భర్తారం నానువర్తేత సా చ పాపగతిర్భవేత్। భర్తుః శుశ్రూషయా నారీ లభతే స్వర్గముత్తమమ్
భర్తను అనుసరించని మహిళ దుర్గతికి లోనవుతుంది. భర్తకు సేవచేసే మహిళకు ఉత్తమమైన స్వర్గం లభిస్తుంది.
అపి యా నిర్నమస్కారా నివృత్తా దేవపూజనాత్। శుశ్రూషామేవ కుర్వీత భర్తుః ప్రియహితే రతా
దేవతలకు నమస్కారం చేయకపోయినా, పూజ చేయడం మానిపోయినా, భర్తకు ఇష్టమైనది, మేలైనదే చేయడంలో ఆనందపడుతూ సేవ చేయాలి.
ఏష ధర్మః స్త్రియా నిత్యో వేదే లోకే శ్రుతః స్మృతః। అగ్నికార్యేషు చ సదా సుమనోభిశ్చ దేవతాః
ఇది మహిళకు శాశ్వతమైన ధర్మం అని వేదంలోను, లోకంలోను చెప్పబడింది. అగ్నికార్యాల్లోను, సద్గుణులైన వారు దేవతలకు చేసే పూజల్లోనూ ఇదే పాటించబడుతుంది.
పూజ్యాస్తే మత్కృతే దేవి బ్రాహ్మణాశ్చైవ సత్కృతాః। ఏవం కాలం ప్రతీక్షస్వ మమాగమనకాంక్షిణీ
దేవతలను నా కోసం పూజించు, బ్రాహ్మణులను గౌరవించు. నేను తిరిగి వచ్చే సమయాన్ని ఆశిస్తూ ఎదురుచూస్తూ ఉండు.
నియతా నియతాహారా భర్తృశుశ్రూషణే రతా। ప్రాప్స్యసే పరమం కామం మయి పర్యాగతే సతి
నియమంగా ఉండి, ఆహారాన్ని నియంత్రించి, భర్తకు సేవ చేయడంలో నిష్టతో ఉంటే, నేను తిరిగి వచ్చినప్పుడు నీకు అత్యుత్తమమైన కోరిక నెరవేరుతుంది.
యది ధర్మభృతాం శ్రేష్ఠో ధారయిష్యతి జీవితమ్। ఏవముక్తా తు రామేణ బాష్పపర్యాకులేక్షణా
ధర్మాన్ని పాటించేవారిలో శ్రేష్ఠుడు బ్రతికుంటే — ఇలా రాముడు చెప్పగా, ఆమె కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయాయి.
కౌసల్యా పుత్రశోకార్తా రామం వచనమబ్రవీత్। గమనే సుకృతాం బుద్ధిం న తే శక్నోమి పుత్రక
కౌసల్యా తన కుమారుని కోసం బాధతో రామునితో ఇలా చెప్పింది: నా మనసు నీ వెళ్ళిపోవడాన్ని ఒప్పుకోవడం లేదు నా బిడ్డా.
వినివర్తయితుం వీర నూనం కాలో దురత్యయః। గచ్ఛ పుత్ర త్వమేకాగ్రో భద్రం తేఽస్తు సదా విభో
ధైర్యవంతుడా, కాలం ఎవరి చేతిలోనూ ఉండదు, దాన్ని మార్చలేము. నీవు ఏకాగ్రతతో వెళ్ళిపో, నా కుమారా, ఎల్లప్పుడూ నీకు మంగళం కలగాలి.
పునస్త్వయి నివృత్తే తు భవిష్యామి గతక్లమా। ప్రత్యాగతే మహాభాగే కృతార్థే చరితవ్రతే। పితురానృణ్యతాం ప్రాప్తే స్వపిష్యే పరమం సుఖమ్
నువ్వు తిరిగి వచ్చినప్పుడు నాకు అలసట పోతుంది. మహాత్ముడా, నీవు నీ వ్రతాన్ని నెరవేర్చినవాడిగా, తండ్రికి ఋణం తీర్చినవాడిగా తిరిగి వచ్చినప్పుడు నేను పరమానందంగా నిద్రపోతాను.
కృతాన్తస్య గతిః పుత్ర దుర్విభావ్యా సదా భువి। యస్త్వాం సంచోదయతి మే వచ ఆవిధ్య రాఘవ
బిడ్డా, మరణమార్గం ఈ లోకంలో ఎప్పుడు ఎలా ఉంటుందో ఎవరికీ తెలియదు. రాఘవా, నిన్ను ఎవరు ప్రేరేపించినా, నా మాటలు విను.
