సూర్యేఽభ్యుదితమాత్రే శ్వో భవితా స్వస్తివాచనమ్। బ్రాహ్మణాశ్చ నిమన్త్ర్యన్తాం కల్ప్యన్తామాసనాని చ
రేపు సూర్యుడు ఉదయించగానే శుభకార్యాలు జరపండి. బ్రాహ్మణులను పిలిపించి, వారికి కూర్చోవడానికి ఆసనాలు సిద్ధం చేయండి.
ఆబధ్యన్తాం పతాకాశ్చ రాజమార్గశ్చ సిచ్యతామ్। సర్వే చ తాలాపచరా గణికాశ్చ స్వలంకృతాః
పతాకలు కట్టండి, రాజమార్గాన్ని నీటితో చల్లండి. తలుపు కాపలాదారులు, గణికలు అందంగా అలంకరించబడాలి.
కక్ష్యాం ద్వితీయామాసాద్య తిష్ఠన్తు నృపవేశ్మనః। దేవాయతనచైత్యేషు సాన్నభక్ష్యాః సదక్షిణాః
రాజమహలంలో రెండవ ప్రాంగణంలో, దేవాలయాల్లో, చైత్యాలలో అన్నపానీయాలు, దక్షిణలు కలిగినవారు నిలబడి ఉండాలి.
ఉపస్థాపయితవ్యాః స్యుర్మాల్యయోగ్యాః పృథక్పృథక్। దీర్ఘాసిబద్ధగోధాశ్చ సంనద్ధా మృష్టవాససః
హారాలు ధరించగలవారు వేర్వేరుగా ఉండాలి. పొడవాటి కత్తులు, తోలు బెల్టులు ధరించినవారు, సర్వాంగ సుందరంగా అలంకరించుకుని సిద్ధంగా ఉండాలి.
మహారాజాఙ్గనం శూరాః ప్రవిశన్తు మహోదయమ్। ఏవం వ్యాదిశ్య విప్రౌ తు క్రియాస్తత్ర వినిష్ఠితౌ
వీరులు మహారాజు సభలోకి ప్రవేశించాలి. ఇలా ఆదేశించిన తర్వాత ఆ ఇద్దరు బ్రాహ్మణులు అక్కడ ఏర్పాట్లు పూర్తిచేశారు.
చక్రతుశ్చైవ యచ్ఛేషం పార్థివాయ నివేద్య చ। కృతమిత్యేవ చాబ్రూతామభిగమ్య జగత్పతిమ్
ఇంకా మిగిలిన పనులన్నీ చేసి, రాజుకు తెలియజేసి, జగత్పతిని చేరి, 'అన్నీ పూర్తయ్యాయి' అని తెలిపారు.
యథోక్తవచనం ప్రీతౌ హర్షయుక్తౌ ద్విజోత్తమౌ। తతః సుమన్త్రం ద్యుతిమాన్ రాజా వచనమబ్రవీత్
వారు తన మాటలు సరిగ్గా పాటించటం చూసి ఆనందంతో, హర్షంతో ఉన్న రాజు, ఆ తర్వాత సుమంత్రునితో ఇలా అన్నాడు.
రామః కృతాత్మా భవతా శీఘ్రమానీయతామితి। స తథేతి ప్రతిజ్ఞాయ సుమన్త్రో రాజశాసనాత్
'ధైర్యవంతుడైన రాముని నువ్వు త్వరగా తీసుకొచ్చి ఇక్కడికి రప్పించు,' అని రాజు చెప్పగా, సుమంత్రుడు 'అలాగె' అని ఒప్పుకుని బయలుదేరాడు.
రామం తత్రానయాంచక్రే రథేన రథినాం వరమ్। అథ తత్ర సహాసీనాస్తదా దశరథం నృపమ్
సుమంత్రుడు రాముని రథంలో తీసుకొచ్చాడు. వారు అక్కడ కూర్చున్నప్పుడు రాముడు దశరథ మహారాజును చూశాడు.
ప్రాచ్యోదీచ్యా ప్రతీచ్యాశ్చ దాక్షిణాత్యాశ్చ భూమిపాః। మ్లేచ్ఛాశ్చార్యాశ్చ యే చాన్యే వనశైలాన్తవాసినః
తూర్పు, ఉత్తర, పడమర, దక్షిణ దిక్కుల రాజులు, విదేశీయులు, ఆర్యులు, అడవులు, కొండల్లో నివసించే ఇతరులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
ఉపాసాంచక్రిరే సర్వే తం దేవా వాసవం యథా। తేషాం మధ్యే స రాజర్షిర్మరుతామివ వాసవః
వారు అందరూ దశరథుని దేవేంద్రుని పూజించినట్లు సేవించారు. వారందరిలో ఆ రాజర్షి దేవేంద్రుడు మరుతులతో ఉన్నట్లుగా ప్రకాశించాడు.
ప్రాసాదస్థో దశరథో దదర్శాయాన్తమాత్మజమ్। గన్ధర్వరాజప్రతిమం లోకే విఖ్యాతపౌరుషమ్
ప్రాసాదంపై నిలబడి ఉన్న దశరథుడు, లోకంలో పరాక్రమానికి ప్రసిద్ధుడైన, గంధర్వరాజుతో సమానమైన తన కుమారుడు రాముడు వస్తున్నాడని చూశాడు.
