భవితా రాఘవో రాజా రాఘవస్య చ యః సుతః। రాజవంశాత్తు భరతః కైకేయి పరిహాస్యతే
రాఘవుడు రాజయ్యే వాడు. అతని కుమారుడూ తరువాత రాజు అవుతాడు. కానీ కైకేయి! భరతుడు మాత్రం రాజవంశం నుండి త్రోసివేయబడతాడు.
నహి రాజ్ఞః సుతాః సర్వే రాజ్యే తిష్ఠన్తి భామిని। స్థాప్యమానేషు సర్వేషు సుమహాననయో భవేత్
ఓ అందమైనవాడా! రాజు కుమారులందరూ రాజ్యంలో ఉండరు. అందరినీ రాజ్యానికి పెట్టితే, పెద్ద గందరగోళం ఏర్పడుతుంది.
తస్మాజ్జ్యేష్ఠే హి కైకేయి రాజ్యతన్త్రాణి పార్థివాః। స్థాపయన్త్యనవద్యాఙ్గి గుణవత్స్వితరేష్వపి
అందుచేత, నిష్కళంకమైనవాడివి, రాజులు ఎప్పుడూ రాజ్యపరిపాలనను పెద్దవారికే అప్పగిస్తారు. ఇతరులు మంచివాళ్లయినా, పెద్దవాడికే ఈ బాధ్యత ఇస్తారు.
అసావత్యన్తనిర్భగ్నస్తవ పుత్రో భవిష్యతి। అనాథవత్ సుఖేభ్యశ్చ రాజవంశాచ్చ వత్సలే
నీ కుమారుడు పూర్తిగా విచ్చిన్నమై, అనాథుడిలా, సుఖాలనుండి, రాజవంశానుండి వంచితుడవుతాడు, ఓ ముద్దుబిడ్డ.
సాహం త్వదర్థే సమ్ప్రాప్తా త్వం తు మాం నావబుద్ధ్యసే। సపత్నివృద్ధౌ యా మే త్వం ప్రదేయం దాతుమర్హసి
నేను నిన్ను 위해 ఇక్కడికి వచ్చాను, కానీ నువ్వు నన్ను గుర్తించటం లేదు. నీ సహపత్నిపై నీకు లాభం కలిగించేందుకు నేను చేసిన సహాయానికి నువ్వు నాకు తగిన ప్రతిఫలం ఇవ్వాలి.
ధ్రువం తు భరతం రామః ప్రాప్య రాజ్యమకణ్టకమ్। దేశాన్తరం నాయయితా లోకాన్తరమథాపి వా
రాముడు నిర్బాధితమైన రాజ్యం పొందిన తర్వాత, తప్పకుండా భరతుడిని దూరదేశానికి, లేక మరొక లోకానికి పంపిస్తాడు.
బాల ఏవ తు మాతుల్యం భరతో నాయితస్త్వయా। సంనికర్షాచ్చ సౌహార్దం జాయతే స్థావరేష్వివ
భరతుడు చిన్నవాడిగా ఉన్నప్పుడు, నువ్వు అతన్ని మామగారి దగ్గర ఉంచలేదు. దగ్గరగా ఉండటం వల్ల, స్థావరమైన వాటికీ అనురాగం కలుగుతుంది.
భరతానువశాత్ సోఽపి శత్రుఘ్నస్తత్సమం గతః। లక్ష్మణో హి యథా రామం తథాయం భరతం గతః
భరతుని వల్ల శత్రుఘ్నుడూ అతనిలా అయిపోయాడు. లక్ష్మణుడు రాముని వెంబడించినట్లే, శత్రుఘ్నుడు భరతుని వెంబడిస్తున్నాడు.
శ్రూయతే హి ద్రుమః కశ్చిచ్ఛేత్తవ్యో వనజీవనైః। సంనికర్షాదిషీకాభిర్మోచితః పరమాద్ భయాత్
అడవిలో జీవించే వారు కొట్టే ఒక చెట్టు దగ్గరగా ఉండటం వల్ల, భయంతో బాణాలతో దాని కొమ్మలు తొలగించబడతాయని వినబడుతుంది.
గోప్తా హి రామం సౌమిత్రిర్లక్ష్మణం చాపి రాఘవః। అశ్వినోరివ సౌభ్రాత్రం తయోర్లోకేషు విశ్రుతమ్
సుమిత్రపుత్రుడు రాముని కాపాడతాడు, అలాగే రాఘవుడు లక్ష్మణుని కాపాడతాడు. వారి సోదరబంధం లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందినది, అశ్వినిదేవతల మాదిరిగా.
