మన్థరా తు వచః శ్రుత్వా కైకేయ్యా మధురాక్షరమ్। ఉవాచ క్రోధసంయుక్తా వాక్యం వాక్యవిశారదా
కైకేయి మధురంగా మాట్లాడిన మాటలు విని, మంథర కోపంతో, మాటల్లో నైపుణ్యం కలిగి ఇలా సమాధానం చెప్పింది.
సా విషణ్ణతరా భూత్వా కుబ్జా తస్యాం హితైషిణీ। విషాదయన్తీ ప్రోవాచ భేదయన్తీ చ రాఘవమ్
మరింత విచారంగా మారిన మంథర, కైకేయికి మేలు కోరుతూ, ఆమెను బాధపెట్టేలా, రాఘవుని నుండి దూరం చేయాలనే ఉద్దేశంతో ఇలా చెప్పింది.
అక్షయం సుమహద్ దేవి ప్రవృత్తం త్వద్వినాశనమ్। రామం దశరథో రాజా యౌవరాజ్యేఽభిషేక్ష్యతి
దేవి, నీకు అంతం లేని పెద్ద అపాయం మొదలైంది. రాజు దశరథుడు రాముని యువరాజుగా అభిషేకించబోతున్నాడు.
సాస్మ్యగాధే భయే మగ్నా దుఃఖశోకసమన్వితా। దహ్యమానానలేనేవ త్వద్ధితార్థమిహాగతా
నేను లోతైన భయంతో, బాధతో, శోకంతో నిండిపోయి, అగ్నిలో కాలిపోతున్నట్టు ఉన్నాను. నీ మేలుకోసమే ఇక్కడికి వచ్చాను.
తవ దుఃఖేన కైకేయి మమ దుఃఖం మహద్ భవేత్। త్వద్వృద్ధౌ మమ వృద్ధిశ్చ భవేదిహ న సంశయః
కైకేయి, నీ బాధ నాకు గొప్ప బాధగా ఉంటుంది. నీ క్షేమం నా క్షేమం, నీ నష్టమే నా నష్టం — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
నరాధిపకులే జాతా మహిషీ త్వం మహీపతేః। ఉగ్రత్వం రాజధర్మాణాం కథం దేవి న బుధ్యసే
నరపతి వంశంలో జన్మించిన నీవు, రాజు యొక్క ప్రధాన భార్యవు. రాజధర్మాలు ఎంత కఠినంగా ఉంటాయో నీకు ఎలా తెలియడం లేదు, దేవి?
ధర్మవాదీ శఠో భర్తా శ్లక్ష్ణవాదీ చ దారుణః। శుద్ధభావేన జానీషే తేనైవమతిసంధితా
నీ భర్త ధర్మాన్ని మాట్లాడే వాడిలా కనిపించినా, లోపల మోసగాడు. మాటలు మృదువుగా ఉన్నా, మనసు కఠినంగా ఉంటుంది. నీవు నిష్కళంకమైన హృదయంతో అతనిపై నమ్మకం పెట్టుకున్నావు. అందుకే అంతగా మోసపోయావు.
ఉపస్థితః ప్రయుఞ్జానస్త్వయి సాన్త్వమనర్థకమ్। అర్థేనైవాద్య తే భర్తా కౌసల్యాం యోజయిష్యతి
ఇప్పుడు అతను నిన్ను వృథా ఓదార్పులతో సమీపిస్తున్నాడు. కానీ నిజంగా, ఈ రోజు నీ భర్త కౌసల్యకి ఐశ్వర్యాన్ని కలిపి పెడతాడు.
అపవాహ్య తు దుష్టాత్మా భరతం తవ బన్ధుషు। కాల్యే స్థాపయితా రామం రాజ్యే నిహతకణ్టకే
ఆ దుష్టుడు, నీ బంధువుల మధ్య నుంచి భరతుడిని తొలగించి, త్వరలోనే రాముడిని రాజ్యానికి ప్రతిష్ఠించి, అన్ని అడ్డంకులను తొలగిస్తాడు.
శత్రుః పతిప్రవాదేన మాత్రేవ హితకామ్యయా। ఆశీవిష(=సర్ప) ఇవాఙ్గేన బాలే పరిధృతస్త్వయా
పతిగా నటించే శత్రువు, మేలు కోరుతున్న తల్లిలా కనిపించే వారు, చిన్నపిల్ల చేత పట్టుకున్న విషసర్పంలా ఉంటారు. నీవు కూడా అలాంటి వారిని నమ్ముకున్నావు.
