యాని యాన్యత్ర యోగ్యాని శ్వోభావిన్యభిషేచనే। తాని మే మఙ్గలాన్యద్య వైదేహ్యాశ్చైవ కారయ
రేపు జరిగే అభిషేకానికి ఏయే మంగళకార్యాలు అవసరమో, అవన్నీ నాకూ, వైదేహికీ నేడు చేయించు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు కౌసల్యా చిరకాలాభికాంక్షితమ్। హర్షబాష్పాకులం వాక్యమిదం రామమభాషత
ఇలా విని, ఎన్నో కాలాలుగా కోరుకున్న కోరిక నెరవేరబోతున్నందుకు హర్షబాష్పాలతో కలవరపడుతూ కౌసల్యా రామునితో ఇలా చెప్పింది.
వత్స రామ చిరం జీవ హతాస్తే పరిపన్థినః। జ్ఞాతీన్ మే త్వం శ్రియా యుక్తః సుమిత్రాయాశ్చ నన్దయ
నా బిడ్డ రామా, నువ్వు దీర్ఘాయుష్మాన్ కావాలి. నీ శత్రువులు నశించారు. నీవు ఐశ్వర్యంతో నా బంధువులకు, సుమిత్రకూ ఆనందాన్ని కలిగించు.
కల్యాణే బత నక్షత్రే మయా జాతోఽసి పుత్రక। యేన త్వయా దశరథో గుణైరారాధితః పితా
బంగారుమా, నువ్వు నిజంగా శుభమైన నక్షత్రంలో పుట్టావు. నీ గుణాల వల్ల దశరథ మహారాజును సంతోషపరిచావు.
అమోఘం బత మే క్షాన్తం పురుషే పుష్కరేక్షణే। యేయమిక్ష్వాకురాజశ్రీః పుత్ర త్వాం సంశ్రయిష్యతి
పద్మనయనా, నా సహనం వృథా కాలేదు. ఈ ఇక్ష్వాకుల వంశ మహిమ ఇప్పుడు నీ మీదే నిలవబోతోంది, నా కుమారుడా.
ఇత్యేవముక్తో మాత్రా తు రామో భ్రాతరమబ్రవీత్। ప్రాఞ్జలిం ప్రహ్వమాసీనమభివీక్ష్య స్మయన్నివ
తల్లి ఇలా చెప్పిన తర్వాత, రాముడు చేతులు జోడించి వినయంగా కూర్చున్న తన తమ్ముడిని చిరునవ్వుతో చూసి ఇలా అన్నాడు.
లక్ష్మణేమాం మయా సార్ధం ప్రశాధి త్వం వసుంధరామ్। ద్వితీయం మేఽన్తరాత్మానం త్వామియం శ్రీరుపస్థితా
లక్ష్మణా, నాతో కలిసి ఈ భూమిని పాలించు. నిన్ను నేను నా రెండవ ఆత్మగా భావిస్తున్నాను. ఈ రాజ్యశ్రీ నిన్ను కూడా వరించింది.
సౌమిత్రే భుఙ్క్ష్వ భోగాంస్త్వమిష్టాన్ రాజ్యఫలానిచ। జీవితం చాపి రాజ్యం చ త్వదర్థమభికామయే
సౌమిత్రీ, నీవు రాజ్యఫలాలను, ఇష్టమైన సుఖాలను అనుభవించు. నా జీవితం, రాజ్యం అన్నీ నీ కోసమే కావాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.
ఇత్యుక్త్వా లక్ష్మణం రామో మాతరావభివాద్య చ। అభ్యనుజ్ఞాప్య సీతాం చ యయౌ స్వం చ నివేశనమ్
ఇలా లక్ష్మణునితో మాట్లాడి, రాముడు తల్లులకు నమస్కరించి, సీతకు అనుమతి తీసుకొని తన ఇంటికి వెళ్లాడు.
thumb|పఞ్చమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అయోధ్యాకాణ్డే పఞ్చమః సర్గః ॥౨-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అయోధ్యకాండలో ఇది ఐదవ సర్గ.
సందిశ్య రామం నృపతిః శ్వోభావిన్యభిషేచనే। పురోహితం సమాహూయ వసిష్ఠమిదమబ్రవీత్
రేపు జరిగే అభిషేకాన్ని గురించి రామునికి చెప్పిన రాజు, పురోహితుడైన వశిష్ఠుడిని పిలిపించి ఇలా అన్నాడు.