గచ్ఛేదానీం మహాబాహో క్షేమేణ పునరాగతః। నన్దయిష్యసి మాం పుత్ర సామ్నా శ్లక్ష్ణేన చారుణా
మహాబాహువా, నీవిప్పుడు క్షేమంగా వెళ్ళి మళ్ళీ తిరిగి రా. నీవు మృదువుగా, మధురంగా మాట్లాడి నన్ను ఆనందింపజేస్తావు నా కుమారా.
అపీదానీం స కాలః స్యాద్ వనాత్ ప్రత్యాగతం పునః। యత్ త్వాం పుత్రక పశ్యేయం జటావల్కలధారిణమ్
ఇప్పుడే ఆ సమయం వచ్చి ఉండొచ్చు, నీవు అరణ్యం నుండి తిరిగి వచ్చి, జటా వల్కలాలు ధరించి ఉన్న నిన్ను నేను చూడగలను నా బిడ్డా.
తథా హి రామం వనవాసనిశ్చితం దదర్శ దేవీ పరమేణ చేతసా। ఉవాచ రామం శుభలక్షణం వచో బభూవ చ స్వస్త్యయనాభికాంక్షిణీ
అలా అరణ్యవాసానికి నిశ్చయించుకున్న రాముని దేవి పరమ స్థిరమైన మనస్సుతో చూచి, శుభలక్షణాలున్న రామునికి మంగళకరమైన మాటలు చెప్పింది. ఆమె రాముని క్షేమాన్ని కోరుతూ నిలిచింది.
thumb|పఞ్చవింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అయోధ్యాకాణ్డే పఞ్చవింశః సర్గః ॥౨-
ఇరవై ఐదవ సర్గను వినండి.
సా వినీయ తమాయాసముపస్పృశ్య జలం శుచి। చకార మాతా రామస్య మఙ్గలాని మనస్వినీ
ఆమె తన మనోవ్యాకులతను దూరం చేసి, పవిత్రమైన నీటిని తాకి, రాముని తల్లి, మనస్విని, మంగళకార్యాలు చేసింది.
న శక్యసే వారయితుం గచ్ఛేదానీం రఘూత్తమ। శీఘ్రం చ వినివర్తస్వ వర్తస్వ చ సతాం క్రమే
రఘువంశశ్రేష్ఠుడా, నిన్ను ఆపడం సాధ్యం కాదు. నీవిప్పుడు వెళ్ళిపో, త్వరగా తిరిగి రా, సత్పథంలో నడుచు.
యం పాలయసి ధర్మం త్వం ప్రీత్యా చ నియమేన చ। స వై రాఘవశార్దూల ధర్మస్త్వామభిరక్షతు
నీవు ప్రేమతో, నియమంతో ఆచరించే ధర్మమే, రాఘవశార్దూలా, నిన్ను కాపాడాలి.
యేభ్యః ప్రణమసే పుత్ర దేవేష్వాయతనేషు చ। తే చ త్వామభిరక్షన్తు వనే సహ మహర్షిభిః
నీవు దేవతలకు, ఆలయాలలో నమస్కరించే వారికి, వారు కూడా మహర్షులతో కలిసి అరణ్యంలో నిన్ను రక్షించాలి నా కుమారా.
యాని దత్తాని తేఽస్త్రాణి విశ్వామిత్రేణ ధీమతా। తాని త్వామభిరక్షన్తు గుణైః సముదితం సదా
ధీమంతుడు విశ్వామిత్రుడు నీకు ఇచ్చిన ఆయుధాలు, నీలో ఉన్న మంచి లక్షణాలతో, ఎప్పుడూ నిన్ను కాపాడాలి.
పితృశుశ్రూషయా పుత్ర మాతృశుశ్రూషయా తథా। సత్యేన చ మహాబాహో చిరం జీవాభిరక్షితః
తండ్రికి సేవచేసి, తల్లికీ అలాగే సేవచేసి, సత్యంతో కూడిన మహాబాహువా, నీవు దీర్ఘాయుష్మంతుడవై రక్షింపబడాలి.
