సుఖం వనే నివత్స్యామి యథైవ భవనే పితుః। అచిన్తయన్తీ త్రీఁల్లోకాంశ్చిన్తయన్తీ పతివ్రతమ్
నాన్న ఇంట్లో ఉన్నట్టే, అరణ్యంలో సుఖంగా ఉంటాను. మూడు లోకాలను పట్టించుకోకుండా, భర్తకు విధేయతను మాత్రమే ఆలోచిస్తాను.
శుశ్రూషమాణా తే నిత్యం నియతా బ్రహ్మచారిణీ। సహ రంస్యే త్వయా వీర వనేషు మధుగన్ధిషు
నిత్యం నీకు సేవ చేస్తూ, నియమంగా బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తూ, మధురమైన వనాల్లో నీతో కలిసి ఆనందిస్తాను, వీరా!
త్వం హి కర్తుం వనే శక్తో రామ సమ్పరిపాలనమ్। అన్యస్యాపి జనస్యేహ కిం పునర్మమ మానద
రామా! నువ్వు అరణ్యంలో ఇతరులను కూడా రక్షించగలవు. మరి నన్ను రక్షించడంలో ఏమాత్రం సందేహం లేదు, మాన్యుడా!
సాహం త్వయా గమిష్యామి వనమద్య న సంశయః। నాహం శక్యా మహాభాగ నివర్తయితుముద్యతా
కాబట్టి, నేను నిన్ను వెంట తీసుకొని ఈ రోజు అరణ్యంలోకి వెళ్తాను. మహాభాగుడా! నేను ఒకసారి నిర్ణయించుకున్నాక, నన్ను వెనక్కి తిప్పడం అసాధ్యం.
ఫలమూలాశనా నిత్యం భవిష్యామి న సంశయః। న తే దుఃఖం కరిష్యామి నివసన్తీ త్వయా సదా
నేను ఎప్పుడూ కాయలు, మూలికలు తింటూ జీవిస్తాను — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. నీతో కలిసి ఉండగా, నీకు ఎప్పుడూ బాధ కలిగించను.
అగ్రతస్తే గమిష్యామి భోక్ష్యే భుక్తవతి త్వయి। ఇచ్ఛామి పరతః శైలాన్ పల్వలాని సరాంసి చ
నేను నీ ముందు నడుస్తాను; నువ్వు తిన్న తర్వాతే తింటాను. ఆ తరువాత పర్వతాలు, చెరువులు, సరస్సులు చూడాలని నాకు ఎంతో కోరిక.
ద్రష్టుం సర్వత్ర నిర్భీతా త్వయా నాథేన ధీమతా। హంసకారణ్డవాకీర్ణాః పద్మినీః సాధుపుష్పితాః
నీ వంటి జ్ఞానవంతుడైన రక్షకుడు ఉన్నప్పుడు, నేను ఎక్కడైనా భయపడకుండా, హంసలు, క్రౌంచపక్షులు నిండిన, అందంగా వికసించిన కమలపూదొళ్లను ఆనందంగా చూస్తాను.
ఇచ్ఛేయం సుఖినీ ద్రష్టుం త్వయా వీరేణ సంగతా। అభిషేకం కరిష్యామి తాసు నిత్యమనువ్రతా
పరాక్రమశాలి! నీతో కలిసి సంతోషంగా వాటిని చూడాలని నాకు ఆశ. ఆ చెరువుల్లో నేను స్నానం చేస్తాను; ఎప్పుడూ నీకు అంకితమై ఉంటాను.
సహ త్వయా విశాలాక్ష రంస్యే పరమనన్దినీ। ఏవం వర్షసహస్రాణి శతం వాపి త్వయా సహ
విశాలనేత్రుడా! నీతో కలిసి నేను పరమానందంగా విహరిస్తాను. ఇలా వంద సంవత్సరాలు గానీ, వెయ్యి సంవత్సరాలు గానీ నీతో కలిసి ఉండాలని కోరుకుంటాను.
వ్యతిక్రమం న వేత్స్యామి స్వర్గోఽపి హి న మే మతః। స్వర్గేఽపి చ వినా వాసో భవితా యది రాఘవ। త్వయా వినా నరవ్యాఘ్ర నాహం తదపి రోచయే
నేను ఎప్పుడూ నీ మాట తప్పను. స్వర్గం కూడా నాకు ఇష్టం లేదు. రాఘవా! నువ్వు లేకుండా స్వర్గంలో ఉండే అవకాశం వచ్చినా, నువ్వు లేని ఆ ఆనందాన్ని కూడా నేను కోరను, నరశార్దూలా!
