బాలా అపి క్రీడమానా గృహద్వారేషు సఙ్ఘశః। రామాభిషవసంయుక్తాశ్చక్రురేవ కథా మిథః
పిల్లలు కూడ గుంపులుగా తమ ఇళ్ల తలుపుల దగ్గర ఆడుకుంటూ, పరస్పరం రాముని అభిషేకం గురించే మాట్లాడుతున్నారు.
కృతపుష్పోపహారశ్చ ధూపగన్ధాధివాసితః। రాజమార్గః కృతః శ్రీమాన్ పౌరై రామాభిషేచనే
పౌరులు రాముని అభిషేకానికి రాజమార్గాన్ని పుష్పాలతో అలంకరించి, ధూపధూపాలతో పరిమళింపజేసి, అందంగా తయారు చేశారు.
ప్రకాశకరణార్థం చ నిశాగమనశఙ్కయా। దీపవృక్షాంస్తథా చక్రురనురథ్యాసు సర్వశః
రాత్రి చీకటి పోవడానికి, ప్రతి వీధిలో దీపాలతో చెట్లు ఏర్పాటు చేశారు.
అలంకారం పురస్యైవం కృత్వా తత్ పురవాసినః। ఆకాంక్షమాణా రామస్య యౌవరాజ్యాభిషేచనమ్
అలా నగరాన్ని అలంకరించిన తరువాత, అందరూ రాముని యువరాజ్యాభిషేకాన్ని ఆశతో ఎదురుచూశారు.
సమేత్య సఙ్ఘశః సర్వే చత్వరేషు సభాసు చ। కథయన్తో మిథస్తత్ర ప్రశశంసుర్జనాధిపమ్
అందరూ గుంపులుగా చౌరస్తాలలో, సభల్లో కూడి, పరస్పరం మాట్లాడుకుంటూ రాజును ప్రశంసించారు.
అహో మహాత్మా రాజాయమిక్ష్వాకుకులనన్దనః। జ్ఞాత్వా వృద్ధం స్వమాత్మానం రామం రాజ్యేఽభిషేక్ష్యతి
అయ్యో! ఈ మహాత్ముడు, ఇక్ష్వాకువంశానికి ఆనందకరుడు అయిన రాజు, తన వృద్ధాప్యాన్ని తెలుసుకుని రాముని రాజుగా అభిషేకించబోతున్నాడు.
సర్వే హ్యనుగృహీతాః స్మ యన్నో రామో మహీపతిః। చిరాయ భవితా గోప్తా దృష్టలోకపరావరః
మనందరం ఎంతో భాగ్యవంతులం; ఎందుకంటే ప్రపంచాన్ని బాగా చూసిన రాముడు మన రాజుగా, రక్షకుడిగా ఎంతో కాలం ఉండబోతున్నాడు.
అనుద్ధతమనా విద్వాన్ ధర్మాత్మా భ్రాతృవత్సలః। యథా చ భ్రాతృషు స్నిగ్ధస్తథాస్మాస్వపి రాఘవః
అహంకారం లేని, విద్యావంతుడు, ధర్మపరుడు, అన్నదమ్ములపై అపారమైన ప్రేమ కలిగిన రాఘవుడు, వాళ్లపై ఉన్న ప్రేమను మనపై కూడా చూపుతాడు.
చిరం జీవతు ధర్మాత్మా రాజా దశరథోఽనఘః। యత్ప్రసాదేనాభిషిక్తం రామం ద్రక్ష్యామహే వయమ్
ధర్మాత్ముడైన నిష్కల్మషుడైన రాజు దశరథుడు ఎంతో కాలం బతకాలి; ఆయన కృపతో మనం రాముని అభిషేకాన్ని చూడబోతున్నాం.
ఏవంవిధం కథయతాం పౌరాణాం శుశ్రువుః పరే। దిగ్భ్యో విశ్రుతవృత్తాన్తాః ప్రాప్తా జానపదా జనాః
పౌరులు ఇలా మాట్లాడుకుంటుండగా, అన్ని దిశల నుండి వార్త విని, గ్రామాల నుంచి జనాలు వచ్చారు.
