స్వయైవ ప్రభయా మేరుముదయే విమలో రవిః। తేన విభ్రాజితా తత్ర సా సభాపి వ్యరోచత
తన స్వంత తేజంతో, మెరువుపై ఉదయించే స్వచ్ఛమైన సూర్యునిలా, రాముడు ఆ సభను ప్రకాశింపజేశాడు. ఆ సభ మొత్తం వెలిగిపోయింది.
విమలగ్రహనక్షత్రా శారదీ ద్యౌరివేన్దునా। తం పశ్యమానో నృపతిస్తుతోష ప్రియమాత్మజమ్
శుద్ధమైన శరదృతువులో చంద్రునితో మెరిసే ఆకాశంలా, ఆ సభ రాముని వల్ల ప్రకాశించింది. తన ప్రియమైన కుమారుని చూసి రాజు సంతృప్తి చెందాడు.
అలంకృతమివాత్మానమాదర్శతలసంస్థితమ్। స తం సుస్థితమాభాష్య పుత్రం పుత్రవతాం వరః
నిర్మలమైన అద్దంలో ప్రతిబింబించినట్టు, రాజు తనను తాను అలంకరించుకున్నట్టు భావించాడు. ఆ తరువాత, ఉత్తమమైన తండ్రి తన కుమారునితో మృదువుగా మాట్లాడాడు.
ఉవాచేదం వచో రాజా దేవేన్ద్రమివ కశ్యపః। జ్యేష్ఠాయామసి మే పత్న్యాం సదృశ్యాం సదృశః సుతః
రాజు రామునితో ఇలా అన్నాడు, కశ్యపుడు దేవేంద్రునితో మాట్లాడినట్టు: 'నీవు నా పెద్ద భార్య నుండి జన్మించినవాడవు, అన్ని విధాలా తగినవాడవు, మంచి కుమారుడవు.'
ఉత్పన్నస్త్వం గుణజ్యేష్ఠో మమ రామాత్మజః ప్రియః। త్వయా యతః ప్రజాశ్చేమాః స్వగుణైరనురఞ్జితాః
'రామా! నీవు నా ప్రియమైన కుమారుడవు, గుణాలలో అగ్రస్థానంలో ఉన్నవాడవు. నీ మంచితనంతో ప్రజలందరి మనసు గెలుచుకున్నావు.'
తస్మాత్ త్వం పుష్యయోగేన యౌవరాజ్యమవాప్నుహి। కామతస్త్వం ప్రకృత్యైవ నిర్ణీతో గుణవానితి
'అందువల్ల, పుష్య నక్షత్రంలో నీవు యువరాజ్యాన్ని స్వీకరించు. స్వభావంగానూ, మనస్పూర్తిగా నీవు గుణవంతుడివని నిర్ణయించబడ్డావు.'
గుణవత్యపి తు స్నేహాత్ పుత్ర వక్ష్యామి తే హితమ్। భూయో వినయమాస్థాయ భవ నిత్యం జితేన్ద్రియః
'నీవు గుణవంతుడివైనా, ప్రేమతో నీకు మేలు కోసం చెప్పుతున్నాను కుమారా: ఎప్పుడూ వినయంగా ఉండి, ఇంద్రియాలను నియంత్రించు.'
కామక్రోధసముత్థాని త్యజస్వ వ్యసనాని చ। పరోక్షయా వర్తమానో వృత్త్యా ప్రత్యక్షయా తథా
'కామం, కోపం వల్ల వచ్చే దోషాలను విడిచిపెట్టు. బయట, లోపల ఎక్కడైనా సరైన ప్రవర్తనతో ఉండాలి.'
అమాత్యప్రభృతీః సర్వాః ప్రజాశ్చైవానురఞ్జయ। కోష్ఠాగారాయుధాగారైః కృత్వా సంనిచయాన్ బహూన్
'అమాత్యులు మొదలుకొని అందరినీ, ప్రజలనూ సంతోషపెట్టాలి. కోశాగారాలు, ఆయుధాగారాల్లో ఎక్కువ సంపదను కూడబెట్టాలి.'
ఇష్టానురక్తప్రకృతిర్యః పాలయతి మేదినీమ్। తస్య నన్దన్తి మిత్రాణి లబ్ధ్వామృతమివామరాః
'ప్రజలు ప్రేమతో, భక్తితో ఉండేలా పాలించే వాడు భూమిని పరిపాలిస్తే, అతని మిత్రులు అమృతాన్ని పొందిన దేవతలు లా ఆనందిస్తారు.'
