స శమ్బర ఇతి ఖ్యాతః శతమాయో మహాసురః। దదౌ శక్రస్య సంగ్రామం దేవసఙ్ఘైరనిర్జితః
అక్కడ 'శంబరుడు' అని పేరుగల మహారాక్షసుడు ఉండేవాడు. వంద విధాల మాయలు తెలిసిన వాడు. అతడు దేవతల సమూహాలకూ ఓడిపోని వాడు, ఇంద్రుడితో యుద్ధం చేశాడు.
తస్మిన్ మహతి సంగ్రామే పురుషాన్ క్షతవిక్షతాన్। రాత్రౌ ప్రసుప్తాన్ ఘ్నన్తి స్మ తరసాపాస్య రాక్షసాః
ఆ గొప్ప యుద్ధంలో రాత్రిపూట రాక్షసులు, గాయపడి పడుకున్నవాళ్లను, నిద్రలో ఉన్నవాళ్లను బలవంతంగా చంపేవారు.
తత్రాకరోన్మహాయుద్ధం రాజా దశరథస్తదా। అసురైశ్చ మహాబాహుః శస్త్రైశ్చ శకలీకృతః
అక్కడ రాజు దశరథుడు, రాక్షసులతో గొప్ప యుద్ధం చేశాడు. అతని బలమైన భుజాలు ఆయుధాలతో గాయపడ్డాయి.
అపవాహ్య త్వయా దేవి సంగ్రామాన్నష్టచేతనః। తత్రాపి విక్షతః శస్త్రైః పతిస్తే రక్షితస్త్వయా
అమ్మా, యుద్ధంలో నీ భర్తను, ఆయుధాలతో గాయపడినప్పటికీ, నీవు అతన్ని అపస్మార స్థితిలో ఉండగా అక్కడినుంచి తీసుకెళ్లి, రక్షించావు.
తుష్టేన తేన దత్తౌ తే ద్వౌ వరౌ శుభదర్శనే। స త్వయోక్తః పతిర్దేవి యదేచ్ఛేయం తదా వరమ్
ఆ సమయంలో సంతోషించిన నీ భర్త, అందమైనవాడా, నీకు రెండు వరాలు ఇచ్చాడు. 'నువ్వు ఎప్పుడైనా కోరుకుంటే ఆ వరాలు అడుగు' అని చెప్పాడు.
గృహ్ణీయాం తు తదా భర్తస్తథేత్యుక్తం మహాత్మనా। అనభిజ్ఞా హ్యహం దేవి త్వయైవ కథితం పురా
ఆ సమయంలో నువ్వు, 'నాకు అవసరం వచ్చినప్పుడు ఆ వరాలు తీసుకుంటాను' అని చెప్పావు. నీ గొప్ప భర్త అంగీకరించాడు. నేను ఈ విషయం గురించి నువ్వు చెప్పే వరకు తెలియదు.
కథైషా తవ తు స్నేహాన్మనసా ధార్యతే మయా। రామాభిషేకసమ్భారాన్నిగృహ్య వినివర్తయ
నీపై ప్రేమతోనే ఈ కథను నా మనసులో ఉంచుకున్నాను. ఇప్పుడు రాముని అభిషేకానికి జరుగుతున్న ఏర్పాట్లను ఆపించు.
తౌ చ యాచస్వ భర్తారం భరతస్యాభిషేచనమ్। ప్రవ్రాజనం చ రామస్య వర్షాణి చ చతుర్దశ
నీ భర్తను అడిగి, భరతుడికి అభిషేకం చేయాలని, రాముడిని పద్నాలుగు సంవత్సరాలు అడవికి పంపించాలని ఆ రెండు వరాలు కోరుకో.
చతుర్దశ హి వర్షాణి రామే ప్రవ్రాజితే వనమ్। ప్రజాభావగతస్నేహః స్థిరః పుత్రో భవిష్యతి
రాముడు అడవిలో పద్నాలుగు సంవత్సరాలు ఉండగా, ప్రజల ప్రేమను సంపాదించిన నీ కుమారుడు బలంగా స్థిరపడతాడు.
క్రోధాగారం ప్రవిశ్యాద్య క్రుద్ధేవాశ్వపతేః సుతే। శేష్వానన్తర్హితాయాం త్వం భూమౌ మలినవాసినీ
ఈ రోజు నీవు కోపంతో ఉన్నట్టు, అశ్వపతికి కుమారుడిని కోపించుకున్నట్టు, కోపగృహంలోకి వెళ్లి, నేలపై మలిన vastrālu ధరించి, అక్కడే దాగిపో.
