అదృష్టరూపాస్తాస్తేన కామ్యరూపా వనే స్త్రియః హార్దాత్తస్య మతిర్జాతా ఆఖ్యాతుం పితరం స్వకమ్ ॥౧-౧౦-
ఆ అడవిలో, ఇంతకు ముందు చూడని ఆకర్షణీయమైన రూపాలైన ఆ స్త్రీలను చూసి, అతని మనసు కలవరపడి, తన తండ్రి గురించి చెప్పాలని నిర్ణయించాడు.
పితా విభాణ్డకోఽస్మాకం తస్యాహం సుత ఔరసః ఋష్యశృఙ్గ ఇతి ఖ్యాతం నామ కర్మ చ మే భువి ॥౧-౧౦-
మా తండ్రి విభాండకుడు. నేను ఆయనకు స్వంత కుమారుడిని. నా పేరు, నా కార్యాలు ఈ లోకంలో ఋష్యశృంగుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.
ఇహాశ్రమపదోఽస్మాకం సమీపే శుభదర్శనాః కరిష్యే వోఽత్ర పూజాం వై సర్వేషాం విధిపూర్వకమ్ ॥౧-౧౦-
మా ఆశ్రమం దగ్గరలోనే ఉంది, అందమైనవాళ్లారా. మీ అందరికీ ఇక్కడ యథావిధిగా ఆతిథ్యం చేస్తాను.
ఋషిపుత్రవచః శ్రుత్వా సర్వాసాం మతిరాస వై తదాశ్రమపదం ద్రష్టుం జగ్ముః సర్వాస్తతోఽఙ్గనాః ॥౧-౧౦-
ఋషిపుత్రుని మాటలు విని, ఆ స్త్రీలందరికీ ఆశ్రమాన్ని చూడాలని మనసు కలిగింది. అందరూ అక్కడికి వెళ్లారు.
గతానాం తు తతః పూజామృషిపుత్రశ్చకార హ ఇదమర్ఘ్యమిదం పాద్యమిదం మూలం ఫలం చ నః ॥౧-౧౦-
వారు అక్కడికి వచ్చిన తర్వాత, ఋషిపుత్రుడు ఆతిథ్యం చేసి, 'ఇది అర్ఘ్యం, ఇది పాద్యం, ఇవి మాకు ఉన్న కందులు, పండ్లు' అని అన్నాడు.
ప్రతిగృహ్య తు తాం పూజాం సర్వా ఏవ సముత్సుకాః ఋషేర్భీతాశ్చ శీఘ్రం తు గమనాయ మతిం దధుః ॥౧-౧౦-
ఆ ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరించిన తర్వాత, ఆ స్త్రీలు అందరూ ఉత్సాహంగా ఉన్నారు. కానీ ఋషిని భయపడి, త్వరగా వెళ్లిపోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు.
అస్మాకమపి ముఖ్యాని ఫలానీమాని హే ద్విజ గృహాణ విప్ర భద్రం తే భక్షయస్వ చ మా చిరమ్ ॥౧-౧౦-
బ్రాహ్మణా, ఇవి మా దగ్గర ఉన్న మంచి పండ్లు కూడా. దయచేసి స్వీకరించు, మంగళంగా ఉండాలి నీకు, ఆలస్యం చేయకుండా తిను.
తతస్తాస్తం సమాలిఙ్గ్య సర్వా హర్షసమన్వితాః మోదకాన్ ప్రదదుస్తస్మై భక్ష్యాంశ్చ వివిధాఞ్ఛుభాన్ ॥౧-౧౦-
ఆ తర్వాత, అందరూ ఆనందంతో అతన్ని ఆలింగనం చేసి, మిఠాయిలు మరియు రకరకాల రుచికరమైన భోజనాలు ఇచ్చారు.
తాని చాస్వాద్య తేజస్వీ ఫలానీతి స్మ మన్యతే అనాస్వాదితపూర్వాణి వనే నిత్యనివాసినామ్ ॥౧-౧౦-
ఆ పండ్లు రుచి చూసి, ఆ తేజోవంతుడు ఇవి పండ్లే అనుకున్నాడు. ఎందుకంటే అడవిలో ఎప్పుడూ ఉండే అతనికి ఇలాంటి వాటిని రుచి చూడడం ఇదే మొదటిసారి.