గచ్ఛోపవాసం కాకుత్స్థం కారయాద్య తపోధన। శ్రేయసే రాజ్యలాభాయ వధ్వా సహ యతవ్రత
తపస్సుతో నిండిన వశిష్ఠమహర్షీ, నువ్వు వెళ్లి కకుత్స్థ వంశజుడైన రాముడిని, అతని భార్యతో కలిసి, రాజ్యప్రాప్తి శుభార్థంగా నేడు ఉపవాసం చేయించు.
తథేతి చ స రాజానముక్త్వా వేదవిదాం వరః। స్వయం వసిష్ఠో భగవాన్ యయౌ రామనివేశనమ్
వేదపండితులలో శ్రేష్ఠుడైన భగవంతుడు వశిష్ఠుడు, 'అలాగే' అని రాజును ఉద్దేశించి చెప్పి, తానే స్వయంగా రాముని ఇంటికి వెళ్లాడు.
ఉపవాసయితుం వీరం మన్త్రవిన్మన్త్రకోవిదమ్। బ్రాహ్మం రథవరం యుక్తమాస్థాయ సుధృతవ్రతః
వీరుడైన, మంత్రవిద్యలో నిపుణుడైన రామునికి ఉపవాసం చేయించేందుకు, ధృఢవ్రతుడైన వశిష్ఠుడు తన బ్రాహ్మణ రథాన్ని ఎక్కి బయలుదేరాడు.
తమాగతమృషిం రామస్త్వరన్నివ ససమ్భ్రమమ్। మానయిష్యన్ స మానార్హం నిశ్చక్రామ నివేశనాత్
ఆ రాముడు, ఆ మహర్షి వచ్చాడని తెలుసుకుని, గౌరవంతో, త్వరగా, ఆనందంగా, అతనికి యోగ్యమైన సత్కారం చేయాలనే ఉద్దేశంతో తన నివాసం నుండి బయటకు వచ్చాడు.
అభ్యేత్య త్వరమాణోఽథ రథాభ్యాశం మనీషిణః। తతోఽవతారయామాస పరిగృహ్య రథాత్ స్వయమ్
ఆ రాముడు వెంటనే ఆ జ్ఞానిని రథం దగ్గరికి చేరి, స్వయంగా అతని చేతిని పట్టుకుని, రథం నుండి దింపాడు.
స చైనం ప్రశ్రితం దృష్ట్వా సమ్భాష్యాభిప్రసాద్య చ। ప్రియార్హం హర్షయన్ రామమిత్యువాచ పురోహితః
ఆ పూజారి, రాముని వినయంగా నిలుచున్న姿ను చూసి, మధురంగా పలికి, రాముని హృదయాన్ని ఆనందపరిచే మాటలు చెప్పాడు.
ప్రసన్నస్తే పితా రామ యత్త్వం రాజ్యమవాప్స్యసి। ఉపవాసం భవానద్య కరోతు సహ సీతయా
రామా, నీ తండ్రి నిన్ను చూసి సంతోషపడ్డాడు. నువ్వు రాజ్యాన్ని పొందబోతున్నావు. ఈ రోజు సీతతో కలిసి ఉపవాసం చేయాలి.
ప్రాతస్త్వామభిషేక్తా హి యౌవరాజ్యే నరాధిపః। పితా దశరథః ప్రీత్యా యయాతిం నహుషో యథా
రామా, రేపు ఉదయం నీ తండ్రి దశరథుడు, ప్రేమతో, నిన్ను యువరాజుగా అభిషేకించబోతున్నాడు. యయాతిని నహుషుడు చేసినట్టు.
ఇత్యుక్త్వా స తదా రామముపవాసం యతవ్రతః। మన్త్రవత్ కారయామాస వైదేహ్యా సహితం శుచిః
అలా చెప్పిన తరువాత, ఆ పవిత్రుడైన, నియమాన్ని పాటించే మహర్షి, రాముని, వైదేహితో కలిసి, విధిగా ఉపవాసం చేయించాడు.
