ఆనాయ్య తు మహీపాల ఋష్యశృఙ్గం సుసత్కృతమ్ । విభాణ్డకసుతం రాజన్ బ్రాహ్మణం వేదపారగమ్ । ప్రయచ్ఛ కన్యాం శాన్తాం వై విధినా సుసమాహితః ॥౧-౯-
ఓ రాజా! విభాండకుని కుమారుడైన ఋష్యశృంగుడిని గౌరవంతో ఇక్కడికి తీసుకొచ్చి, వేదాల్లో నిపుణుడైన ఆ బ్రాహ్మణుడికి నీ కుమార్తె శాంతను శాస్త్రోక్తంగా పెళ్లి చేయి.
తేషాం తు వచనం శ్రుత్వా రాజా చిన్తాం ప్రపత్స్యతే । కేనోపాయేన వై శక్యమిహానేతుం స వీర్యవాన్ ॥౧-౯-
వారు చెప్పిన మాటలు విని, ఆ రాజు ఆందోళన చెందుతాడు. ఆ మహాశక్తివంతుడైన ఋషిని ఎలా తీసుకురావచ్చో ఆలోచిస్తాడు.
తతో రాజా వినిశ్చిత్య సహ మన్త్రిభిరాత్మవాన్ । పురోహితమమాత్యాంశ్చ ప్రేషయిష్యతి సత్కృతాన్ ॥౧-౯-
తర్వాత, తన మంత్రులతో కలిసి ఆ రాజు బాగా ఆలోచించి, తన పురోహితులను, మంత్రులను గౌరవంగా పంపిస్తాడు.
తే తు రాజ్ఞో వచః శ్రుత్వా వ్యథితా వినతాననాః । న గచ్ఛేమ ఋషేర్భీతా అనునేష్యన్తి తం నృపమ్ ॥౧-౯-
రాజు ఆదేశం విని, వారు భయంతో తలవంచి, ఋషిని చూసి భయపడి, వెళ్లడానికి సంకోచిస్తారు. రాజును ఒప్పించడానికి ప్రయత్నిస్తారు.
వక్ష్యన్తి చిన్తయిత్వా తే తస్యోపాయాంశ్చ తాన్క్షమాన్ । ఆనేష్యామో వయం విప్రం న చ దోషో భవిష్యతి ॥౧-౯-
తరువాత వారు ఆలోచించి, 'మేము ఆ బ్రాహ్మణుణ్ణి తీసుకువస్తాము. ఇందులో ఎలాంటి తప్పు ఉండదు' అని రాజుతో అంటారు.
ఏవమఙ్గాధిపేనైవ గణికాభిర్ఋషేః సుతః । ఆనీతోఽవర్షయద్ దేవః శాన్తా చాస్మై ప్రదీయతే ॥౧-౯-
ఇలా అంగదేశాధిపతి గణికల సహాయంతో ఋష్యశృంగుని తీసుకొచ్చాడు. వెంటనే వర్షం పడింది. శాంతను అతనికి ఇచ్చారు.
ఋశ్యశృఙ్గస్తు జామాతా పుత్రాంస్తవ విధాస్యతి । సనత్కుమారకథితమేతావద్ వ్యాహృతం మయా ॥౧-౯-
ఋష్యశృంగుడు నీ అల్లుడయ్యాడు. అతను నీకు కుమారులను ప్రసాదిస్తాడు. సనత్కుమారుడు చెప్పినంత వరకు నేను వివరించాను.
అథ హృష్టో దశరథః సుమన్త్రం ప్రత్యభాషత। యథర్ష్యశృఙ్గస్త్వానీతో యేనోపాయేన సోచ్యతామ్ ॥౧-౯-
దశరథుడు ఆనందంతో సుమంత్రునితో, 'ఋష్యశృంగుడు ఎలా తీసుకురాబడ్డాడో వివరంగా చెప్పు' అని అడిగాడు.
thumb|దశమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే దశమః సర్గః ॥౧-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో పదవ సర్గను వినండి.
సుమన్త్రశ్చోదితో రాజ్ఞా ప్రోవాచేదం వచస్తదా యథర్ష్యశృఙ్గస్త్వానీతో యేనోపాయేన మన్త్రిభిః తన్మే నిగదితం సర్వం శృణు మే మన్త్రిభిః సహ ॥౧-౧౦-
రాజు అడిగినపుడు, సుమంత్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'మంత్రులతో కలిసి, ఋష్యశృంగుడు ఎలా తీసుకురాబడ్డాడో నేను పూర్తిగా వివరిస్తాను. వినండి.'