తే తు దిగ్భ్యః పురీం ప్రాప్తా ద్రష్టుం రామాభిషేచనమ్। రామస్య పూరయామాసుః పురీం జానపదా జనాః
అలా రాముని అభిషేకాన్ని చూడటానికి అన్ని దిక్కుల నుంచి వచ్చిన జనాలు, నగరాన్ని నిండారు.
జనౌఘైస్తైర్విసర్పద్భిః శుశ్రువే తత్ర నిఃస్వనః। పర్వసూదీర్ణవేగస్య సాగరస్యేవ నిఃస్వనః
ఆ జనసందోహం చుట్టూ వ్యాపించగా, అక్కడ సముద్రం పూర్ణిమ నాడు మోగే శబ్దంలా గొప్ప గొంతు వినిపించింది.
తతస్తదిన్ద్రక్షయసంనిభం పురం దిదృక్షుభిర్జానపదైరుపాహితైః। సమన్తతః సస్వనమాకులం బభౌ సముద్రయాదోభిరివార్ణవోదకమ్
ఇంద్రుని స్వర్గంలా ఉన్న ఆ నగరం, చూడటానికి వచ్చిన గ్రామజనాలతో అన్ని వైపులా నిండిపోయి, సముద్రం నీళ్లతో నిండినట్లుగా శబ్దంతో కళకళలాడింది.
thumb|సప్తమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అయోధ్యాకాణ్డే సప్తమః సర్గః ॥౨-
శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణంలో అయోధ్యకాండలో ఏడవ అధ్యాయం వినబడును.
జ్ఞాతిదాసీ యతో జాతా కైకేయ్యా తు సహోషితా। ప్రాసాదం చన్ద్రసంకాశమారురోహ యదృచ్ఛయా
బంధువులలో పుట్టిన ఒక దాసి, కైకేయితో కలిసి ఉండేది. ఆమె యాదృచ్ఛికంగా చంద్రుడిలా ప్రకాశించే ఒక ప్రాసాదానికి ఎక్కింది.
సిక్తరాజపథాం కృత్స్నాం ప్రకీర్ణకమలోత్పలామ్। అయోధ్యాం మన్థరా తస్మాత్ ప్రాసాదాదన్వవైక్షత
ఆ ప్రాసాదం మీద నుంచి, మంతరా పుష్పాలతో అలంకరించబడిన, రాజమార్గాలు నీటితో చల్లబడిన అయోధ్యను చూశింది.
పతాకాభిర్వరార్హాభిర్ధ్వజైశ్చ సమలంకృతామ్। సిక్తాం చన్దనతోయైశ్చ శిరఃస్నాతజనైర్యుతామ్
ఆమె, ఆ నగరాన్ని అద్భుతమైన జెండాలతో, పతాకాలతో అలంకరించబడినదిగా, గంధపు నీటితో స్నానం చేసినవాళ్లతో నిండినదిగా చూసింది.
మాల్యమోదకహస్తైశ్చ ద్విజేన్ద్రైరభినాదితామ్। శుక్లదేవగృహద్వారాం సర్వవాదిత్రనాదితామ్
మాలలు, మిఠాయిలు చేతుల్లో పట్టుకున్న బ్రాహ్మణుల గానంతో, తెల్లటి దేవాలయ ద్వారాలతో, అన్ని వాద్యాల శబ్దాలతో నగరం మార్మోగుతోంది.
సమ్ప్రహృష్టజనాకీర్ణాం బ్రహ్మఘోషనినాదితామ్। ప్రహృష్టవరహస్త్యశ్వాం సమ్ప్రణర్దితగోవృషామ్
ఆయోధ్యా నగరం ఆనందంగా ఉన్న ప్రజలతో నిండిపోయి, బ్రాహ్మణుల వేదఘోషలతో మారుమోగుతూ, సంతోషంగా ఉన్న గొప్ప ఏనుగులు, అశ్వాలు, ఉల్లాసంగా అరుస్తున్న ఎద్దులు, ఆవులతో కళకళలాడుతోంది.
హృష్టప్రముదితైః పౌరైరుచ్ఛ్రితధ్వజమాలినీమ్। అయోధ్యాం మన్థరా దృష్ట్వా పరం విస్మయమాగతా
ఎగసిపడుతున్న ధ్వజాలతో అలంకరించబడిన, ఆనందంతో ఉల్లాసంగా ఉన్న ప్రజలతో నిండిన ఆయోధ్యను చూసి, మంథరకి గొప్ప ఆశ్చర్యం కలిగింది.