మా స్మైనం ప్రత్యుదీక్షేథా మా చైనమభిభాషథాః। రుదన్తీ పార్థివం దృష్ట్వా జగత్యాం శోకలాలసా
రాజు నీ కోసం బాధతో వచ్చినప్పుడు, నీవు అతన్ని చూడవద్దు, మాట్లాడవద్దు. భూమిపై కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ, అతన్ని పలకరించవద్దు.
దయితా త్వం సదా భర్తురత్ర మే నాస్తి సంశయః। త్వత్కృతే చ మహారాజో విశేదపి హుతాశనమ్
నీవు ఎప్పుడూ భర్తకు ప్రియమైనవాడివే — ఇందులో నాకు ఎలాంటి సందేహం లేదు. నీకోసం మహారాజు అగ్నిలోకి కూడా అడుగుపెడతాడు.
న త్వాం క్రోధయితుం శక్తో న క్రుద్ధాం ప్రత్యుదీక్షితుమ్। తవ ప్రియార్థం రాజా తు ప్రాణానపి పరిత్యజేత్
రాజు నిన్ను కోపపెట్టలేడు, నీవు కోపంగా ఉన్నప్పుడు నిన్ను చూడలేడు. నీ కోరిక కోసం తన ప్రాణాలనైనా రాజు త్యాగం చేస్తాడు.
న హ్యతిక్రమితుం శక్తస్తవ వాక్యం మహీపతిః। మన్దస్వభావే బుధ్యస్వ సౌభాగ్యబలమాత్మనః
రాజు నీ మాటను అతిక్రమించలేడు. నీవు నీ సరళమైన స్వభావంతో, నీ అదృష్ట బలాన్ని గుర్తించు.
మణిముక్తాసువర్ణాని రత్నాని వివిధాని చ। దద్యాద్ దశరథో రాజా మా స్మ తేషు మనః కృథాః
దశరథుడు నీకు మణులు, ముత్యాలు, బంగారం, రకరకాల రత్నాలు ఇస్తాడు. వాటిపట్ల మనసు పెట్టుకోకు.
యౌ తౌ దేవాసురే యుద్ధే వరౌ దశరథో దదౌ। తౌ స్మారయ మహాభాగే సోఽర్థో న త్వా క్రమేదతి
దేవతలు-దానవుల యుద్ధంలో దశరథుడు నీకు ఇచ్చిన ఆ రెండు వరాలను గుర్తు చేయి, మహాభాగే. ఆ మాట తప్పకుండ ఉండాలి.
యదా తు తే వరం దద్యాత్ స్వయముత్థాప్య రాఘవః। వ్యవస్థాప్య మహారాజం త్వమిమం వృణుయా వరమ్
రాఘవుడు నిన్ను లేపి, మహారాజు సమక్షంలో ఉన్నప్పుడు, నీవు ఈ వరాన్ని కోరుకో.
రామప్రవ్రజనం దూరం నవ వర్షాణి పఞ్చ చ। భరతః క్రియతాం రాజా పృథివ్యాం పార్థివర్షభ
రాముని వనవాసం పద్నాలుగు సంవత్సరాలు ఉండాలి — తొమ్మిది, ఐదు సంవత్సరాలు — భరతుడు భూమిపై రాజుగా ఉండాలి, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా.
చతుర్దశ హి వర్షాణి రామే ప్రవ్రాజితే వనమ్। రూఢశ్చ కృతమూలశ్చ శేషం స్థాస్యతి తే సుతః
రాముడు అడవిలో పద్నాలుగు సంవత్సరాలు ఉన్నంత కాలం, నీ కుమారుడు బలంగా, పునాది వేసుకుని, స్థిరంగా ఉంటాడు.
రామప్రవ్రాజనం చైవ దేవి యాచస్వ తం వరమ్। ఏవం సేత్స్యన్తి పుత్రస్య సర్వార్థాస్తవ కామిని
దేవీ, నీవు రాముని వనవాసాన్ని వరంగా అడుగు. అలా చేస్తే, నీ కుమారుని కోరికలు అన్నీ నెరవేరతాయి, కామినీ.
ఏవం ప్రవ్రాజితశ్చైవ రామోఽరామో భవిష్యతి। భరతశ్చ గతామిత్రస్తవ రాజా భవిష్యతి
ఇలా రాముడు వనవాసానికి పోతే, అతడు ఇక రాముడు కాదు. భరతుడు నీకు శత్రువులేని రాజుగా అవుతాడు.
