అపి చాద్యాశుభాన్ రామ స్వప్నాన్ పశ్యామి రాఘవ। సనిర్ఘాతా దివోల్కాశ్చ పతన్తి హి మహాస్వనాః
రామా, ఇవాళ నాకు చెడు కలలు కనిపిస్తున్నాయి. మంటలతో కూడిన ఉల్కలు గొప్ప శబ్దంతో పడిపోతున్నాయి.
అవష్టబ్ధం చ మే రామ నక్షత్రం దారుణగ్రహైః। ఆవేదయన్తి దైవజ్ఞాః సూర్యాఙ్గారకరాహుభిః
రామా, జ్యోతిష్కులు చెబుతున్నారు — నా నక్షత్రాన్ని సూర్యుడు, అంగారకుడు, రాహువు వంటి క్రూర గ్రహాలు బాధిస్తున్నాయని.
ప్రాయేణ చ నిమిత్తానామీదృశానాం సముద్భవే। రాజా హి మృత్యుమాప్నోతి ఘోరాం చాపదమృచ్ఛతి
ఇలాంటి అపశకునాలు కనబడినప్పుడు, రాజు మరణాన్ని పొందుతాడు, భయంకరమైన కష్టాలను ఎదుర్కొంటాడు.
తద్ యావదేవ మే చేతో న విముహ్యతి రాఘవ। తావదేవాభిషిఞ్చస్వ చలా హి ప్రాణినాం మతిః
కాబట్టి, రాఘవా, నా మనసు ఇంకా స్పష్టంగా ఉండగానే నిన్ను అభిషేకించాలి. ఎందుకంటే ప్రాణుల మనస్సు ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండదు.
అద్య చన్ద్రోఽభ్యుపగమత్ పుష్యాత్ పూర్వం పునర్వసుమ్। శ్వః పుష్యయోగం నియతం వక్ష్యన్తే దైవచిన్తకాః
ఈ రోజు చంద్రుడు పుష్యానికి ముందు పూర్వాషాఢ నక్షత్రాన్ని చేరాడు. రేపు పుష్య యోగం ఏర్పడిందని జ్యోతిష్కులు ఖచ్చితంగా చెబుతారు.
తత్ర పుష్యేఽభిషిఞ్చస్వ మనస్త్వరయతీవ మామ్। శ్వస్త్వాహమభిషేక్ష్యామి యౌవరాజ్యే పరంతప
కాబట్టి, పుష్య నక్షత్రంలో అభిషేకం జరగాలి; నా మనసు చాలా వేగంగా నిన్ను అభిషేకించమని తపిస్తోంది. రేపు నిన్ను యువరాజుగా అభిషేకిస్తాను, శత్రువులకు భయంకరుడా.
తస్మాత్ త్వయాద్యప్రభృతి నిశేయం నియతాత్మనా। సహ వధ్వోపవస్తవ్యా దర్భప్రస్తరశాయినా
అందువల్ల, ఈ రోజు నుంచే నీవు నియమంగా, నీ భార్యతో కలిసి, దర్భ గడ్డి పరుపుపై పడుకుని రాత్రి గడపాలి.
సుహృదశ్చాప్రమత్తాస్త్వాం రక్షన్త్వద్య సమన్తతః। భవన్తి బహువిఘ్నాని కార్యాణ్యేవంవిధాని హి
ఈ రోజు నీ మిత్రులు జాగ్రత్తగా నిన్ను అన్ని వైపులా రక్షిస్తారు. ఎందుకంటే ఇలాంటి పనులకు అనేక అడ్డంకులు వస్తుంటాయి.
విప్రోషితశ్చ భరతో యావదేవ పురాదితః। తావదేవాభిషేకస్తే ప్రాప్తకాలో మతో మమ
భరతుడు నగరానికి దూరంగా ఉన్నందున, నిన్ను అభిషేకించడానికి ఇదే సరైన సమయం అని నాకు అనిపిస్తోంది.
కామం ఖలు సతాం వృత్తే భ్రాతా తే భరతః స్థితః। జ్యేష్ఠానువర్తీ ధర్మాత్మా సానుక్రోశో జితేన్ద్రియః
నిజంగా, నీ అన్న భరతుడు సత్పురుషుల మార్గాన్ని అనుసరిస్తాడు. అతడు పెద్దవారిని గౌరవిస్తాడు, ధర్మబద్ధుడు, దయగలవాడు, ఇంద్రియాలను జయించుకున్నవాడు.