యథా హి కుర్యాచ్ఛత్రుర్వా సర్పో వా ప్రత్యుపేక్షితః। రాజ్ఞా దశరథేనాద్య సపుత్రా త్వం తథా కృతా
శత్రువు లేదా నిర్లక్ష్యం చేసిన పాము ఎలా ప్రవర్తిస్తుందో, ఈ రోజు దశరథ మహారాజు నిన్ను, నీ కుమారుడిని అలాగే చూశాడు.
పాపేనానృతసాన్త్వేన బాలే నిత్యం సుఖోచితా। రామం స్థాపయతా రాజ్యే సానుబన్ధా హతా హ్యసి
ఓ అమాయకురాలా, ఎప్పుడూ సుఖంలో పెరిగిన నీవు, అబద్ధపు మధుర మాటలతో రాముడిని సింహాసనానికి కూర్చోబెడుతున్న పాపి చేత, నీ బంధువులతో పాటు నాశనం చేయబడినావు.
సా ప్రాప్తకాలం కైకేయి క్షిప్రం కురు హితం తవ। త్రాయస్వ పుత్రమాత్మానం మాం చ విస్మయదర్శనే
కావున కైకేయి, ఈ అనుకూల సమయాన్ని ఉపయోగించుకుని త్వరగా నీకు మేలు చేసే పని చేయి. నీ కుమారుడిని, నిన్ను, ఆశ్చర్యంతో చూస్తున్న నన్ను కూడా రక్షించు.
మన్థరాయా వచః శ్రుత్వా శయనాత్ సా శుభాననా। ఉత్తస్థౌ హర్షసమ్పూర్ణా చన్ద్రలేఖేవ శారదీ
మంతర మాటలు విని, ఆ అందమైన ముఖం కలిగిన ఆమె, ఆనందంతో నిండిపోయి, శరదృతువులో చంద్రబింబంలా మంచంలో నుండి లేచింది.
అతీవ సా తు సంతుష్టా కైకేయీ విస్మయాన్వితా। దివ్యమాభరణం తస్యై కుబ్జాయై ప్రదదౌ శుభమ్
కైకేయి, ఎంతో సంతోషంతో, ఆశ్చర్యంతో, ఆ కుబ్జురాలైన మంతరకి ఒక అద్భుతమైన ఆభరణాన్ని ఇచ్చింది.
దత్త్వా త్వాభరణం తస్యై కుబ్జాయై ప్రమదోత్తమా। కైకేయీ మన్థరాం హృష్టా పునరేవాబ్రవీదిదమ్
ఆ ఆభరణాన్ని మంతరకి ఇచ్చిన తర్వాత, ఆ ఉత్తమ మహిళ కైకేయి, ఆనందంతో మంతరను మళ్లీ ఇలా అడిగింది.
ఇదం తు మన్థరే మహ్యమాఖ్యాతం పరమం ప్రియమ్। ఏతన్మే ప్రియమాఖ్యాతం కిం వా భూయః కరోమి తే
మంతరా, నీవు నాకు చెప్పిన ఈ శుభవార్త నాకు ఎంతో ఇష్టమైనది. నీవు నాకు ఇంత ఆనందాన్ని ఇచ్చినందుకు, ఇంకేమైనా కావాలంటే చెప్పు.
రామే వా భరతే వాహం విశేషం నోపలక్షయే। తస్మాత్ తుష్టాస్మి యద్ రాజా రామం రాజ్యేఽభిషేక్ష్యతి
రాముడి, భరతుడి మధ్య నాకు ఎలాంటి తేడా లేదు. అందుకే రాజు రాముడిని యువరాజుగా నియమించబోతున్నాడని నేను సంతోషిస్తున్నాను.
న మే పరం కించిదితో వరం పునః ప్రియం ప్రియార్హే సువచం వచోఽమృతమ్। తథా హ్యవోచస్త్వమతః ప్రియోత్తరం వరం పరం తే ప్రదదామి తం వృణు
ఇదికంటే నాకు గొప్ప వరం లేదు. నీవు ప్రేమకు అర్హురాలవు, మధురంగా, అమృతంలా మాటాడావు. నీవు ఇలా చెప్పినందుకు, నేను నీకు అత్యుత్తమమైన వరాన్ని ఇస్తాను—ఏది కావాలో కోరుకో.
thumb|అష్టమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అయోధ్యాకాణ్డే అష్టమః సర్గః ॥౨-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అయోధ్యకాండలో ఎనిమిదవ అధ్యాయాన్ని ఇప్పుడు వినండి.
