మాం విద్ధి త్వమాత్మవశవర్తినీమ్
ద్యూమత్సేనుని కుమారుడు సత్యవంతునికి సావిత్రి ఎలా నిబద్ధురాలిగా ఉండిందో, నేను కూడా నీకు పూర్తిగా లోబడి ఉంటాను అని తెలుసుకో.
న త్వహం మనసా త్వన్యం ద్రష్టాస్మి త్వదృతేఽనఘ। త్వయా రాఘవ గచ్ఛేయం యథాన్యా కులపాంసనీ
నిర్దోషుడా రాఘవా! నిన్ను తప్ప మరెవరినీ మనసులో కూడా చూడను. నీతోనే నేను వస్తాను. మరొకరు కుటుంబానికి అపకీర్తి తేవడంలా కాదు.
స్వయం తు భార్యాం కౌమారీం చిరమధ్యుషితాం సతీమ్। శైలూష ఇవ మాం రామ పరేభ్యో దాతుమిచ్ఛసి
రామా! నీవు నీ చిన్నప్పటి నుండే నీతో ఉన్న, పవిత్రమైన భార్యను, నాట్యకారిణిలా ఇతరులకు ఇవ్వాలని కోరుకుంటున్నావా?
యస్య పథ్యంచరామాత్థ యస్య చార్థేఽవరుధ్యసే। త్వం తస్య భవ వశ్యశ్చ విధేయశ్చ సదానఘ
నీవు ఎవరి కోసం మంచి మాటలు చెప్పావో, ఎవరి కోసం శ్రమిస్తున్నావో, ఆ వ్యక్తికి ఎప్పుడూ లోబడినవాడిగా, వినయంగా ఉండాలి, ఓ నిర్దోషుడా!
స మామనాదాయ వనం న త్వం ప్రస్థితుమర్హసి। తపో వా యది వారణ్యం స్వర్గో వా స్యాత్ త్వయా సహ
నన్ను తీసుకోకుండా అడవికి వెళ్లకూడదు. తపస్సు అయినా, అడవి అయినా, స్వర్గం అయినా, నీవు ఉన్నచోటే నాకు కావాలి.
న చ మే భవితా తత్ర కశ్చిత్ పథి పరిశ్రమః। పృష్ఠతస్తవ గచ్ఛన్త్యా విహారశయనేష్వివ
నీ వెనక నడిచేటప్పుడు, నాకు ఏ మాత్రం అలసట అనిపించదు. అది విహారం, విశ్రాంతి సమయంలో ఉన్నట్టు అనిపిస్తుంది.
కుశకాశశరేషీకా యే చ కణ్టకినో ద్రుమాః। తూలాజినసమస్పర్శా మార్గే మమ సహ త్వయా
కుశ, కాశ, ముళ్లు గల చెట్లు, దారిలో ఉన్న పదార్థాలు — నీవు నాతో ఉంటే, అవన్నీ నాకూ పత్తి లేదా జింక చర్మంలా మృదువుగా అనిపిస్తాయి.
మహావాతసముద్భూతం యన్మామవకరిష్యతి। రజో రమణ తన్మన్యే పరార్ఘ్యమివ చన్దనమ్
ప్రియమైనవాడా, గాలి వల్ల ఎగిసిన దుమ్ము నాపై పడినా, దాన్ని నేను విలువైన గంధపు పూతలా భావిస్తాను.
శాద్వలేషు యదా శిశ్యే వనాన్తర్వనగోచరా। కుథాస్తరణయుక్తేషు కిం స్యాత్ సుఖతరం తతః
అడవిలో పచ్చికపై, ఆకులతో చేసిన పరుపు మీద నిద్రపోతే, దాని కన్నా మధురమైన ఆనందం ఇంకేదీ ఉండదు.