తే తు దిగ్భ్యః పురీం ప్రాప్తా ద్రష్టుం రామాభిషేచనమ్। రామస్య పూరయామాసుః పురీం జానపదా జనాః
అలా రాముని అభిషేకాన్ని చూడటానికి అన్ని దిక్కుల నుంచి వచ్చిన జనాలు, నగరాన్ని నిండారు.
జనౌఘైస్తైర్విసర్పద్భిః శుశ్రువే తత్ర నిఃస్వనః। పర్వసూదీర్ణవేగస్య సాగరస్యేవ నిఃస్వనః
ఆ జనసందోహం చుట్టూ వ్యాపించగా, అక్కడ సముద్రం పూర్ణిమ నాడు మోగే శబ్దంలా గొప్ప గొంతు వినిపించింది.
తతస్తదిన్ద్రక్షయసంనిభం పురం దిదృక్షుభిర్జానపదైరుపాహితైః। సమన్తతః సస్వనమాకులం బభౌ సముద్రయాదోభిరివార్ణవోదకమ్
ఇంద్రుని స్వర్గంలా ఉన్న ఆ నగరం, చూడటానికి వచ్చిన గ్రామజనాలతో అన్ని వైపులా నిండిపోయి, సముద్రం నీళ్లతో నిండినట్లుగా శబ్దంతో కళకళలాడింది.
thumb|సప్తమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అయోధ్యాకాణ్డే సప్తమః సర్గః ॥౨-
శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణంలో అయోధ్యకాండలో ఏడవ అధ్యాయం వినబడును.
జ్ఞాతిదాసీ యతో జాతా కైకేయ్యా తు సహోషితా। ప్రాసాదం చన్ద్రసంకాశమారురోహ యదృచ్ఛయా
బంధువులలో పుట్టిన ఒక దాసి, కైకేయితో కలిసి ఉండేది. ఆమె యాదృచ్ఛికంగా చంద్రుడిలా ప్రకాశించే ఒక ప్రాసాదానికి ఎక్కింది.
సిక్తరాజపథాం కృత్స్నాం ప్రకీర్ణకమలోత్పలామ్। అయోధ్యాం మన్థరా తస్మాత్ ప్రాసాదాదన్వవైక్షత
ఆ ప్రాసాదం మీద నుంచి, మంతరా పుష్పాలతో అలంకరించబడిన, రాజమార్గాలు నీటితో చల్లబడిన అయోధ్యను చూశింది.
పతాకాభిర్వరార్హాభిర్ధ్వజైశ్చ సమలంకృతామ్। సిక్తాం చన్దనతోయైశ్చ శిరఃస్నాతజనైర్యుతామ్
ఆమె, ఆ నగరాన్ని అద్భుతమైన జెండాలతో, పతాకాలతో అలంకరించబడినదిగా, గంధపు నీటితో స్నానం చేసినవాళ్లతో నిండినదిగా చూసింది.
మాల్యమోదకహస్తైశ్చ ద్విజేన్ద్రైరభినాదితామ్। శుక్లదేవగృహద్వారాం సర్వవాదిత్రనాదితామ్
మాలలు, మిఠాయిలు చేతుల్లో పట్టుకున్న బ్రాహ్మణుల గానంతో, తెల్లటి దేవాలయ ద్వారాలతో, అన్ని వాద్యాల శబ్దాలతో నగరం మార్మోగుతోంది.
సమ్ప్రహృష్టజనాకీర్ణాం బ్రహ్మఘోషనినాదితామ్। ప్రహృష్టవరహస్త్యశ్వాం సమ్ప్రణర్దితగోవృషామ్
ఆయోధ్యా నగరం ఆనందంగా ఉన్న ప్రజలతో నిండిపోయి, బ్రాహ్మణుల వేదఘోషలతో మారుమోగుతూ, సంతోషంగా ఉన్న గొప్ప ఏనుగులు, అశ్వాలు, ఉల్లాసంగా అరుస్తున్న ఎద్దులు, ఆవులతో కళకళలాడుతోంది.
హృష్టప్రముదితైః పౌరైరుచ్ఛ్రితధ్వజమాలినీమ్। అయోధ్యాం మన్థరా దృష్ట్వా పరం విస్మయమాగతా
ఎగసిపడుతున్న ధ్వజాలతో అలంకరించబడిన, ఆనందంతో ఉల్లాసంగా ఉన్న ప్రజలతో నిండిన ఆయోధ్యను చూసి, మంథరకి గొప్ప ఆశ్చర్యం కలిగింది.