ఆపృచ్ఛ్య చ తదా విప్రం వ్రతచర్యాం నివేద్య చ గచ్ఛన్తి స్మాపదేశాత్తా భీతాస్తస్య పితుః స్త్రియః ॥౧-౧౦-
ఆ సమయంలో, ఋషిపుత్రుని అనుమతి తీసుకొని, తమ వ్రతాన్ని తెలిపి, ఆ స్త్రీలు అతని తండ్రిని భయపడి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయారు.
గతాసు తాసు సర్వాసు కాశ్యపస్యాత్మజో ద్విజః అస్వస్థహృదయశ్చాసీద్ దుఃఖాచ్చ పరివర్తతే ॥౧-౧౦-
అందరు స్త్రీలు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, కాశ్యపుని వంశజుడైన ఆ ఋషిపుత్రుడు మనసు కలవరంతో బాధపడి, ఇక్కడ అక్కడ తిరగసాగాడు.
తతోఽపరేద్యుస్తం దేశమాజగామ స వీర్యవాన్ విభాణ్డకసుతః శ్రీమాన్ మనసాచిన్తయన్ముహుః ॥౧-౧౦-
తరువాత, మరుసటి రోజు, విభాండకుని వీరపుత్రుడు, మహిమాన్వితుడైన వాడు, ఆ ప్రదేశానికి వచ్చాడు. అతడు మనసులో మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచిస్తూ అక్కడికి చేరాడు.
మనోజ్ఞా యత్ర తా దృష్టా వారముఖ్యాః స్వలఙ్కృతాః దృష్ట్వైవ చ తతో విప్రమాయాన్తం హృష్టమానసాః ॥౧-౧౦-
అక్కడ అతడు ఆ మనోహరమైన, అందంగా అలంకరించుకున్న, శ్రేష్ఠమైన స్త్రీలను చూశాడు. వారు ఆ ఋషి దగ్గరకు వస్తున్నాడని చూసి, హృదయపూర్వకంగా ఆనందించారు.
ఉపసృత్య తతః సర్వాస్తాస్తమూచురిదం వచః ఏహ్యాశ్రమపదం సౌమ్య అస్మాకమితి చాబ్రువన్ ॥౧-౧౦-
అప్పుడా స్త్రీలందరూ అతని దగ్గరకు వచ్చి ఇలా అన్నారు: "ఓ సౌమ్యా! మా ఆశ్రమానికి రా" అని ఆహ్వానించారు.
చిత్రాణ్యత్ర బహూని స్యుర్మూలాని చ ఫలాని చ తత్రాప్యేష విశేషేణ విధిర్హి భవితా ధ్రువమ్ ॥౧-౧౦-
ఇక్కడ ఎన్నో విచిత్రమైన మూలికలు, పండ్లు ఉన్నాయి. ఇక్కడ నీకు ఒక ప్రత్యేకమైన విధి తప్పకుండా జరుగుతుంది.
శ్రుత్వా తు వచనం తాసాం సర్వాసాం హృదయఙ్గమమ్ గమనాయ మతిం చక్రే తం చ నిన్యుస్తదా స్త్రియః ॥౧-౧౦-
వారి హృదయాన్ని తాకిన మాటలు విని, అతడు వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. వెంటనే ఆ స్త్రీలు అతన్ని తీసుకెళ్లారు.
తత్ర చానీయమానే తు విప్రే తస్మిన్ మహాత్మని వవర్ష సహసా దేవో జగత్ ప్రహ్లాదయంస్తదా ॥౧-౧౦-
ఆ మహాత్ముడైన ఋషిని అక్కడికి తీసుకెళ్తుండగా, అకస్మాత్తుగా దేవతలు వర్షాన్ని కురిపించి, ప్రపంచాన్ని ఆనందపరిచారు.
వర్షేణైవాగతం విప్రం తాపసం స నరాధిపః ప్రత్యుద్గమ్య మునిం ప్రహ్వః శిరసా చ మహీం గతః ॥౧-౧౦-
ఆ వర్షంతో పాటు ఆ తపస్వి ఋషి అక్కడికి వచ్చాడు. రాజు అతన్ని ఎదుర్కొని, భూమికి తలవంచి నమస్కరించాడు.
అర్ఘ్యం చ ప్రదదౌ తస్మై న్యాయతః సుసమాహితః వవ్రే ప్రసాదం విప్రేన్ద్రాన్మా విప్రం మన్యురావిశేత్ ॥౧-౧౦-
రాజు శ్రద్ధతో అతనికి ఆతిథ్యానికి నీరు సమర్పించి, ఋషులకే తగిన విధంగా గౌరవించాడు. ఋషి కోపపడకూడదని మనసారా దయ కోరాడు.