తస్మాత్ పుత్ర త్వమాత్మానం నియమ్యైవం సమాచర। తచ్ఛ్రుత్వా సుహృదస్తస్య రామస్య ప్రియకారిణః
కాబట్టి నా కుమారుడా, నీవు నీ మనస్సును నియంత్రించుకొని, చెప్పినట్లు ప్రవర్తించు. రామునికి ఎంతో ఇష్టంగా ఉండే, అతని మిత్రులు ఈ మాటలు విని—
త్వరితాః శీఘ్రమాగత్య కౌసల్యాయై న్యవేదయన్। సా హిరణ్యం చ గాశ్చైవ రత్నాని వివిధాని చ
వారు వెంటనే వేగంగా వెళ్లి, కౌసల్యాదేవికి ఈ విషయం తెలియజేశారు. ఆమె వెంటనే బంగారం, ఆవులు, ఇంకా色色 రత్నాలను పంచిపెట్టింది.
వ్యాదిదేశ ప్రియాఖ్యేభ్యః కౌసల్యా ప్రమదోత్తమా। అథాభివాద్య రాజానం రథమారుహ్య రాఘవః। యయౌ స్వం ద్యుతిమద్ వేశ్మ జనౌఘైః ప్రతిపూజితః
ఉత్తమ స్త్రీలలో కౌసల్యా తనకు ప్రియమైనవారికి ఆ బహుమతులు ఇచ్చింది. ఆ తరువాత, రాజును నమస్కరించి, రాఘవుడు తన రథంపై ఎక్కి, ప్రజలందరి సత్కారంతో తన ప్రకాశవంతమైన ఇంటికి వెళ్లాడు.
తే చాపి పౌరా నృపతేర్వచస్త- చ్ఛ్రుత్వా తదా లాభమివేష్టమాశు। నరేన్ద్రమామన్త్ర్య గృహాణి గత్వా దేవాన్ సమానర్చురభిప్రహృష్టాః
అప్పుడు ఆ నగర ప్రజలు రాజు మాటలు విని, గొప్ప సంపద దక్కినట్లు ఆనందించారు. రాజును వీడుకుని, తమ ఇళ్లకు వెళ్లి, ఉల్లాసంగా దేవతలను ఆరాధించారు.
thumb|చతుర్థః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అయోధ్యాకాణ్డే చతుర్థః సర్గః ॥౨-
ఇప్పుడు నాలుగో అధ్యాయాన్ని వినండి.
గతేష్వథ నృపో భూయః పౌరేషు సహ మన్త్రిభిః। మన్త్రయిత్వా తతశ్చక్రే నిశ్చయజ్ఞః స నిశ్చయమ్
అందరూ వెళ్లిపోయాక, రాజు మంత్రులతో కలిసి మరలా ఆలోచించి, తాను తీరుగా నిర్ణయం తీసుకున్నాడు.
శ్వ ఏవ పుష్యో భవితా శ్వోఽభిషేచ్యస్తు మే సుతః। రామో రాజీవపత్రాక్షో యువరాజ ఇతి ప్రభుః
రేపు పుష్య నక్షత్రం. రేపే నా కుమారుడు, పద్మాకార నేత్రాల రాముడు, యువరాజుగా అభిషేకం చేయబడతాడు అని రాజు ప్రకటించాడు.
అథాన్తర్గృహమావిశ్య రాజా దశరథస్తదా। సూతమామన్త్రయామాస రామం పునరిహానయ
తర్వాత రాజు దశరథుడు అంతఃపురంలోకి వెళ్లి, సారథిని పిలిపించి, 'రాముడిని మళ్లీ ఇక్కడకు తీసుకురా' అని చెప్పాడు.
ద్వాఃస్థైరావేదితం తస్య రామాయాగమనం పునః। శ్రుత్వైవ చాపి రామస్తం ప్రాప్తం శఙ్కాన్వితోఽభవత్
ద్వారపాలకులు రామునికి మళ్లీ పిలుపు వచ్చినట్టు తెలియజేశారు. అది విన్న రాముడు కొంత ఆందోళనతో నిండిపోయాడు.
ప్రవేశ్య చైనం త్వరితో రామో వచనమబ్రవీత్। యదాగమనకృత్యం తే భూయస్తద్బ్రూహ్యశేషతః
వెంటనే లోపలికి తీసుకెళ్లగానే, రాముడు, 'నువ్వు ఎందుకు వచ్చావో పూర్తిగా చెప్పు' అని అడిగాడు.