తస్మాన్న లక్ష్మణే రామః పాపం కించిత్ కరిష్యతి। రామస్తు భరతే పాపం కుర్యాదేవ న సంశయః
అందువల్ల రాముడు లక్ష్మణునిపై ఎలాంటి అపకారమూ చేయడు. కానీ భరతునిపై రాముడు తప్పు చేయవచ్చని సందేహం లేదు.
తస్మాద్ రాజగృహాదేవ వనం గచ్ఛతు రాఘవః। ఏతద్ధి రోచతే మహ్యం భృశం చాపి హితం తవ
కాబట్టి రాఘవుడు రాజప్రాసాదం నుండి అడవికి వెళ్లాలి. ఇది నాకు ఇష్టమైనది, నీకు కూడా ఎంతో మేలు కలిగించేది.
ఏవం తే జ్ఞాతిపక్షస్య శ్రేయశ్చైవ భవిష్యతి। యది చేద్ భరతో ధర్మాత్ పిత్ర్యం రాజ్యమవాప్స్యతి
ఇలా చేస్తే, నీ బంధువులందరికీ మేలు జరుగుతుంది. భరతుడు ధర్మబద్ధంగా పితృసంపాద్యమైన రాజ్యం పొందితే, ఇది శ్రేయస్కరం.
స తే సుఖోచితో బాలో రామస్య సహజో రిపుః। సమృద్ధార్థస్య నష్టార్థో జీవిష్యతి కథం వశే
ఆ బాలుడు, సుఖాలకు అలవాటైనవాడు, రామునికి సహజ శత్రువు. సంపద కోల్పోయి, అన్నీ కలిగినవాడి ఆధీనంలో ఎలా జీవిస్తాడు?
అభిద్రుతమివారణ్యే సింహేన గజయూథపమ్। ప్రచ్ఛాద్యమానం రామేణ భరతం త్రాతుమర్హసి
అడవిలో సింహం ఏనుగు గుంపు నాయకుడిని తరిమినట్టు, రాముని చేత ముంచబడుతున్న భరతుని నువ్వు కాపాడాలి.
దర్పాన్నిరాకృతా పూర్వం త్వయా సౌభాగ్యవత్తయా। రామమాతా సపత్నీ తే కథం వైరం న యాపయేత్
నీ అదృష్టంపై గర్వంతో, నువ్వు ముందుగా రాముని తల్లిని, నీ సహపత్నిని నిరాకరించావు. ఇప్పుడు ఆమె నీపై శత్రుత్వం చూపకపోతుందా?
యదా చ రామః పృథివీమవాప్స్యతే ప్రభూతరత్నాకరశైలసంయుతామ్। తదా గమిష్యస్యశుభం పరాభవం సహైవ దీనా భరతేన భామిని
రాముడు భూమిని, అపారమైన ధన సంపదలు, పర్వతాలతో కూడిన భూమిని పొందినప్పుడు, ఓ మృదువైనవాడివి, నువ్వూ, దుఃఖంతో ఉన్న భరతుడితో కలిసి, అపయశ్, ఓడిపోవడం అనుభవిస్తావు.
యదా హి రామః పృథివీమవాప్స్యతే ధ్రువం ప్రణష్టో భరతో భవిష్యతి। అతో హి సంచిన్తయ రాజ్యమాత్మజే పరస్య చైవాస్య వివాసకారణమ్
రాముడు భూమిని పొందినప్పుడు, భరతుడు తప్పక నశించిపోతాడు. అందుకే, నీ కుమారుడి కోసం రాజ్యాన్ని, మరొకరిని అడవికి పంపించడానికి కారణాన్ని ఆలోచించు.
thumb|నవమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అయోధ్యాకాణ్డే నవమః సర్గః ॥౨-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అయోధ్యకాండలో ఇది తొమ్మిదవ సర్గ. వినండి.
ఏవముక్తా తు కైకేయీ క్రోధేన జ్వలితాననా। దీర్ఘముష్ణం వినిఃశ్వస్య మన్థరామిదమబ్రవీత్
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, కైకేయి కోపంతో ముఖం మండిస్తూ, దీర్ఘంగా వేడిగా ఊపిరి తీసుకుని, మంతరను ఇలా అడిగింది.