తతో యథావద్ రామేణ స రాజ్ఞో గురురర్చితః। అభ్యనుజ్ఞాప్య కాకుత్స్థం యయౌ రామనివేశనాత్
తర్వాత, రాముడు యథావిధిగా రాజగురువును గౌరవించి, ఆయన అనుమతి తీసుకుని, ఆ గురువు రాముని ఇంటిని విడిచిపెట్టాడు.
సుహృద్భిస్తత్ర రామోఽపి సహాసీనః ప్రియంవదైః। సభాజితో వివేశాథ తాననుజ్ఞాప్య సర్వశః
ఆ సమయంలో, రాముడు తన ప్రియమైన స్నేహితులతో కలిసి కూర్చొని, వారిని గౌరవించి, అందరికీ అనుమతి చెప్పి, తన ఇంటిలోకి ప్రవేశించాడు.
హృష్టనారీనరయుతం రామవేశ్మ తదా బభౌ। యథా మత్తద్విజగణం ప్రఫుల్లనలినం సరః
ఆ సమయంలో, రాముని ఇల్లు, ఆనందంగా ఉన్న పురుషులు, మహిళలతో నిండిపోయి, పుష్పించిన కమలాలతో, మత్తులో ఉన్న పక్షులతో కళకళలాడే సరస్సు లాగా ప్రకాశించింది.
స రాజభవనప్రఖ్యాత్ తస్మాద్ రామనివేశనాత్। నిర్గత్య దదృశే మార్గం వసిష్ఠో జనసంవృతమ్
ఆ రాజభవనానికి సమానమైన రాముని ఇంటి నుండి వసిష్ఠుడు బయటకు వచ్చి, జనంతో నిండిన వీధిని చూశాడు.
వృన్దవృన్దైరయోధ్యాయాం రాజమార్గాః సమన్తతః। బభూవురభిసమ్బాధాః కుతూహలజనైర్వృతాః
అయోధ్యలోని రాజవీధులు, అన్ని వైపులా, జంటలుగా గుంపులుగా వచ్చిన ఆసక్తిగల జనంతో నిండిపోయి, కిక్కిరిసిపోయాయి.
జనవృన్దోర్మిసంఘర్షహర్షస్వనవృతస్తదా। బభూవ రాజమార్గస్య సాగరస్యేవ నిఃస్వనః
ఆ సమయంలో, రాజవీధిలో జనసమూహాల ఆనంద ధ్వని, అలల మాదిరిగా, సముద్రపు గర్జనలా వినిపించింది.
సిక్తసమ్మృష్టరథ్యా హి తథా చ వనమాలినీ। ఆసీదయోధ్యా తదహః సముచ్ఛ్రితగృహధ్వజా
ఆ రోజు, అయోధ్య నగరం, నీటిపోసి, శుభ్రంగా చేసిన వీధులతో, అడవి పూలతో అలంకరించబడినదిగా, ఎత్తైన ఇళ్లపై జెండాలతో, ఎంతో అందంగా కనిపించింది.
తదా హ్యయోధ్యానిలయః సస్త్రీబాలాకులో జనః। రామాభిషేకమాకాంక్షన్నాకాంక్షన్నుదయం రవేః
ఆ సమయంలో, అయోధ్యలోని ప్రజలు, స్త్రీలు, పిల్లలతో కలసి, రాముని అభిషేకాన్ని ఎంతగానో ఆశిస్తూ, సూర్యోదయాన్ని ఎదురుచూస్తున్నట్టు ఉత్సాహంగా ఉన్నారు.
ప్రజాలంకారభూతం చ జనస్యానన్దవర్ధనమ్। ఉత్సుకోఽభూజ్జనో ద్రష్టుం తమయోధ్యామహోత్సవమ్
ఆ ప్రజలు, పండుగకు తగినట్టు అలంకరించుకుని, ఆనందంతో నిండిపోయి, ఆ అయోధ్య మహోత్సవాన్ని చూడాలని ఎంతో ఆసక్తిగా ఎదురు చూశారు.
ఏవం తజ్జనసమ్బాధం రాజమార్గం పురోహితః। వ్యూహన్నివ జనౌఘం తం శనై రాజకులం యయౌ
అలా జనంతో నిండిపోయిన రాజవీధిలో, ఆ రాజపురోహితుడు, జనసమూహాన్ని విడదీస్తున్నట్టు, నెమ్మదిగా రాజభవనానికి వెళ్లాడు.