అన్తఃపురం ప్రవేశ్యాస్మై కన్యాం దత్త్వా యథావిధి శాన్తాం శాన్తేన మనసా రాజా హర్షమవాప సః ॥౧-౧౦-
రాజు అతన్ని అంతఃపురంలోకి తీసుకెళ్లి, నియమానుసారం తన కుమార్తె శాంతను ప్రశాంతమైన మనసుతో ఇచ్చాడు. ఆ రాజు ఎంతో ఆనందాన్ని పొందాడు.
ఏవం స న్యవసత్ తత్ర సర్వకామైః సుపూజితః ఋష్యశృఙ్గో మహాతేజాః శాన్తయా సహ భార్యయా ॥౧-౧౦-
అలా మహాతేజస్వి ఋష్యశృంగుడు తన భార్య శాంతతో కలిసి అక్కడ అన్ని కోరికలతో సత్కరింపబడుతూ నివసించాడు.
thumb|ఏకాదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే ఏకాదశః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో పదకొండవ సర్గను వినండి.
భూయ ఏవ హి రాజేన్ద్ర శృణు మే వచనం హితమ్ । యథా స దేవప్రవరః కథయామాస బుద్ధిమాన్ ॥౧-౧౧-
రాజేంద్రా! మళ్లీ నా హితమైన మాటలు విను. ఆ జ్ఞానవంతుడైన దేవత అధిపతి ఎలా చెప్పాడో చెబుతాను.
ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతో భవిష్యతి సుధార్మికః । నామ్నా దశరథో రాజా శ్రీమాన్ సత్యప్రతిశ్రవః ॥౧-౧౧-
ఇక్ష్వాకుల వంశంలో ధర్మపరాయణుడు, సత్యవ్రతుడైన దశరథుడు అనే మహారాజు జన్మిస్తాడు.
అఙ్గరాజేన సఖ్యం చ తస్య రాజ్ఞో భవిష్యతి । కన్యా చాస్య మహాభాగా శాన్తా నామ భవిష్యతి ॥౧-౧౧-
ఆ రాజుకు అంగదేశాధిపతితో స్నేహం ఉంటుంది. అతనికి శాంత అనే మహాభాగ్యవంతురాలు కుమార్తెగా పుట్టుతుంది.
పుత్రస్త్వఙ్గస్య రాజ్ఞస్తు రోమపాద ఇతి శ్రుతః । తం స రాజా దశరథో గమిష్యతి మహాయశాః ॥౧-౧౧-
అంగదేశ రాజుకు రోమపాదుడు అనే కుమారుడు ఉంటాడు. ఆ మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన దశరథుడు అతని దగ్గరకు వెళ్తాడు.
అనపత్యోఽస్మి ధర్మాత్మఞ్ఛాన్తాభర్తా మమ క్రతుమ్ । ఆహరేత త్వయాజ్ఞప్తః సంతానార్థం కులస్య చ ॥౧-౧౧-
నాకు సంతానం లేదు, ఓ ధర్మాత్మా! శాంత భర్త నా కోసం యజ్ఞం చేయాలి. వంశానికి సంతానం కలగాలని నీవు చెప్పినట్లు ఆ యజ్ఞం జరగాలి.
శ్రుత్వా రాజ్ఞోఽథ తద్ వాక్యం మనసా స విచిన్త్య చ । ప్రదాస్యతే పుత్రవన్తం శాన్తా భర్తారమాత్మవాన్ ॥౧-౧౧-
రాజు మాటలు విని, మనసులో ఆలోచించి, కుమారుడు ఉన్న శాంత భర్తను మనస్సు స్థిరంగా ఇచ్చేస్తాడు.
ప్రతిగృహ్య చ తం విప్రం స రాజా విగతజ్వరః । ఆహరిష్యతి తం యజ్ఞం ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా ॥౧-౧౧-
ఆ ఋషిని స్వీకరించిన రాజు, భయాన్ని వదిలి, అంతరంగంలో ఆనందంతో ఆ యజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తాడు.
తం చ రాజా దశరథో యశస్కామః కృతాఞ్జలిః । ఋష్యశృఙ్గం ద్విజశ్రేష్ఠం వరయిష్యతి ధర్మవిత్ ॥౧-౧౧-
పేరు ప్రతిష్ఠ కోరుకున్న దశరథుడు, చేతులు జోడించి, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడైన ఋష్యశృంగుని ఆహ్వానిస్తాడు.