ఉత్తమేనాభిసంయుక్తా హర్షేణార్థపరా సతీ। రామమాతా ధనం కిం ను జనేభ్యః సమ్ప్రయచ్ఛతి
అత్యంత ఆనందంతో, లాభం కోసం తలమునకలై ఉన్న రాముని తల్లి, ప్రజలకు ఏ సంపదను పంచుతోంది అని ఆశ్చర్యంగా అడిగింది.
అతిమాత్రం ప్రహర్షః కిం జనస్యాస్య చ శంస మే। కారయిష్యతి కిం వాపి సమ్ప్రహృష్టో మహీపతిః
ఈ ప్రజలంతా ఇంతగా ఆనందపడటానికి కారణం ఏమిటో నాకు చెప్పు. ఈ ఆనందంతో ఉన్న రాజు ఏమి చేయబోతున్నాడు?
విదీర్యమాణా హర్షేణ ధాత్రీ తు పరయా ముదా। ఆచచక్షేఽథ కుబ్జాయై భూయసీం రాఘవే శ్రియమ్
ఆ ధాత్రి అపారమైన ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోతూ, మంథరకి రాఘవునికి కలుగబోయే గొప్ప భాగ్యాన్ని చెప్పింది.
శ్వః పుష్యేణ జితక్రోధం యౌవరాజ్యేన చానఘమ్। రాజా దశరథో రామమభిషేక్తా హి రాఘవమ్
రేపు పుష్య నక్షత్రంలో, కోపాన్ని జయించిన, నిందలేని రాముని యువరాజుగా అభిషేకించబోతున్నాడు రాజు దశరథుడు.
ధాత్ర్యాస్తు వచనం శ్రుత్వా కుబ్జా క్షిప్రమమర్షితః। కైలాసశిఖరాకారాత్ ప్రాసాదాదవరోహత
ఆ ధాత్రి మాటలు విని, మంథర వెంటనే కోపంతో, కైలాస శిఖరంలాంటి ఆ ప్రాసాదం నుండి దిగింది.
సా దహ్యమానా క్రోధేన మన్థరా పాపదర్శినీ। శయానామేవ కైకేయీమిదం వచనమబ్రవీత్
కోపంతో మండిపోతూ, దుష్టబుద్ధి గల మంథర, పడుకున్న కైకేయికి ఇలా చెప్పింది.
ఉత్తిష్ఠ మూఢే కిం శేషే భయం త్వామభివర్తతే। ఉపప్లుతమఘౌఘేన నాత్మానమవబుధ్యసే
లేచి నిలబడుము, మూర్ఖా! ఎందుకు పడుకున్నావు? నీకు ప్రమాదం దగ్గరపడుతోంది. దురదృష్టపు ప్రవాహంలో మునిగిపోతూ, నువ్వు నీ స్థితిని గ్రహించలేకపోతున్నావు.
అనిష్టే సుభగాకారే సౌభాగ్యేన వికత్థసే। చలం హి తవ సౌభాగ్యం నద్యాః స్రోత ఇవోష్ణగే
అనుకూలం కాని విషయాల్లోనూ, నువ్వు నీ అదృష్టాన్ని పొగిడుకుంటున్నావు. నీ అదృష్టం వేసవి కాలంలో నదీ ప్రవాహంలా స్థిరంగా ఉండదు.
ఏవముక్తా తు కైకేయీ రుష్టయా పరుషం వచః। కుబ్జయా పాపదర్శిన్యా విషాదమగమత్ పరమ్
అలా కోపంతో, కఠినంగా మాట్లాడిన మంథర మాటలు విని, కైకేయి తీవ్రమైన మనోవ్యథకు లోనైంది.
కైకేయీ త్వబ్రవీత్ కుబ్జాం కచ్చిత్ క్షేమం న మన్థరే। విషణ్ణవదనాం హి త్వాం లక్షయే భృశదుఃఖితామ్
కైకేయి మంథరను అడిగింది: 'మంథరా, నీకు అన్నీ బాగున్నాయా? ఎందుకంటే, నీ ముఖం చింతతో నిండిపోయి, నువ్వు చాలా బాధపడుతున్నట్టు కనిపిస్తున్నావు.'