ఉత్తమేనాభిసంయుక్తా హర్షేణార్థపరా సతీ। రామమాతా ధనం కిం ను జనేభ్యః సమ్ప్రయచ్ఛతి
అత్యంత ఆనందంతో, లాభం కోసం తలమునకలై ఉన్న రాముని తల్లి, ప్రజలకు ఏ సంపదను పంచుతోంది అని ఆశ్చర్యంగా అడిగింది.
అతిమాత్రం ప్రహర్షః కిం జనస్యాస్య చ శంస మే। కారయిష్యతి కిం వాపి సమ్ప్రహృష్టో మహీపతిః
ఈ ప్రజలంతా ఇంతగా ఆనందపడటానికి కారణం ఏమిటో నాకు చెప్పు. ఈ ఆనందంతో ఉన్న రాజు ఏమి చేయబోతున్నాడు?
విదీర్యమాణా హర్షేణ ధాత్రీ తు పరయా ముదా। ఆచచక్షేఽథ కుబ్జాయై భూయసీం రాఘవే శ్రియమ్
ఆ ధాత్రి అపారమైన ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోతూ, మంథరకి రాఘవునికి కలుగబోయే గొప్ప భాగ్యాన్ని చెప్పింది.
శ్వః పుష్యేణ జితక్రోధం యౌవరాజ్యేన చానఘమ్। రాజా దశరథో రామమభిషేక్తా హి రాఘవమ్
రేపు పుష్య నక్షత్రంలో, కోపాన్ని జయించిన, నిందలేని రాముని యువరాజుగా అభిషేకించబోతున్నాడు రాజు దశరథుడు.
ధాత్ర్యాస్తు వచనం శ్రుత్వా కుబ్జా క్షిప్రమమర్షితః। కైలాసశిఖరాకారాత్ ప్రాసాదాదవరోహత
ఆ ధాత్రి మాటలు విని, మంథర వెంటనే కోపంతో, కైలాస శిఖరంలాంటి ఆ ప్రాసాదం నుండి దిగింది.
సా దహ్యమానా క్రోధేన మన్థరా పాపదర్శినీ। శయానామేవ కైకేయీమిదం వచనమబ్రవీత్
కోపంతో మండిపోతూ, దుష్టబుద్ధి గల మంథర, పడుకున్న కైకేయికి ఇలా చెప్పింది.
ఉత్తిష్ఠ మూఢే కిం శేషే భయం త్వామభివర్తతే। ఉపప్లుతమఘౌఘేన నాత్మానమవబుధ్యసే
లేచి నిలబడుము, మూర్ఖా! ఎందుకు పడుకున్నావు? నీకు ప్రమాదం దగ్గరపడుతోంది. దురదృష్టపు ప్రవాహంలో మునిగిపోతూ, నువ్వు నీ స్థితిని గ్రహించలేకపోతున్నావు.
అనిష్టే సుభగాకారే సౌభాగ్యేన వికత్థసే। చలం హి తవ సౌభాగ్యం నద్యాః స్రోత ఇవోష్ణగే
అనుకూలం కాని విషయాల్లోనూ, నువ్వు నీ అదృష్టాన్ని పొగిడుకుంటున్నావు. నీ అదృష్టం వేసవి కాలంలో నదీ ప్రవాహంలా స్థిరంగా ఉండదు.
ఏవముక్తా తు కైకేయీ రుష్టయా పరుషం వచః। కుబ్జయా పాపదర్శిన్యా విషాదమగమత్ పరమ్
అలా కోపంతో, కఠినంగా మాట్లాడిన మంథర మాటలు విని, కైకేయి తీవ్రమైన మనోవ్యథకు లోనైంది.
కైకేయీ త్వబ్రవీత్ కుబ్జాం కచ్చిత్ క్షేమం న మన్థరే। విషణ్ణవదనాం హి త్వాం లక్షయే భృశదుఃఖితామ్
కైకేయి మంథరను అడిగింది: 'మంథరా, నీకు అన్నీ బాగున్నాయా? ఎందుకంటే, నీ ముఖం చింతతో నిండిపోయి, నువ్వు చాలా బాధపడుతున్నట్టు కనిపిస్తున్నావు.'