మన్థరా త్వభ్యసూయ్యైనాముత్సృజ్యాభరణం హి తత్। ఉవాచేదం తతో వాక్యం కోపదుఃఖసమన్వితా
కానీ మంతర, అసూయతో ఆ ఆభరణాన్ని పక్కన పెట్టి, కోపం, దుఃఖంతో ఇలా మాట్లాడింది.
హర్షం కిమర్థమస్థానే కృతవత్యసి బాలిశే। శోకసాగరమధ్యస్థం నాత్మానమవబుధ్యసే
ఓ అమాయకురాలా, నీవు ఎందుకు కారణం లేకుండా ఆనందించావు? నీవు దుఃఖసముద్రంలో ఉన్నావని నీకు తెలియదా?
మనసా ప్రసహామి త్వాం దేవి దుఃఖార్దితా సతీ। యచ్ఛోచితవ్యే హృష్టాసి ప్రాప్య త్వం వ్యసనం మహత్
రాణీ, నేను ఎంత దుఃఖంలో ఉన్నా, నీకోసం నా మనసును అదుపులో పెట్టుకున్నాను. నీవు ఇంత పెద్ద అపాయాన్ని ఎదుర్కొని కూడా ఎందుకు సంతోషంగా ఉన్నావు?
శోచామి దుర్మతిత్వం తే కా హి ప్రాజ్ఞా ప్రహర్షయేత్। అరేః సపత్నీపుత్రస్య వృద్ధిం మృత్యోరివాగతామ్
నీ అవివేకాన్ని చూసి నాకు బాధగా ఉంది. శత్రువుల భార్య కుమారుడి ఎదుగుదలను, మరణం వచ్చినట్టు, ఏ తెలివైన మహిళ ఆనందిస్తుంది?
భరతాదేవ రామస్య రాజ్యసాధారణాద్ భయమ్। తద్ విచిన్త్య విషణ్ణాస్మి భయం భీతాద్ధి జాయతే
రాజ్యం పంచుకోవడంలో భరతుని గురించి కాక రాముని గురించి నాకు భయం కలుగుతోంది. దీన్ని ఆలోచిస్తే నాకు మనసు బాధతో నిండిపోతుంది. భయం ఉన్నవాడికి ఎప్పుడూ భయమే పుట్టుకొస్తుంది.
లక్ష్మణో హి మహాబాహూ రామం సర్వాత్మనా గతః। శత్రుఘ్నశ్చాపి భరతం కాకుత్స్థం లక్ష్మణో యథా
బలవంతుడైన లక్ష్మణుడు తన హృదయంతో పూర్తిగా రామునికి అంకితుడై ఉన్నాడు. అలాగే శత్రుఘ్నుడు కూడా భరతునికి, లక్ష్మణుడు రామునికి ఉన్నట్టు, ఎంతో భక్తితో ఉంటాడు.
ప్రత్యాసన్నక్రమేణాపి భరతస్యైవ భామిని। రాజ్యక్రమో విసృష్టస్తు తయోస్తావద్యవీయసోః
అందమైనవాడా! రాజ్యానికి హక్కు దగ్గరగా ఉన్న భరతునికే రావాలి. కానీ రాజ్యాన్ని ఇద్దరు చిన్నవారికి అప్పగించారు.
సుభగా కిల కౌసల్యా యస్యాః పుత్రోఽభిషేక్ష్యతే। యౌవరాజ్యేన మహతా శ్వః పుష్యేణ ద్విజోత్తమైః
కౌసల్య దేవికి ఎంత అదృష్టమో! ఆమె కుమారుడు రాముడు రేపు పుష్య నక్షత్రంలో, గొప్ప బ్రాహ్మణుల చేత యువరాజుగా అభిషేకం చేయబడతాడు.
ప్రాప్తాం వసుమతీం ప్రీతిం ప్రతీతాం హతవిద్విషమ్। ఉపస్థాస్యసి కౌసల్యాం దాసీవత్ త్వం కృతాఞ్జలిః
భూమి ఆనందంతో నిండిపోయి, శత్రువులు నశించిన తర్వాత, నువ్వు చేతులు జోడించి, దాసిగా కౌసల్య దేవిని సేవించాల్సి వస్తుంది.
ఏవం చ త్వం సహాస్మాభిస్తస్యాః ప్రేష్యా భవిష్యసి। పుత్రశ్చ తవ రామస్య ప్రేష్యత్వం హి గమిష్యతి
ఇలా మనమందరం కలసి ఆమెకు సేవకులమవుతాం. నీ కుమారుడు కూడా రామునికి సేవకుడవుతాడు.