అహం గమిష్యామి వనం సుదుర్గమం మృగాయుతం వానరవారణైశ్చ। వనే నివత్స్యామి యథా పితుర్గృహే తవైవ పాదావుపగృహ్య సమ్మతా
ఏదైనా కష్టమైన అడివైనా, మృగాలు, కోతులు, ఏనుగులు నిండిన అడివైనా, నేను వెళ్లిపోతాను. నీ అనుమతితో, నీ పాదాలను పట్టుకుని, నాన్నగారి ఇంట్లో ఉన్నట్టే అక్కడ నివసిస్తాను.
అనన్యభావామనురక్తచేతసం త్వయా వియుక్తాం మరణాయ నిశ్చితామ్। నయస్వ మాం సాధు కురుష్వ యాచనాం నాతో మయా తే గురుతా భవిష్యతి
నాకు నీపై అపారమైన ప్రేమ ఉంది. నీతో వేరైపోతే నేను బ్రతకలేను, చావడానికే నిర్ణయించుకున్నాను. నన్ను తీసుకెళ్ళు, నా మనవి నెరవేర్చు. నాతో నీకు ఎలాంటి భారమూ ఉండదు.
తథా బ్రువాణామపి ధర్మవత్సలాం న చ స్మ సీతాం నృవరో నినీషతి। ఉవాచ చైనాం బహు సంనివర్తనే వనే నివాసస్య చ దుఃఖితాం ప్రతి
సీత ఈ విధంగా ధర్మబద్ధంగా మాట్లాడినా, ఆ మహాపురుషుడు ఆమెను తీసుకెళ్లాలని అనుకోలేదు. అడవిలో నివాసం గురించి ఆమె బాధను తీర్చేందుకు, ఆమెను ఒప్పించేందుకు అనేక మాటలు చెప్పాడు.
thumb|అష్టావింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అయోధ్యాకాణ్డే అష్టావింశః సర్గః ॥౨-
శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణంలో అయోధ్యకాండలో ఇరవై ఎనిమిదవ సర్గను వినండి.
స ఏవం బ్రువతీం సీతాం ధర్మజ్ఞాం ధర్మవత్సలః। న నేతుం కురుతే బుద్ధిం వనే దుఃఖాని చిన్తయన్
ధర్మాన్ని ప్రేమించే రాముడు, సీత తన ధర్మాన్ని తెలిపి ఇలా మాట్లాడినప్పుడు, అడవిలో కలిగే కష్టాలను ఆలోచిస్తూ ఆమెను తీసుకెళ్లాలని నిర్ణయించలేదు.
సాన్త్వయిత్వా తతస్తాం తు బాష్పదూషితలోచనామ్। నివర్తనార్థే ధర్మాత్మా వాక్యమేతదువాచ హ
ఆమె కన్నీటితో కళ్లు తడిచినప్పుడు, రాముడు ఆమెను ఓదార్చి, తిరిగి ఉండమని ఒప్పించేందుకు ఇలా అన్నాడు.
సీతే మహాకులీనాసి ధర్మే చ నిరతా సదా। ఇహాచరస్వ ధర్మం త్వం యథా మే మనసః సుఖమ్
సీతా! నువ్వు గొప్ప వంశానికి చెందినవావు, ఎప్పుడూ ధర్మంలో నిష్టతో ఉంటావు. ఇక్కడే ఉండి, నీ ధర్మాన్ని పాటించు. అలా చేస్తే నాకు మనశ్శాంతి కలుగుతుంది.
సీతే యథా త్వాం వక్ష్యామి తథా కార్యం త్వయాబలే। వనే దోషా హి బహవో వసతస్తాన్ నిబోధ మే
సీతా! నేను చెప్పినట్టు నువ్వు చేయాలి. అడవిలో నివసించేవారికి ఎన్నో ప్రమాదాలు ఉంటాయని విను.
సీతే విముచ్యతామేషా వనవాసకృతా మతిః। బహుదోషం హి కాన్తారం వనమిత్యభిధీయతే
సీతా! అడవిలో నివసించాలనే ఆలోచనను వదిలిపెట్టు. అడవి అనేది ఎన్నో ప్రమాదాలతో నిండిన చోటు కాబట్టే అలా అంటారు.
హితబుద్ధ్యా ఖలు వచో మయైతదభిధీయతే। సదా సుఖం న జానామి దుఃఖమేవ సదా వనమ్
నేను నీకు మేలుకోరి, జ్ఞానంతోనే ఇలా చెబుతున్నాను. అడవిలో ఎప్పుడూ సుఖం ఉండదు, ఎప్పుడూ బాధే ఉంటుంది.