రోమపాదమువాచేదం సహామాత్యః పురోహితః ఉపాయో నిరపాయోఽయమస్మాభిరభిచిన్తితః ॥౧-౧౦-
రోమపాదుడు తన మంత్రులు, పురోహితుడితో కలిసి, 'మేము ఒక సురక్షితమైన, తప్పులేని మార్గాన్ని ఆలోచించాము' అని అన్నాడు.
ఋష్యశృఙ్గో వనచరస్తపఃస్వాధ్యాయసంయుతః అనభిజ్ఞస్తు నారీణాం విషయాణాం సుఖస్య చ ॥౧-౧౦-
ఋష్యశృంగుడు అడవిలో నివసిస్తూ, తపస్సు, వేదపఠనంలో లీనమై ఉంటాడు. అతనికి స్త్రీలు, లోకసుఖాలు, అనుభవాలు ఏమాత్రం తెలియవు.
ఇన్ద్రియార్థైరభిమతైర్నరచిత్తప్రమాథిభిః పురమానాయయిష్యామః క్షిప్రం చాధ్యవసీయతామ్ ॥౧-౧౦-
మనుషుల మనసును ఆకర్షించే, ఇంద్రియాలకు ఇష్టమైన విషయాలతో అతన్ని త్వరగా పట్టణానికి తీసుకురావచ్చు. ఇది మనం నిశ్చయించుకుందాం.
గణికాస్తత్ర గచ్ఛన్తు రూపవత్యః స్వలఙ్కృతాః ప్రలోభ్య వివిధోపాయైరానేష్యన్తీహ సత్కృతాః ॥౧-౧౦-
అందమైన అలంకారాలతో సজ্জితులైన గణికలు అక్కడికి వెళ్లాలి.色色మైన ప్రయత్నాలతో అతన్ని ఆకర్షించి, గౌరవంగా ఇక్కడికి తీసుకురావచ్చు.
శ్రుత్వా తథేతి రాజా చ ప్రత్యువాచ పురోహితమ్ పురోహితో మన్త్రిణశ్చ తథా చక్రుశ్చ తే తథా ॥౧-౧౦-
అది విని రాజు పురోహితునికి 'అలాగే కావాలి' అని సమాధానం చెప్పాడు. పురోహితుడు, మంత్రులు కూడా అలాగే చేశారు.
వారముఖ్యాస్తు తచ్ఛ్రుత్వా వనం ప్రవివిశుర్మహత్ ఆశ్రమస్యావిదూరేఽస్మిన్ యత్నం కుర్వన్తి దర్శనే ॥౧-౧౦-
ఆ మాటలు విని ప్రధాన గణికలు ఆ గొప్ప అడవిలోకి ప్రవేశించాయి. ఆశ్రమానికి దగ్గరగా అతన్ని చూడటానికి ప్రయత్నించాయి.
ఋషేః పుత్రస్య ధీరస్య నిత్యమాశ్రమవాసినః పితుః స నిత్యసన్తుష్టో నాతిచక్రామ చాశ్రమాత్ ॥౧-౧౦-
ఆ ఋషిపుత్రుడు ధైర్యవంతుడు, ఎప్పుడూ ఆశ్రమంలోనే ఉండేవాడు. తన తండ్రితో సంతోషంగా ఉండి, ఆశ్రమాన్ని ఎక్కువ దూరం వదిలిపెట్టేవాడు కాదు.
న తేన జన్మప్రభృతి దృష్టపూర్వం తపస్వినా స్త్రీ వా పుమాన్వా యచ్చాన్యత్ సత్త్వం నగరరాష్ట్రజమ్ ॥౧-౧౦-
ఆ తపస్వి పుట్టినప్పటి నుండి నగరం లేదా రాజ్యంలో ఉన్న మహిళను, పురుషుడిని, మరే ఇతర జీవిని కూడా చూడలేదు.
తాశ్చిత్రవేషాః ప్రమదా గాయన్త్యో మధురస్వరమ్ ఋషిపుత్రముపాగమ్య సర్వా వచనమబ్రువన్ ॥౧-౧౦-
వివిధ వస్త్రాలతో అలంకరించుకొని, మధురమైన స్వరంతో పాడుతూ, ఆ స్త్రీలు ఋషిపుత్రుని దగ్గరకు వచ్చి అందరూ మాట్లాడారు.
కస్త్వం కిం వర్తసే బ్రహ్మఞ్జ్ఞాతుమిచ్ఛామహే వయమ్ ఏకస్త్వం విజనే ఘోరే వనే చరసి శంస నః ॥౧-౧౦-
నీవెవరు బ్రాహ్మణా? ఇక్కడ ఏమి చేస్తున్నావు? మేము తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాం. ఈ భయంకరమైన అడవిలో ఒంటరిగా తిరుగుతున్నావు, చెప్పు మాకు.