కిం ను చిత్తం మనుష్యాణామనిత్యమితి మే మతమ్। సతాం చ ధర్మనిత్యానాం కృతశోభి చ రాఘవ
అయితే, మనుషుల మనస్సు స్థిరంగా ఉండదని నాకు అనిపిస్తుంది. కానీ ధర్మంలో స్థిరంగా ఉండే సత్పురుషుల కార్యాలు మాత్రం వెలుగుతుంటాయి, రాఘవా.
ఇత్యుక్తః సోఽభ్యనుజ్ఞాతః శ్వోభావిన్యభిషేచనే। వ్రజేతి రామః పితరమభివాద్యాభ్యయాద్ గృహమ్
ఇలా చెప్పి, రేపు అభిషేకం జరగబోతుందని అనుమతినిచ్చిన తరువాత, రాముడు తండ్రికి నమస్కరించి తన ఇంటికి వెళ్లాడు.
ప్రవిశ్య చాత్మనో వేశ్మ రాజ్ఞాఽఽదిష్టేఽభిషేచనే। తత్క్షణాదేవ నిష్క్రమ్య మాతురన్తఃపురం యయౌ
రాజు అభిషేకం చేయమని ఆజ్ఞ ఇచ్చిన తరువాత, రాముడు తన ఇంట్లోకి వెళ్లి, వెంటనే అక్కడి నుండి బయటకు వచ్చి తల్లి అంతఃపురానికి వెళ్లాడు.
తత్ర తాం ప్రవణామేవ మాతరం క్షౌమవాసినీమ్। వాగ్యతాం దేవతాగారే దదర్శాయాచతీం శ్రియమ్
అక్కడ రాముడు తన తల్లిని వినయంగా, మెత్తని వస్త్రాలు ధరించి, మాటలు మాట్లాడకుండా, దేవతల గృహంలో కూర్చుని, శుభం కోసం ప్రార్థిస్తూ చూసాడు.
ప్రాగేవ చాగతా తత్ర సుమిత్రా లక్ష్మణస్తథా। సీతా చానయితా శ్రుత్వా ప్రియం రామాభిషేచనమ్
ఆ సమయంలో అక్కడ సుమిత్రా, లక్ష్మణుడు ముందే వచ్చి ఉన్నారు. రాముని అభిషేక వార్త విని సీత కూడా అక్కడికి తీసుకువచ్చారు.
తస్మిన్ కాలేఽపి కౌసల్యా తస్థావామీలితేక్షణా। సుమిత్రయాన్వాస్యమానా సీతయా లక్ష్మణేన చ
ఆ సమయంలో, కౌసల్యా కన్నులు మూసుకుని నిలబడి ఉండగా, ఆమె చుట్టూ సుమిత్రా, సీత, లక్ష్మణుడు ఉన్నారు.
శ్రుత్వా పుష్యే చ పుత్రస్య యౌవరాజ్యేఽభిషేచనమ్। ప్రాణాయామేన పురుషం ధ్యాయమానా జనార్దనమ్
పుష్య నక్షత్రంలో తన కుమారుడిని యువరాజుగా అభిషేకించబోతున్నారని విని, ఆమె ఊపిరిని ఆపుకొని జనార్దనుని మనసారా ధ్యానించసాగింది.
తథా సనియమామేవ సోఽభిగమ్యాభివాద్య చ। ఉవాచ వచనం రామో హర్షయంస్తామిదం వరమ్
ఆమె నియమంలో ఉన్నప్పుడే రాముడు దగ్గరకు వచ్చి, నమస్కరించి, ఆమెను ఆనందింపజేసేలా ఇలా చెప్పాడు.
అమ్బ పిత్రా నియుక్తోఽస్మి ప్రజాపాలనకర్మణి। భవితా శ్వోఽభిషేకో మే యథా మే శాసనం పితుః
తల్లి, ప్రజలను పరిరక్షించే బాధ్యతను నన్ను నాన్నగారు అప్పగించారు. ఆయన ఆజ్ఞ ప్రకారం రేపు నన్ను అభిషేకించబోతున్నారు.