గిరినిర్ఝరసమ్భూతా గిరినిర్దరివాసినామ్। సింహానాం నినదా దుఃఖాః శ్రోతుం దుఃఖమతో వనమ్
పర్వతనదుల నుంచి పుట్టిన, పర్వత గుహల్లో నివసించే సింహాల గర్జనలు వినడం చాలా బాధాకరం. అందుకే అడవి బాధాకరమైనది.
క్రీడమానాశ్చ విస్రబ్ధా మత్తాః శూన్యే తథా మృగాః। దృష్ట్వా సమభివర్తన్తే సీతే దుఃఖమతో వనమ్
శూన్యప్రదేశాల్లో నిర్భయంగా తిరిగే, మత్తులో ఉన్న అడవి జంతువులు ఆడుకుంటుంటాయి. వాటిని చూస్తే, సీతా, అడవి ఎంత బాధాకరమో తెలుస్తుంది.
సగ్రాహాః సరితశ్చైవ పఙ్కవత్యస్తు దుస్తరాః। మత్తైరపి గజైర్నిత్యమతో దుఃఖతరం వనమ్
నదులు మొసళ్లతో నిండిపోయి, మట్టితో మసకబారినవిగా, దాటి పోవడం చాలా కష్టం. ఏనుగులు కూడా ఇక్కడ ఇబ్బంది పడతాయి. అందుకే అరణ్యం మరింత బాధతో నిండినది.
లతాకణ్టకసంకీర్ణాః కృకవాకూపనాదితాః। నిరపాశ్చ సుదుఃఖాశ్చ మార్గా దుఃఖమతో వనమ్
మార్గాలు ముల్లులతలతో అడ్డంగా పెరిగిపోయి, నెమళ్ళ అరుపులతో మారుమోగుతూ, నీరు లేక చాలా కష్టంగా ఉంటాయి. అందుకే అరణ్యం బాధతో నిండినది.
సుప్యతే పర్ణశయ్యాసు స్వయంభగ్నాసు భూతలే। రాత్రిషు శ్రమఖిన్నేన తస్మాద్ దుఃఖమతో వనమ్
రాత్రిళ్ళు అలసటతో నేలమీద చితికిపోయిన ఆకులపై నిద్రపోవాల్సి వస్తుంది. అందుకే అరణ్యంలో జీవితం మరింత కష్టంగా ఉంటుంది.
అహోరాత్రం చ సంతోషః కర్తవ్యో నియతాత్మనా। ఫలైర్వృక్షావపతితైః సీతే దుఃఖమతో వనమ్
రాత్రింబవళ్ళు మనసు నియంత్రణతో చెట్ల నుండి పడిన పండ్లతో సంతృప్తిగా ఉండాలి. సీత, అందుకే అరణ్యం బాధతో నిండినది.
ఉపవాసశ్చ కర్తవ్యో యథా ప్రాణేన మైథిలి। జటాభారశ్చ కర్తవ్యో వల్కలామ్బరధారణమ్
మైతిలీ, ప్రాణం ఉన్నంతవరకు ఉపవాసం చేయాలి. జటలు వేసుకుని వల్కల వస్త్రాలు ధరించాలి.
దేవతానాం పితౄణాం చ కర్తవ్యం విధిపూర్వకమ్। ప్రాప్తానామతిథీనాం చ నిత్యశః ప్రతిపూజనమ్
దేవతలకు, పితృదేవతలకు నియమం ప్రకారం పూజలు చేయాలి. వచ్చిన అతిథులను ఎప్పుడూ మర్యాదగా ఆహ్వానించాలి.
కార్యస్త్రిరభిషేకశ్చ కాలే కాలే చ నిత్యశః। చరతాం నియమేనైవ తస్మాద్ దుఃఖతరం వనమ్
అక్కడ నివసించేవారు ప్రతిరోజూ సరైన సమయాల్లో మూడుసార్లు స్నానం చేయాలి. అందుకే అరణ్యం మరింత కష్టంగా ఉంటుంది.
ఉపహారశ్చ కర్తవ్యః కుసుమైః స్వయమాహృతైః। ఆర్షేణ విధినా వేద్యాం సీతే దుఃఖమతో వనమ్
తానే తెచ్చిన పువ్వులతో వేద విధానంగా యజ్ఞవేదికపై నివేదనలు చేయాలి. సీత, అందుకే అరణ్యం బాధతో నిండినది.