అద్య రామమితః క్షిప్రం వనం ప్రస్థాపయామ్యహమ్। యౌవరాజ్యేన భరతం క్షిప్రమద్యాభిషేచయే
ఈ రోజు నేనే రాముడిని ఇక్కడినుంచి వెంటనే అడవికి పంపిస్తాను. అలాగే, భరతుడికి యువరాజు పదవి కూడా త్వరగా కల్పిస్తాను.
ఇదం త్విదానీం సమ్పశ్య కేనోపాయేన సాధయే। భరతః ప్రాప్నుయాద్ రాజ్యం న తు రామః కథంచన
ఇప్పుడు, భరతుడికే రాజ్యం లభించేటట్లు, రాముడికి ఎట్టి పరిస్థితుల్లోను రాకుండా ఎలా చేయాలో చూద్దాం.
ఏవముక్తా తు సా దేవ్యా మన్థరా పాపదర్శినీ। రామార్థముపహింసన్తీ కైకేయీమిదమబ్రవీత్
అలా రాణి అడిగినప్పుడు, చెడు దృష్టి గల మంతరా, రామునికి హాని కలిగించాలనే ఉద్దేశంతో కైకేయికి ఇలా చెప్పింది.
హన్తేదానీం ప్రపశ్య త్వం కైకేయి శ్రూయతాం వచః। యథా తే భరతో రాజ్యం పుత్రః ప్రాప్స్యతి కేవలమ్
ఇప్పుడు, కైకేయి, జాగ్రత్తగా విను. నీ కుమారుడు భరతుడికే రాజ్యం ఎలా వస్తుందో నేను చెప్పేది గమనించు.
కిం న స్మరసి కైకేయి స్మరన్తీ వా నిగూహసే। యదుచ్యమానమాత్మార్థం మత్తస్త్వం శ్రోతుమిచ్ఛసి
కైకేయి, నీకు సంబంధించిన విషయాన్ని నేను చెప్పాలనుకుంటే, నువ్వు గుర్తు పెట్టుకోకపోవడమెందుకు? లేకపోతే, గుర్తు పెట్టుకుని దాచిపెట్టుకుంటున్నావా?
మయోచ్యమానం యది తే శ్రోతుం ఛన్దో విలాసిని। శ్రూయతామభిధాస్యామి శ్రుత్వా చైతద్ విధీయతామ్
విలాసవతి, నేను చెప్పబోయేది వినాలని నీకు ఆసక్తి ఉంటే, శ్రద్ధగా విను. నేను చెప్పిన తర్వాత, దానికి అనుగుణంగా నువ్వు చేయాలి.
శ్రుత్వైవం వచనం తస్యా మన్థరాయాస్తు కైకయీ। కించిదుత్థాయ శయనాత్ స్వాస్తీర్ణాదిదమబ్రవీత్
మంతరా మాటలు విన్న కైకేయి, తన మంచం మీద కొద్దిగా లేచి, ఇలా చెప్పింది.
ఏవముక్తా తదా దేవ్యా మన్థరా పాపదర్శినీ। రామార్థముపహింసన్తీ కైకేయీమిదమబ్రవీత్
అలా రాణి అడిగినప్పుడు, చెడు దృష్టి గల మంతరా, రామునికి హాని కలిగించాలనే ఉద్దేశంతో కైకేయికి ఇలా చెప్పింది.
పురా దేవాసురే యుద్ధే సహ రాజర్షిభిః పతిః। అగచ్ఛత్ త్వాముపాదాయ దేవరాజస్య సాహ్యకృత్
పూర్వంలో దేవతలు, రాక్షసులు యుద్ధం చేసినప్పుడు, నీ భర్త రాజర్షులతో కలిసి, దేవేంద్రునికి సహాయం చేయడానికి నిన్ను వెంట తీసుకెళ్లాడు.
దిశమాస్థాయ కైకేయి దక్షిణాం దణ్డకాన్ ప్రతి। వైజయన్తమితి ఖ్యాతం పురం యత్ర తిమిధ్వజః
కైకేయి, దక్షిణ దిక్కున దండకారణ్యానికి, 'వైజయంతం' అని పేరుగల పట్టణానికి, అక్కడ మత్స్యధ్వజం ఎగురవేసిన చోటికి వెళ్లారు.