సజ్జం ద్యుతికరం శ్రీమదభిషేకపురస్సరమ్। పాణ్డురశ్చ వృషః సజ్జః పాణ్డురాశ్వశ్చ సంస్థితః
అభిషేకానికి అవసరమైన అందమైన, ప్రకాశించే వస్తువులు అన్నీ సిద్ధంగా ఉన్నాయి. తెల్ల ఎద్దు, తెల్ల గుర్రాలు కూడా సిద్ధంగా ఉన్నాయి.
వాదిత్రాణి చ సర్వాణి వన్దినశ్చ తథాపరే। ఇక్ష్వాకూణాం యథా రాజ్యే సమ్భ్రియేతాభిషేచనమ్
అన్ని వాద్యపరికరాలు, గాయకులు కూడా అక్కడ చేరారు. ఇక్ష్వాకుల వంశ రాజుల అభిషేకానికి ఎలా ఉండాలో అలా అన్ని ఏర్పాట్లు చేశారు.
తథాజాతీయమాదాయ రాజపుత్రాభిషేచనమ్। తే రాజవచనాత్ తత్ర సమవేతా మహీపతిమ్
రాజ కుమారుని అభిషేకానికి అవసరమైన వాటిని తీసుకొచ్చి, రాజు ఆజ్ఞతో వారు అక్కడ రాజును చుట్టుముట్టి చేరారు.
అపశ్యన్తోఽబ్రువన్ కో ను రాజ్ఞో నః ప్రతివేదయేత్। న పశ్యామశ్చ రాజానముదితశ్చ దివాకరః
'రాజును ఎవరు మనకు తెలియజేస్తారు? మనకు రాజు కనిపించడం లేదు, సూర్యుడు కూడా ఉదయించాడు,' అని వారు పరస్పరం అన్నారు.
అబ్రవీత్ తానిదం వాక్యం సుమన్త్రో రాజసత్కృతః। రామం రాజ్ఞో నియోగేన త్వరయా ప్రస్థితో హ్యహమ్
రాజు గౌరవించిన సుమంత్రుడు వారికి ఇలా అన్నాడు: 'రాజు ఆజ్ఞతో నేను త్వరగా రాముని తీసుకురావడానికి వెళ్లాను.'
పూజ్యా రాజ్ఞో భవన్తశ్చ రామస్య తు విశేషతః। అయం పృచ్ఛామి వచనాత్ సుఖమాయుష్మతామహమ్
'మీరు అందరూ రాజుకు, ముఖ్యంగా రామునికి పూజ్యులు. రాజు తరఫున నేను మీ ఆరోగ్యాన్ని అడుగుతున్నాను, ఓ మంగళకరులారా.'
రాజ్ఞః సమ్ప్రతిబుద్ధస్య చానాగమనకారణమ్। ఇత్యుక్త్వాన్తఃపురద్వారమాజగామ పురాణవిత్
'రాజు లేచారు, కానీ ఆయన రాకపోవడానికి కారణం...' అని చెప్పి, ఆ పండితుడు అంతఃపుర ద్వారం వద్దకు వెళ్లాడు.
సదా సక్తం చ తద్ వేశ్మ సుమన్త్రః ప్రవివేశ హ। తుష్టావాస్య తదా వంశం ప్రవిశ్య స విశామ్పతేః
సుమంత్రుడు ఎప్పుడూ ఆ రాజభవనానికి అనురాగంతో ఉండేవాడు. అతడు లోపలికి వెళ్లి, రాజు వంశాన్ని ప్రశంసించాడు.
శయనీయం నరేన్ద్రస్య తదాసాద్య వ్యతిష్ఠత। సోఽత్యాసాద్య తు తద్ వేశ్మ తిరస్కరణిమన్తరా
రాజు పడుకునే గదిని చేరి అక్కడ నిలబడ్డాడు. ఆ ఇంటి లోపలికి వెళ్లి, తెర బయట దగ్గరగా నిల్చున్నాడు.
ఆశీర్భిర్గుణయుక్తాభిరభితుష్టావ రాఘవమ్। సోమసూర్యౌ చ కాకుత్స్థ శివవైశ్రవణావపి
సుమంత్రుడు, రాఘవునికి గుణపూర్వకమైన ఆశీర్వాదాలతో ప్రార్థించాడు. కకుత్థ్స వంశజుడా, సోముడు, సూర్యుడు, శివుడు, వైశ్రవణుడిని కూడా ప్రార్థించాడు.
వరుణశ్చాగ్నిరిన్ద్రశ్చ విజయం ప్రదిశన్తు తే। గతా భగవతీ రాత్రిరహః శివముపస్థితమ్
వరుణుడు, అగ్ని, ఇంద్రుడు నీకు విజయాన్ని ప్రసాదించాలి. పవిత్రమైన రాత్రి గడిచిపోయింది, శుభదినం ప్రారంభమైంది.
బుద్ధ్యస్వ రాజశార్దూల కురు కార్యమనన్తరమ్। బ్రాహ్మణా బలముఖ్యాశ్చ నైగమాశ్చాగతాస్త్విహ
రాజులలో సింహుడవైన రాజా, మేల్కొని వెంటనే నీ పనులు చేయుము. ప్రముఖ బ్రాహ్మణులు, సైన్యాధిపతులు, పట్టణ ప్రజలు అందరూ ఇక్కడికి వచ్చారు.
దర్శనం తేఽభికాంక్షన్తే ప్రతిబుద్ధ్యస్వ రాఘవ। స్తువన్తం తం తదా సూతం సుమన్త్రం మన్త్రకోవిదమ్
అందరూ నిన్ను చూడాలని కోరుకుంటున్నారు, రాఘవా! మేల్కొనుము. అప్పుడు మంత్రపండితుడైన సుమంత్రుడు రాజుని స్తుతిస్తూ ఇలా అన్నాడు.
ప్రతిబుద్ధ్య తతో రాజా ఇదం వచనమబ్రవీత్। రామమానయ సూతేతి యదస్యభిహితో మయా
తర్వాత రాజు మేల్కొని ఇలా చెప్పాడు: 'నేను చెప్పినట్లు రాముడిని ఇక్కడికి తీసుకొమ్మని.'
కిమిదం కారణం యేన మమాజ్ఞా ప్రతివాహ్యతే। న చైవ సమ్ప్రసుప్తోఽహమానయేహాశు రాఘవమ్
'నా ఆజ్ఞ ఎందుకు ఆలస్యమవుతోంది? నేను లోతుగా నిద్రపోలేదు. వెంటనే రాఘవుడిని తీసుకురా.'
ఇతి రాజా దశరథః సూతం తత్రాన్వశాత్ పునః। స రాజవచనం శ్రుత్వా శిరసా ప్రతిపూజ్య తమ్
ఇలా దశరథ మహారాజు మళ్లీ సారథిని ఆదేశించాడు. రాజు మాటలు విని, అతడు తల వంచి నమస్కరించాడు.
నిర్జగామ నృపావాసాన్మన్యమానః ప్రియం మహత్। ప్రపన్నో రాజమార్గం చ పతాకాధ్వజశోభితమ్
ఆ సారథి, మంచి వార్త తీసుకెళ్తున్నానని భావిస్తూ, రాజమహలాన్ని విడిచి, పతాకలు, జెండాలతో అలంకరించబడిన రాజమార్గంలో ప్రవేశించాడు.
హృష్టః ప్రముదితః సూతో జగామాశు విలోకయన్। స సూతస్తత్ర శుశ్రావ రామాధికరణాః కథాః
ఆనందంతో ఉల్లాసంగా ఉన్న సారథి వేగంగా వెళ్లుతూ చుట్టూ చూస్తూ పోయాడు. అక్కడ రాముని గురించి మాట్లాడుకుంటున్న మాటలు విన్నాడు.
అభిషేచనసంయుక్తాః సర్వలోకస్య హృష్టవత్। తతో దదర్శ రుచిరం కైలాససదృశప్రభమ్
రాముని అభిషేకానికి ప్రజలందరూ ఆనందంతో ఉన్నారు. అప్పుడు అతడు కైలాస పర్వతానికి సమానమైన ప్రకాశవంతమైన ఇంటిని చూశాడు.
రామవేశ్మ సుమన్త్రస్తు శక్రవేశ్మసమప్రభమ్। మహాకపాటపిహితం వితర్దిశతశోభితమ్
సుమంత్రుడు, ఇంద్రుని సభను పోలిన, గొప్ప తలుపులతో, అనేక బాల్కనీలతో అలంకరించబడిన రాముని ఇంటిని చూశాడు.
కాఞ్చనప్రతిమైకాగ్రం మణివిద్రుమతోరణమ్। శారదాభ్రఘనప్రఖ్యం దీప్తం మేరుగుహాసమమ్
ఆ ఇల్లు బంగారు విగ్రహాలతో, మణులు, పద్మరాగాలతో చేసిన తలుపులతో, శరదృతువులోని మేఘాలవలె, మెరుస్తూ, మేరు గుహను పోలి కనిపించింది.
మణిభిర్వరమాల్యానాం సుమహద్భిరలంకృతమ్। ముక్తామణిభిరాకీర్ణం చన్దనాగురుభూషితమ్
అది విలువైన రత్నాల హారాలతో అద్భుతంగా అలంకరించబడింది. ముత్యాలు, మణులతో నిండిపోయి, గంధపు చెక్క, అగరు వాసనతో పరిమళించింది.
గన్ధాన్ మనోజ్ఞాన్ విసృజద్ దార్దురం శిఖరం యథా। సారసైశ్చ మయూరైశ్చ వినదద్భిర్విరాజితమ్
వానాకాలంలో కొండ శిఖరంలా మధురమైన వాసనలు వెదజల్లుతూ, సరస్సు పక్షులు, నెమళ్లు అరుస్తూ ఆ ఇంటిని మరింత అందంగా చేశాయి.
సుకృతేహామృగాకీర్ణముత్కీర్ణం భక్తిభిస్తథా। మనశ్చక్షుశ్చ భూతానామాదదత్ తిగ్మతేజసా
ఆ ఇంటి చుట్టూ శిల్పకళతో చేసిన జంతువులు, భక్తితో చెక్కిన హిరణ్య మృగాలు ఉండి, వాటి ప్రకాశంతో అందరి మనస్సును, కళ్లను ఆకర్షించాయి.
చన్ద్రభాస్కరసంకాశం కుబేరభవనోపమమ్। మహేన్ద్రధామప్రతిమం నానాపక్షిసమాకులమ్
ఆ ఇల్లు చంద్రుడు, సూర్యుడు లాంటి కాంతితో మెరిసిపోతూ, కుబేరుని భవనాన్ని, ఇంద్రుని నివాసాన్ని పోలి, వివిధ పక్షులతో నిండిపోయి ఉంది.
మేరుశృఙ్గసమం సూతో రామవేశ్మ దదర్శ హ। ఉపస్థితైః సమాకీర్ణం జనైరఞ్జలికారిభిః
సారథి మేరు పర్వత శిఖరంలా ఉన్న రాముని ఇంటిని చూశాడు. అక్కడ చేరిన ప్రజలు చేతులు జోడించి నిలబడి ఉన్నారు.
ఉపాదాయ సమాక్రాన్తైస్తదా జానపదైర్జనైః। రామాభిషేకసుముఖైరున్ముఖైః సమలంకృతమ్
ఆ ఇంటి వద్ద గ్రామ ప్రజలు గుమిగూడి, రాముని అభిషేకాన్ని ఎదురుచూస్తూ ఆనందంగా ఉన్న ముఖాలతో అలంకరించారు.
మహామేఘసమప్రఖ్యముదగ్రం సువిరాజితమ్। నానారత్నసమాకీర్ణం కుబ్జకైరపి చావృతమ్
ఆ ఇల్లు గొప్ప మేఘంలా మహత్తరంగా, ప్రకాశవంతంగా, రకరకాల రత్నాలతో నిండిపోయి, చిన్నకాయవాళ్లతో కూడి ఉంది.
స వాజియుక్తేన రథేన సారథిః సమాకులం రాజకులం విరాజయన్। వరూథినా రాజగృహాభిపాతినా పురస్య సర్వస్య మనాంసి హర్షయన్
ఆ సారథి గుర్రాలు జోడించిన రథంలో రాజమహల్ వైపు వెళ్లుతూ, అక్కడి జనంతో రాజకులాన్ని ఉల్లాసంగా మారుస్తూ, గొప్ప గౌరవంతో రాజభవనానికి చేరుకుంటూ, నగరంలోని ప్రజలందరి మనసులను ఆనందంతో నింపాడు.
తతః సమాసాద్య మహాధనం మహత్ ప్రహృష్టరోమా స బభూవ సారథిః। మృగైర్మయూరైశ్చ సమాకులోల్బణం గృహం వరార్హస్య శచీపతేరివ
తర్వాత, అపారమైన ధనంతో కూడిన అద్భుతమైన ఇంటిని చేరిన సారథికి ఆనందంతో రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి. ఆ ఇంటిలో జింకలు, నెమళ్లు సందడిగా తిరుగుతూ, అది ఇంద్రుని భార్య శచీదేవికి తగిన ఇంటిలా ప్రకాశించింది.