సమిత్కుశపవిత్రాణి వేద్యశ్చాయతనాని చ। స్థణ్డిలాని చ విప్రాణాం శైలా వృక్షాః క్షుపా హ్రదాః। పతఙ్గాః పన్నగాః సింహాస్త్వాం రక్షన్తు నరోత్తమ
పవిత్రమైన అగ్నులు, దర్భ, పీఠాలు, ఆలయాలు, బ్రాహ్మణుల స్థలాలు, పర్వతాలు, చెట్లు, పొదలు, సరస్సులు, పక్షులు, పాములు, సింహాలు, ఇవన్నీ నిన్ను రక్షించాలి నరశ్రేష్ఠుడా.
స్వస్తి సాధ్యాశ్చ విశ్వే చ మరుతశ్చ మహర్షిభిః। స్వస్తి ధాతా విధాతా చ స్వస్తి పూషా భగోఽర్యమా
సాధ్యులు, విశ్వదేవతలు, మరుత్గణాలు, మహర్షులతో పాటు, ధాత, విధాత, పూష, భగ, అర్యమన్—all నీకు మంగళం కలిగించాలి.
లోకపాలాశ్చ తే సర్వే వాసవప్రముఖాస్తథా। ఋతవః షట్ చ తే సర్వే మాసాః సంవత్సరాః క్షపాః
ఇంద్రుడు ముందుగా ఉన్న లోకపాలులు, ఆరు ఋతువులు, నెలలు, సంవత్సరాలు, రాత్రులు—all నిన్ను కాపాడాలి.
దినాని చ ముహూర్తాశ్చ స్వస్తి కుర్వన్తు తే సదా। శ్రుతిః స్మృతిశ్చ ధర్మశ్చ పాతు త్వాం పుత్ర సర్వతః
రోజులు, ముహూర్తాలు ఎల్లప్పుడూ నీకు మంగళాన్ని కలిగించాలి. వేదం, స్మృతి, ధర్మం అన్నీ నిన్ను అన్ని వైపులా కాపాడాలి నా కుమారా.
స్కన్దశ్చ భగవాన్ దేవః సోమశ్చ సబృహస్పతిః। సప్తర్షయో నారదశ్చ తే త్వాం రక్షన్తు సర్వతః
స్కందుడు, సోముడు, బృహస్పతి, సప్తర్షులు, నారదుడు — వీరందరూ నిన్ను అన్ని దిక్కుల నుండీ కాపాడాలని కోరుకుంటున్నాను.
తే చాపి సర్వతః సిద్ధా దిశశ్చ సదిగీశ్వరాః। స్తుతా మయా వనే తస్మిన్ పాన్తు త్వాం పుత్ర నిత్యశః
ప్రతి దిక్కులో ఉన్న సిద్ధులు, దిక్పాలకులు, నేను అరణ్యంలో స్తుతించిన దిక్కుల అధిపతులు — వీరందరూ నిన్ను ఎప్పుడూ రక్షించాలి నా కుమారుడా.
శైలాః సర్వే సముద్రాశ్చ రాజా వరుణ ఏవ చ। ద్యౌరన్తరిక్షం పృథివీ వాయుశ్చ సచరాచరః
అన్ని పర్వతాలు, సముద్రాలు, వరుణుడు, ఆకాశం, మధ్యాకాశం, భూమి, గాలి, చలించేవి నిలిచేవి అన్నీ నిన్ను కాపాడాలని ఆశిస్తున్నాను.
నక్షత్రాణి చ సర్వాణి గ్రహాశ్చ సహ దైవతైః। అహోరాత్రే తథా సంధ్యే పాన్తు త్వాం వనమాశ్రితమ్
అన్ని నక్షత్రాలు, గ్రహాలు వాటి దేవతలతో పాటు, పగలు రాత్రి, సంధ్యాకాలాలు — నీవు అరణ్యంలో ఉన్నప్పుడు నిన్ను రక్షించాలి.
ఋతవశ్చాపి షట్ చాన్యే మాసాః సంవత్సరాస్తథా। కలాశ్చ కాష్ఠాశ్చ తథా తవ శర్మ దిశన్తు తే
ఆరు ఋతువులు, నెలలు, సంవత్సరాలు, కాలముల విభాగాలు, క్షణాలు — ఇవన్నీ నీకు ఆనందాన్ని, శాంతిని కలిగించాలి.
మహావనేఽపి చరతో మునివేషస్య ధీమతః। తథా దేవాశ్చ దైత్యాశ్చ భవన్తు సుఖదాః సదా
నీవు మహా అరణ్యంలో మునివేషంలో, జ్ఞానంతో సంచరిస్తున్నప్పుడు కూడా, దేవతలు, దానవులు ఎప్పుడూ నీకు సుఖాన్ని కలిగించాలి.