తమువాచ తతః సూతో రాజా త్వాం ద్రష్టుమిచ్ఛతి। శ్రుత్వా ప్రమాణం తత్ర త్వం గమనాయేతరాయ వా
అప్పుడు సారథి, 'రాజు నిన్ను చూడాలని కోరుకుంటున్నాడు. ఇది విని నీవు రావాలనుకుంటే రా, లేకపోతే వద్దు' అని చెప్పాడు.
ఇతి సూతవచః శ్రుత్వా రామోఽపి త్వరయాన్వితః। ప్రయయౌ రాజభవనం పునర్ద్రష్టుం నరేశ్వరమ్
సారథి మాటలు విన్న రాముడు, తడబడకుండా వెంటనే రాజభవనానికి వెళ్లి, రాజును మళ్లీ చూడటానికి బయలుదేరాడు.
తం శ్రుత్వా సమనుప్రాప్తం రామం దశరథో నృపః। ప్రవేశయామాస గృహం వివక్షుః ప్రియముత్తమమ్
రాముడు వచ్చినట్టు విని, రాజు దశరథుడు అతనితో మధురంగా మాట్లాడాలని అనుకొని, లోపలికి తీసుకురమ్మని ఆజ్ఞాపించాడు.
ప్రవిశన్నేవ చ శ్రీమాన్ రాఘవో భవనం పితుః। దదర్శ పితరం దూరాత్ ప్రణిపత్య కృతాఞ్జలిః
శ్రీరాముడు తన తండ్రి భవనంలోకి ప్రవేశిస్తూ, దూరం నుంచే తండ్రిని చూసి, చేతులు జోడించి నమస్కరించాడు.
ప్రణమన్తం తముత్థాప్య సమ్పరిష్వజ్య భూమిపః। ప్రదిశ్య చాసనం చాస్మై రామం చ పునరబ్రవీత్
నమస్కరిస్తున్న రామునిని రాజు లేపి, ఆలింగనం చేసి, అతనికి ఆసనం చూపించి, మళ్లీ మాట్లాడాడు.
రామ వృద్ధోఽస్మి దీర్ఘాయుర్భుక్తా భోగా యథేప్సితాః। అన్నవద్భిః క్రతుశతైర్యథేష్టం భూరిదక్షిణైః
రామా, నేను వృద్ధుడిని, దీర్ఘాయుష్మంతుడిని, నాకు కావలసిన సుఖాలు అనుభవించాను. అన్నివిధాలా యజ్ఞాలు చేసి, విరివిగా దానం చేశాను.
జాతమిష్టమపత్యం మే త్వమద్యానుపమం భువి। దత్తమిష్టమధీతం చ మయా పురుషసత్తమ
ఈ రోజు నీవు నాకు ఆశించినట్లుగా జన్మించిన, ఈ భూమిపై అపూర్వమైన కుమారుడవు. నేను కోరుకున్నది దానం చేశాను, నేర్చుకున్నాను, సాధించాను.
అనుభూతాని చేష్టాని మయా వీర సుఖాన్యపి। దేవర్షిపితృవిప్రాణామనృణోఽస్మి తథాఽఽత్మనః
వీరా, నేను సుఖాలు అనుభవించాను. దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, బ్రాహ్మణులు, ఇంకా నా మీద నాకు ఎలాంటి ఋణం లేదు.
న కించిన్మమ కర్తవ్యం తవాన్యత్రాభిషేచనాత్। అతో యత్త్వామహం బ్రూయాం తన్మే త్వం కర్తుమర్హసి
రామా, నీ అభిషేకం తప్ప నాకు నీ కోసం ఇంకేమీ చేయాల్సిన పని లేదు. అందుకే, నేను ఇప్పుడు నిన్ను ఏది చేయమంటే, అది నాకోసం తప్పకుండా చేయాలి.
అద్య ప్రకృతయః సర్వాస్త్వామిచ్ఛన్తి నరాధిపమ్। అతస్త్వాం యువరాజానమభిషేక్ష్యామి పుత్రక
ఈ రోజు ప్రజలందరూ నిన్నే రాజుగా కోరుకుంటున్నారు. అందుకే, నా కుమారుడా, నిన్ను యువరాజుగా అభిషేకించబోతున్నాను.