మన్థరా తు వచః శ్రుత్వా కైకేయ్యా మధురాక్షరమ్। ఉవాచ క్రోధసంయుక్తా వాక్యం వాక్యవిశారదా
కైకేయి మధురంగా మాట్లాడిన మాటలు విని, మంథర కోపంతో, మాటల్లో నైపుణ్యం కలిగి ఇలా సమాధానం చెప్పింది.
సా విషణ్ణతరా భూత్వా కుబ్జా తస్యాం హితైషిణీ। విషాదయన్తీ ప్రోవాచ భేదయన్తీ చ రాఘవమ్
మరింత విచారంగా మారిన మంథర, కైకేయికి మేలు కోరుతూ, ఆమెను బాధపెట్టేలా, రాఘవుని నుండి దూరం చేయాలనే ఉద్దేశంతో ఇలా చెప్పింది.
అక్షయం సుమహద్ దేవి ప్రవృత్తం త్వద్వినాశనమ్। రామం దశరథో రాజా యౌవరాజ్యేఽభిషేక్ష్యతి
దేవి, నీకు అంతం లేని పెద్ద అపాయం మొదలైంది. రాజు దశరథుడు రాముని యువరాజుగా అభిషేకించబోతున్నాడు.
సాస్మ్యగాధే భయే మగ్నా దుఃఖశోకసమన్వితా। దహ్యమానానలేనేవ త్వద్ధితార్థమిహాగతా
నేను లోతైన భయంతో, బాధతో, శోకంతో నిండిపోయి, అగ్నిలో కాలిపోతున్నట్టు ఉన్నాను. నీ మేలుకోసమే ఇక్కడికి వచ్చాను.
తవ దుఃఖేన కైకేయి మమ దుఃఖం మహద్ భవేత్। త్వద్వృద్ధౌ మమ వృద్ధిశ్చ భవేదిహ న సంశయః
కైకేయి, నీ బాధ నాకు గొప్ప బాధగా ఉంటుంది. నీ క్షేమం నా క్షేమం, నీ నష్టమే నా నష్టం — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
నరాధిపకులే జాతా మహిషీ త్వం మహీపతేః। ఉగ్రత్వం రాజధర్మాణాం కథం దేవి న బుధ్యసే
నరపతి వంశంలో జన్మించిన నీవు, రాజు యొక్క ప్రధాన భార్యవు. రాజధర్మాలు ఎంత కఠినంగా ఉంటాయో నీకు ఎలా తెలియడం లేదు, దేవి?
ధర్మవాదీ శఠో భర్తా శ్లక్ష్ణవాదీ చ దారుణః। శుద్ధభావేన జానీషే తేనైవమతిసంధితా
నీ భర్త ధర్మాన్ని మాట్లాడే వాడిలా కనిపించినా, లోపల మోసగాడు. మాటలు మృదువుగా ఉన్నా, మనసు కఠినంగా ఉంటుంది. నీవు నిష్కళంకమైన హృదయంతో అతనిపై నమ్మకం పెట్టుకున్నావు. అందుకే అంతగా మోసపోయావు.
ఉపస్థితః ప్రయుఞ్జానస్త్వయి సాన్త్వమనర్థకమ్। అర్థేనైవాద్య తే భర్తా కౌసల్యాం యోజయిష్యతి
ఇప్పుడు అతను నిన్ను వృథా ఓదార్పులతో సమీపిస్తున్నాడు. కానీ నిజంగా, ఈ రోజు నీ భర్త కౌసల్యకి ఐశ్వర్యాన్ని కలిపి పెడతాడు.
అపవాహ్య తు దుష్టాత్మా భరతం తవ బన్ధుషు। కాల్యే స్థాపయితా రామం రాజ్యే నిహతకణ్టకే
ఆ దుష్టుడు, నీ బంధువుల మధ్య నుంచి భరతుడిని తొలగించి, త్వరలోనే రాముడిని రాజ్యానికి ప్రతిష్ఠించి, అన్ని అడ్డంకులను తొలగిస్తాడు.
శత్రుః పతిప్రవాదేన మాత్రేవ హితకామ్యయా। ఆశీవిష(=సర్ప) ఇవాఙ్గేన బాలే పరిధృతస్త్వయా
పతిగా నటించే శత్రువు, మేలు కోరుతున్న తల్లిలా కనిపించే వారు, చిన్నపిల్ల చేత పట్టుకున్న విషసర్పంలా ఉంటారు. నీవు కూడా అలాంటి వారిని నమ్ముకున్నావు.