అదృష్టరూపాస్తాస్తేన కామ్యరూపా వనే స్త్రియః హార్దాత్తస్య మతిర్జాతా ఆఖ్యాతుం పితరం స్వకమ్ ॥౧-౧౦-
ఆ అడవిలో, ఇంతకు ముందు చూడని ఆకర్షణీయమైన రూపాలైన ఆ స్త్రీలను చూసి, అతని మనసు కలవరపడి, తన తండ్రి గురించి చెప్పాలని నిర్ణయించాడు.
పితా విభాణ్డకోఽస్మాకం తస్యాహం సుత ఔరసః ఋష్యశృఙ్గ ఇతి ఖ్యాతం నామ కర్మ చ మే భువి ॥౧-౧౦-
మా తండ్రి విభాండకుడు. నేను ఆయనకు స్వంత కుమారుడిని. నా పేరు, నా కార్యాలు ఈ లోకంలో ఋష్యశృంగుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.
ఇహాశ్రమపదోఽస్మాకం సమీపే శుభదర్శనాః కరిష్యే వోఽత్ర పూజాం వై సర్వేషాం విధిపూర్వకమ్ ॥౧-౧౦-
మా ఆశ్రమం దగ్గరలోనే ఉంది, అందమైనవాళ్లారా. మీ అందరికీ ఇక్కడ యథావిధిగా ఆతిథ్యం చేస్తాను.
ఋషిపుత్రవచః శ్రుత్వా సర్వాసాం మతిరాస వై తదాశ్రమపదం ద్రష్టుం జగ్ముః సర్వాస్తతోఽఙ్గనాః ॥౧-౧౦-
ఋషిపుత్రుని మాటలు విని, ఆ స్త్రీలందరికీ ఆశ్రమాన్ని చూడాలని మనసు కలిగింది. అందరూ అక్కడికి వెళ్లారు.
గతానాం తు తతః పూజామృషిపుత్రశ్చకార హ ఇదమర్ఘ్యమిదం పాద్యమిదం మూలం ఫలం చ నః ॥౧-౧౦-
వారు అక్కడికి వచ్చిన తర్వాత, ఋషిపుత్రుడు ఆతిథ్యం చేసి, 'ఇది అర్ఘ్యం, ఇది పాద్యం, ఇవి మాకు ఉన్న కందులు, పండ్లు' అని అన్నాడు.
ప్రతిగృహ్య తు తాం పూజాం సర్వా ఏవ సముత్సుకాః ఋషేర్భీతాశ్చ శీఘ్రం తు గమనాయ మతిం దధుః ॥౧-౧౦-
ఆ ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరించిన తర్వాత, ఆ స్త్రీలు అందరూ ఉత్సాహంగా ఉన్నారు. కానీ ఋషిని భయపడి, త్వరగా వెళ్లిపోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు.
అస్మాకమపి ముఖ్యాని ఫలానీమాని హే ద్విజ గృహాణ విప్ర భద్రం తే భక్షయస్వ చ మా చిరమ్ ॥౧-౧౦-
బ్రాహ్మణా, ఇవి మా దగ్గర ఉన్న మంచి పండ్లు కూడా. దయచేసి స్వీకరించు, మంగళంగా ఉండాలి నీకు, ఆలస్యం చేయకుండా తిను.
తతస్తాస్తం సమాలిఙ్గ్య సర్వా హర్షసమన్వితాః మోదకాన్ ప్రదదుస్తస్మై భక్ష్యాంశ్చ వివిధాఞ్ఛుభాన్ ॥౧-౧౦-
ఆ తర్వాత, అందరూ ఆనందంతో అతన్ని ఆలింగనం చేసి, మిఠాయిలు మరియు రకరకాల రుచికరమైన భోజనాలు ఇచ్చారు.
తాని చాస్వాద్య తేజస్వీ ఫలానీతి స్మ మన్యతే అనాస్వాదితపూర్వాణి వనే నిత్యనివాసినామ్ ॥౧-౧౦-
ఆ పండ్లు రుచి చూసి, ఆ తేజోవంతుడు ఇవి పండ్లే అనుకున్నాడు. ఎందుకంటే అడవిలో ఎప్పుడూ ఉండే అతనికి ఇలాంటి వాటిని రుచి చూడడం ఇదే మొదటిసారి.
ఆపృచ్ఛ్య చ తదా విప్రం వ్రతచర్యాం నివేద్య చ గచ్ఛన్తి స్మాపదేశాత్తా భీతాస్తస్య పితుః స్త్రియః ॥౧-౧౦-
ఆ సమయంలో, ఋషిపుత్రుని అనుమతి తీసుకొని, తమ వ్రతాన్ని తెలిపి, ఆ స్త్రీలు అతని తండ్రిని భయపడి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయారు.