పరిమృజ్య చ పాణిభ్యామభిసంత్రస్తచేతనః। కామీ కమలపత్రాక్షీమువాచ వనితామిదమ్
తన చేతులతో ముఖాన్ని తుడుచుకుంటూ, మనసు భయంతో కలవరపడిన రాజు, కమలదళాలాంటి కన్నుల కలిగిన తన భార్యను కోరికతో ఇలా అడిగాడు.
న తేఽహమభిజానామి క్రోధమాత్మని సంశ్రితమ్। దేవి కేనాభియుక్తాసి కేన వాసి విమానితా
దేవి! నీలో కోపం ఉందని నాకు తెలియదు. ఎవరు నిన్ను నిందించారు? లేక ఎవరో నిన్ను అవమానపరిచారా?
యదిదం మమ దుఃఖాయ శేషే కల్యాణి పాంసుషు। భూమౌ శేషే కిమర్థం త్వం మయి కల్యాణచేతసి
మంగళకరమైనవాడివి, నా మనసు నీ మేలుకోసమే ఉన్నప్పుడు, నువ్వు నేలపై మట్టిలో పడుకుని నాకు ఈ బాధ ఎందుకు కలిగిస్తున్నావు?
భూతోపహతచిత్తేవ మమ చిత్తప్రమాథిని। సన్తి మే కుశలా వైద్యాస్త్వభితుష్టాశ్చ సర్వశః
నీ మనసు ఏదో భూతం బాధించినట్టు ఉంది, అది నా హృదయాన్నీ కలవరపెడుతోంది. నాకు మంచి వైద్యులు ఉన్నారు, వాళ్లు సంతృప్తిగా సేవ చేస్తారు.
సుఖితాం త్వాం కరిష్యన్తి వ్యాధిమాచక్ష్వ భామిని। కస్య వాపి ప్రియం కార్యం కేన వా విప్రియం కృతమ్
వాళ్లు నిన్ను మళ్లీ సంతోషంగా చేస్తారు. భామినీ! నిన్ను ఏ వ్యాధి బాధిస్తుందో చెప్పు. లేక నీవు కోరుకున్నది ఏదైనా ఉందా? ఎవరో నిన్ను బాధించారా?
కః ప్రియం లభతామద్య కో వా సుమహదప్రియమ్। మా రౌత్సీర్మా చ కార్షీస్త్వం దేవి సమ్పరిశోషణమ్
ఈ రోజు ఎవరికైనా గొప్ప ఆనందం దక్కిందా? లేక ఎవరికైనా పెద్ద అపకారం జరిగిందా? దేవి! నువ్వు బాధపడవద్దు, నీ మనసు మరింత క్షోభించుకోకూడదు.
అవధ్యో వధ్యతాం కో వా వధ్యః కో వా విముచ్యతామ్। దరిద్రః కో భవేదాఢ్యో ద్రవ్యవాన్ వాప్యకించనః
హతించరాని వాడిని హతించాలా? హతించాల్సిన వాడిని విడిచిపెట్టాలా? దరిద్రుడు ధనవంతుడు కావాలా? లేక ధనవంతుడు దరిద్రుడవాలా?
అహం చ హి మదీయాశ్చ సర్వే తవ వశానుగాః। న తే కంచిదభిప్రాయం వ్యాహన్తుమహముత్సహే
నేను, నా సర్వస్వం నీ ఆధీనంలోనే ఉన్నాయి. నీ కోరికను నెరవేర్చకుండా ఉండలేను.
ఆత్మనో జీవితేనాపి బ్రూహి యన్మనసి స్థితమ్। బలమాత్మని జానన్తీ న మాం శఙ్కితుమర్హసి
నీ మనసులో ఉన్నదాన్ని, నా ప్రాణాన్ని కూడా త్యాగం చేయాల్సి వచ్చినా చెప్పు. నా శక్తిని తెలుసుకుని నన్ను అనుమానించకూడదు.
కరిష్యామి తవ ప్రీతిం సుకృతేనాపి తే శపే। యావదావర్తతే చక్రం తావతీ మే వసుంధరా
నీ కోరికను తప్పక నెరవేర్చుతాను, నా పుణ్యాన్ని ప్రమాణంగా చెబుతున్నాను. కాలచక్రం తిరిగేంతవరకూ ఈ భూమి నాది.
ద్రావిడాః సిన్ధుసౌవీరాః సౌరాష్ట్రా దక్షిణాపథాః। వఙ్గాఙ్గమగధా మత్స్యాః సమృద్ధాః కాశికోసలాః
ద్రావిడులు, సింధువులు, సౌవీరులు, సౌరాష్ట్రులు, దక్షిణ దేశవాసులు, వంగులు, అంగులు, మగధులు, మత్స్యులు, సంపన్నమైన కాశి, కోసల దేశాలు—
తత్ర జాతం బహు ద్రవ్యం ధనధాన్యమజావికమ్। తతో వృణీష్వ కైకేయి యద్ యత్ త్వం మనసేచ్ఛసి
ఆ ప్రాంతాల్లో పుష్కలంగా ధనం, ధాన్యం, పశువులు ఉన్నాయి. కైకేయి! నీవు మనసులో కోరుకున్నది ఏదైనా వాటిలోంచి ఎంచుకో.
కిమాయాసేన తే భీరు ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ శోభనే। తత్త్వం మే బ్రూహి కైకేయి యతస్తే భయమాగతమ్। తత్ తే వ్యపనయిష్యామి నీహారమివ రశ్మివాన్
భయపడే మనసుతో నువ్వు ఎందుకు ఇబ్బంది పడుతున్నావు? లేచి రా, శోభనమైనవాడివి! కైకేయి, నీకు భయం కలిగింది ఏమిటో నిజంగా చెప్పు. నేను ఆ భయాన్ని సూర్యుడు మబ్బును తొలగించినట్టు తొలగిస్తాను.
తథోక్తా సా సమాశ్వస్తా వక్తుకామా తదప్రియమ్। పరిపీడయితుం భూయో భర్తారముపచక్రమే
ఇలా భర్త చెప్పగానే, ఆమె కొంత ధైర్యం పొందింది. కానీ తన మనసులో ఉన్న దుర్వాక్యాన్ని చెప్పాలని భావించి, భర్తను మరింత ఒత్తిడి చేయడం మొదలుపెట్టింది.
thumb|ఏకాదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అయోధ్యాకాణ్డే ఏకాదశః సర్గః ॥౨-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అయోధ్యకాండలో పదకొండవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
తం మన్మథశరైర్విద్ధం కామవేగవశానుగమ్। ఉవాచ పృథివీపాలం కైకేయీ దారుణం వచః
కామబాణాలతో గాయపడి, కోరికలతో మునిగిపోయిన భూస్వామిని కైకేయి కఠినంగా ఇలా అడిగింది.
నాస్మి విప్రకృతా దేవ కేనచిన్నావమానితా। అభిప్రాయస్తు మే కశ్చిత్ తమిచ్ఛామి త్వయా కృతమ్
ప్రభూ! నన్నెవరూ అవమానించలేదు, నన్నెవరూ బాధించలేదు. కానీ నా మనసులో ఒక కోరిక ఉంది, దాన్ని నువ్వు నెరవేర్చాలని కోరుకుంటున్నాను.
ప్రతిజ్ఞాం ప్రతిజానీష్వ యది త్వం కర్తుమిచ్ఛసి। అథ తే వ్యాహరిష్యామి యథాభిప్రార్థితం మయా
నువ్వు నెరవేర్చగలవని ప్రమాణం చేస్తే, నేను నా కోరికను చెప్పుతాను. అప్పుడే నా మనసులో ఉన్నది నీకు వివరంగా చెబుతాను.
తామువాచ మహారాజః కైకేయీమీషదుత్స్మయః। కామీ హస్తేన సంగృహ్య మూర్ధజేషు భువి స్థితామ్
అప్పుడా రాజు కొంచెం నవ్వుతూ, తన ప్రియమైన కైకేయిని నేలపై కూర్చున్న ఆమెను చేతితో తలపట్టుకొని ఇలా అన్నాడు.
అవలిప్తే న జానాసి త్వత్తః ప్రియతరో మమ। మనుజో మనుజవ్యాఘ్రాద్ రామాదన్యో న విద్యతే
ఓ కైకేయి! నీకు తెలియదేమో, నా మనసుకు రాముని కన్నా ప్రియమైనవాడు ఇంకెవరూ లేరు. మానవులలో రాముడు నాకు అత్యంత ప్రియుడు.
తేనాజయ్యేన ముఖ్యేన రాఘవేణ మహాత్మనా। శపే తే జీవనార్హేణ బ్రూహి యన్మనసేప్సితమ్
అజేయుడైన, గొప్ప మనసున్న రాఘవుడైన రాముని మీద నేను ప్రమాణం చేస్తున్నాను. నీ మనసులో ఉన్నది నిస్సందేహంగా చెప్పు.
యం ముహూర్తమపశ్యంస్తు న జీవే తమహం ధ్రువమ్। తేన రామేణ కైకేయి శపే తే వచనక్రియామ్
ఓ కైకేయి! రాముని ఒక్క క్షణమైనా చూడకపోతే నేను జీవించలేను. ఆ రాముని మీద ప్రమాణం చేసి, నీ మాట తప్పకుండా నెరవేర్చుతాను.
ఆత్మనా చాత్మజైశ్చాన్యైర్వృణే యం మనుజర్షభమ్। తేన రామేణ కైకేయి శపే తే వచనక్రియామ్
నా ప్రాణం కన్నా, నా పిల్లల కన్నా, అందరిలోను నాకు అత్యంత ప్రియమైన రాముని మీద ప్రమాణం చేసి, నీ కోరికను నెరవేర్చుతానని చెబుతున్నాను.
భద్రే హృదయమప్యేతదనుమృశ్యోద్ధరస్వ మే। ఏతత్ సమీక్ష్య కైకేయి బ్రూహి యత్ సాధు మన్యసే
ఓ సతీ! నా మనసు ఎంత బాధపడుతోందో ఆలోచించు. బాగా విచారించి, నీకు న్యాయంగా అనిపించేది నాకు చెప్పు.
బలమాత్మని పశ్యన్తీ న విశఙ్కితుమర్హసి। కరిష్యామి తవ ప్రీతిం సుకృతేనాపి తే శపే
నీ శక్తిని గుర్తు చేసుకో. ఏదైనా సందేహించాల్సిన అవసరం లేదు. నీ కోరికను తప్పక నెరవేర్చుతానని నా పుణ్యాన్ని ప్రమాణంగా పెట్టి చెబుతున్నాను.
తేన వాక్యేన సంహృష్టా తమభిప్రాయమాత్మనః। వ్యాజహార మహాఘోరమభ్యాగతమివాన్తకమ్
ఆ మాటలు విని కైకేయి ఆనందంతో, మరణం వచ్చినట్టుగా భయంకరమైన తన ఉద్దేశాన్ని బయటపెట్టింది.
యథా క్రమేణ శపసే వరం మమ దదాసి చ। తచ్ఛృణ్వన్తు త్రయస్త్రింశద్ దేవాః సేన్ద్రపురోగమాః
నువ్వు క్రమంగా ప్రమాణం చేసి వరమిచ్చామంటున్నావు కాబట్టి, ఇంద్రుడు మొదలైన ముప్పత్తి మూడు దేవతలు ఈ మాట వినాలి.
చన్ద్రాదిత్యౌ నభశ్చైవ గ్రహా రాత్ర్యహనీ దిశః। జగచ్చ పృథివీ చేయం సగన్ధర్వాః సరాక్షసాః
చంద్రుడు, సూర్యుడు, ఆకాశం, గ్రహాలు, రాత్రి, పగలు, దిక్కులు, లోకమంతా, ఈ భూమి, గంధర్వులు, రాక్షసులు—ఇవన్నీ సాక్షిగా ఉండాలి.
నిశాచరాణి భూతాని గృహేషు గృహదేవతాః। యాని చాన్యాని భూతాని జానీయుర్భాషితం తవ
రాత్రిపూట సంచరించే భూతాలు, ఇళ్లలోని గృహదేవతలు, ఇంకా మిగతా అన్ని జీవులు నీ మాట తెలుసుకోవాలి.
సత్యసంధో మహాతేజా ధర్మజ్ఞః సత్యవాక్శుచిః। వరం మమ దదాత్యేష సర్వే శృణ్వన్తు దైవతాః
సత్యనిష్ఠుడు, మహాతేజస్సు కలవాడు, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, నిజం మాట్లాడేవాడు, పవిత్రుడు అయిన ఈయన నాకు వరమిచ్చాడు—దేవతలందరూ వినాలి.