యేన కాలేన రామశ్చ వనాత్ ప్రత్యాగమిష్యతి। అన్తర్బహిశ్చ పుత్రస్తే కృతమూలో భవిష్యతి
రాముడు అడవిలోనుంచి తిరిగి వచ్చే సమయానికి, నీ కుమారుడు లోపల, బయటా బలంగా స్థిరపడిపోతాడు.
సంగృహీతమనుష్యశ్చ సుహృద్భిః సాకమాత్మవాన్। ప్రాప్తకాలం ను మన్యేఽహం రాజానం వీతసాధ్వసా
స్నేహితులతో కూడి, ధైర్యంగా, నమ్మకమైన మనుషులతో కలసి, నీ కుమారుడు బలంగా ఉంటాడు. సమయం వచ్చినప్పుడు రాజు భయపడడు అని నేను నమ్ముతున్నాను.
రామాభిషేకసంకల్పాన్నిగృహ్య వినివర్తయ। అనర్థమర్థరూపేణ గ్రాహితా సా తతస్తయా
రాముని అభిషేకాన్ని ఆపి, రాజును ఆ సంకల్పం నుండి వెనక్కు తిప్పు. అదృష్టం లాగా కనిపించిన దుఃఖాన్ని ఆమె వల్ల నీవు అంగీకరించావు.
హృష్టా ప్రతీతా కైకేయీ మన్థరామిదమబ్రవీత్। సా హి వాక్యేన కుబ్జాయాః కిశోరీవోత్పథం గతా
ఆనందంతో, నమ్మకంతో కైకేయి మంతరను ఇలా అడిగింది. ఎందుకంటే, మంతర మాటలకు ఆమె చిన్నపిల్లలా తప్పుదారి పట్టింది.
కైకేయీ విస్మయం ప్రాప్య పరం పరమదర్శనా। ప్రజ్ఞాం తే నావజానామి శ్రేష్ఠే శ్రేష్ఠాభిధాయిని
కైకేయి ఆశ్చర్యంతో, అపూర్వ సౌందర్యంతో ఇలా అన్నది: 'నీ బుద్ధిని నేను తక్కువగా చూడను, ఉత్తమమైనది చెప్పే నీవు గొప్పవాడివి.'
పృథివ్యామసి కుబ్జానాముత్తమా బుద్ధినిశ్చయే। త్వమేవ తు మమార్థేషు నిత్యయుక్తా హితైషిణీ
ఈ భూమిపై ఉన్న అందరు కుబ్జులలో నీవే తెలివి, వివేకంలో అగ్రగణ్యురాలు; నా ప్రయోజనాల కోసం ఎప్పుడూ నిబద్ధతతో, మేలు కోరుతూ ఉండేది నీవే.
నాహం సమవబుద్ధ్యేయం కుబ్జే రాజ్ఞశ్చికీర్షితమ్। సన్తి దుఃసంస్థితాః కుబ్జాః వక్రాః పరమపాపికాః
ఓ కుబ్జా! రాజు ఏం చేయాలని ఊహించాడో నేను గ్రహించలేకపోయాను. ఎందుకంటే, కొంతమంది కుబ్జలు చెడ్డ మనసుతో, వంకరగా, అత్యంత దుష్టంగా ఉంటారు.
త్వం పద్మమివ వాతేన సంనతా ప్రియదర్శనా। ఉరస్తేఽభినివిష్టం వై యావత్ స్కన్ధాత్ సమున్నతమ్
నీ రూపం చూడటానికి ఎంతో మధురంగా ఉంది. గాలిలో వంగిన పద్మంలా నీవు వంగి ఉంటావు; నీ ఛాతీ భుజాలపై నుండి పైకి లేచి, గుండెలో బలంగా నిలిచినట్టుంది.
అధస్తాచ్చోదరం శాన్తం సునాభమివ లజ్జితమ్। ప్రతిపూర్ణం చ జఘనం సుపీనౌ చ పయోధరౌ
కిందపక్కన నీ పొత్తికడుపు నాభి లాంటి సౌమ్యంగా, మర్యాదగా కనిపిస్తుంది; నీ నడుము నిండుగా, నీ వక్షోజాలు మృదువుగా, అందంగా ఉబ్బినట్లు ఉన్నాయి.