సీతయాప్యుపవస్తవ్యా రజనీయం మయా సహ। ఏవముక్తముపాధ్యాయైః స హి మాముక్తవాన్ పితా
ఈ రాత్రి సీత కూడా నాతో పాటు ఉపవాసం చేయాలి. ఉపాధ్యాయులు నన్ను ఇలా చెప్పమన్నారు, ఎందుకంటే నాన్నగారు కూడా అలాగే చెప్పారు.
యాని యాన్యత్ర యోగ్యాని శ్వోభావిన్యభిషేచనే। తాని మే మఙ్గలాన్యద్య వైదేహ్యాశ్చైవ కారయ
రేపు జరిగే అభిషేకానికి ఏయే మంగళకార్యాలు అవసరమో, అవన్నీ నాకూ, వైదేహికీ నేడు చేయించు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు కౌసల్యా చిరకాలాభికాంక్షితమ్। హర్షబాష్పాకులం వాక్యమిదం రామమభాషత
ఇలా విని, ఎన్నో కాలాలుగా కోరుకున్న కోరిక నెరవేరబోతున్నందుకు హర్షబాష్పాలతో కలవరపడుతూ కౌసల్యా రామునితో ఇలా చెప్పింది.
వత్స రామ చిరం జీవ హతాస్తే పరిపన్థినః। జ్ఞాతీన్ మే త్వం శ్రియా యుక్తః సుమిత్రాయాశ్చ నన్దయ
నా బిడ్డ రామా, నువ్వు దీర్ఘాయుష్మాన్ కావాలి. నీ శత్రువులు నశించారు. నీవు ఐశ్వర్యంతో నా బంధువులకు, సుమిత్రకూ ఆనందాన్ని కలిగించు.
కల్యాణే బత నక్షత్రే మయా జాతోఽసి పుత్రక। యేన త్వయా దశరథో గుణైరారాధితః పితా
బంగారుమా, నువ్వు నిజంగా శుభమైన నక్షత్రంలో పుట్టావు. నీ గుణాల వల్ల దశరథ మహారాజును సంతోషపరిచావు.
అమోఘం బత మే క్షాన్తం పురుషే పుష్కరేక్షణే। యేయమిక్ష్వాకురాజశ్రీః పుత్ర త్వాం సంశ్రయిష్యతి
పద్మనయనా, నా సహనం వృథా కాలేదు. ఈ ఇక్ష్వాకుల వంశ మహిమ ఇప్పుడు నీ మీదే నిలవబోతోంది, నా కుమారుడా.
ఇత్యేవముక్తో మాత్రా తు రామో భ్రాతరమబ్రవీత్। ప్రాఞ్జలిం ప్రహ్వమాసీనమభివీక్ష్య స్మయన్నివ
తల్లి ఇలా చెప్పిన తర్వాత, రాముడు చేతులు జోడించి వినయంగా కూర్చున్న తన తమ్ముడిని చిరునవ్వుతో చూసి ఇలా అన్నాడు.
లక్ష్మణేమాం మయా సార్ధం ప్రశాధి త్వం వసుంధరామ్। ద్వితీయం మేఽన్తరాత్మానం త్వామియం శ్రీరుపస్థితా
లక్ష్మణా, నాతో కలిసి ఈ భూమిని పాలించు. నిన్ను నేను నా రెండవ ఆత్మగా భావిస్తున్నాను. ఈ రాజ్యశ్రీ నిన్ను కూడా వరించింది.
సౌమిత్రే భుఙ్క్ష్వ భోగాంస్త్వమిష్టాన్ రాజ్యఫలానిచ। జీవితం చాపి రాజ్యం చ త్వదర్థమభికామయే
సౌమిత్రీ, నీవు రాజ్యఫలాలను, ఇష్టమైన సుఖాలను అనుభవించు. నా జీవితం, రాజ్యం అన్నీ నీ కోసమే కావాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.
ఇత్యుక్త్వా లక్ష్మణం రామో మాతరావభివాద్య చ। అభ్యనుజ్ఞాప్య సీతాం చ యయౌ స్వం చ నివేశనమ్
ఇలా లక్ష్మణునితో మాట్లాడి, రాముడు తల్లులకు నమస్కరించి, సీతకు అనుమతి తీసుకొని తన ఇంటికి వెళ్లాడు.
thumb|పఞ్చమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అయోధ్యాకాణ్డే పఞ్చమః సర్గః ॥౨-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అయోధ్యకాండలో ఇది ఐదవ సర్గ.