దీర్ఘబాహుం మహాసత్త్వం మత్తమాతఙ్గగామినమ్। చన్ద్రకాన్తాననం రామమతీవ ప్రియదర్శనమ్
దీర్ఘమైన భుజాలు, గొప్ప బలముతో, గర్వంగా నడిచే ఏనుగు వలె నడిచే రాముడు, చంద్రబింబంలా ప్రకాశించే ముఖంతో, చూసేవారికి ఎంతో ఆకర్షణీయంగా కనిపించాడు.
రూపౌదార్యగుణైః పుంసాం దృష్టిచిత్తాపహారిణమ్। ఘర్మాభితప్తాః పర్జన్యం హ్లాదయన్తమివ ప్రజాః
అందం, ఉదారత, మంచితనంతో రాముడు, చూసేవారి కళ్ళు, మనసు ఆకట్టుకున్నాడు. వేసవి వేడిలో తాపత్రయపడే ప్రజలకు వాన వచ్చినట్లు ఆనందాన్ని ఇచ్చాడు.
న తతర్ప సమాయాన్తం పశ్యమానో నరాధిపః। అవతార్య సుమన్త్రస్తు రాఘవం స్యన్దనోత్తమాత్
రాముడు దగ్గరికి వస్తున్నా, రాజు ఆయనను చూడటానికి తృప్తి చెందలేదు. ఆ తరువాత సుమంత్రుడు రాఘవుని అద్భుతమైన రథం నుండి దిగి రావడానికి సహాయపడ్డాడు.
పితుః సమీపం గచ్ఛన్తం ప్రాఞ్జలిః పృష్ఠతోఽన్వగాత్। స తం కైలాసశృఙ్గాభం ప్రాసాదం రఘునన్దనః
తండ్రి వద్దకు వెళ్లుతున్న రాముని వెనుక, చేతులు జోడించి సుమంత్రుడు నడిచాడు. రఘువంశంలో ఆనందంగా ఉన్న రాముడు, కైలాస శిఖరంలా ప్రకాశించే ఆ ప్రాసాదానికి చేరుకున్నాడు.
ఆరురోహ నృపం ద్రష్టుం సహసా తేన రాఘవః। స ప్రాఞ్జలిరభిప్రేత్య ప్రణతః పితురన్తికే
రాఘవుడు ఆ ప్రాసాదంలోకి త్వరగా వెళ్లి, రాజును చూడటానికి పైకి ఎక్కాడు. చేతులు జోడించి దగ్గరికి వెళ్లి తండ్రి ఎదుట నమస్కరించాడు.
నామ స్వం శ్రావయన్ రామో వవన్దే చరణౌ పితుః। తం దృష్ట్వా ప్రణతం పార్శ్వే కృతాఞ్జలిపుటం నృపః
తన పేరు చెప్పి, రాముడు తండ్రి పాదాలకు వందనం చేశాడు. ఆయనను పక్కన చేతులు జోడించి నమస్కరిస్తూ ఉన్న రాముని చూసి రాజు—
గృహ్యాఞ్జలౌ సమాకృష్య సస్వజే ప్రియమాత్మజమ్। తస్మై చాభ్యుద్యతం సమ్యఙ్మణికాఞ్చనభూషితమ్
రాజు రాముని చేతులు పట్టుకుని దగ్గరకు లాగి, ప్రియమైన కుమారుని ఆలింగనం చేసుకున్నాడు. ఆ తరువాత, రత్నాలు, బంగారం అలంకరించిన అద్భుతమైన ఆసనాన్ని ఆయనకు ఇచ్చాడు.
దిదేశ రాజా రుచిరం రామాయ పరమాసనమ్। తథాఽఽసనవరం ప్రాప్య వ్యదీపయత రాఘవః
రాజు రామునికి ఆ అందమైన, అత్యుత్తమమైన ఆసనాన్ని చూపించాడు. ఆ గొప్ప ఆసనంపై కూర్చొని రాఘవుడు మరింత ప్రకాశించాడు.
స్వయైవ ప్రభయా మేరుముదయే విమలో రవిః। తేన విభ్రాజితా తత్ర సా సభాపి వ్యరోచత
తన స్వంత తేజంతో, మెరువుపై ఉదయించే స్వచ్ఛమైన సూర్యునిలా, రాముడు ఆ సభను ప్రకాశింపజేశాడు. ఆ సభ మొత్తం వెలిగిపోయింది.
విమలగ్రహనక్షత్రా శారదీ ద్యౌరివేన్దునా। తం పశ్యమానో నృపతిస్తుతోష ప్రియమాత్మజమ్
శుద్ధమైన శరదృతువులో చంద్రునితో మెరిసే ఆకాశంలా, ఆ సభ రాముని వల్ల ప్రకాశించింది. తన ప్రియమైన కుమారుని చూసి రాజు సంతృప్తి చెందాడు.
అలంకృతమివాత్మానమాదర్శతలసంస్థితమ్। స తం సుస్థితమాభాష్య పుత్రం పుత్రవతాం వరః
నిర్మలమైన అద్దంలో ప్రతిబింబించినట్టు, రాజు తనను తాను అలంకరించుకున్నట్టు భావించాడు. ఆ తరువాత, ఉత్తమమైన తండ్రి తన కుమారునితో మృదువుగా మాట్లాడాడు.
ఉవాచేదం వచో రాజా దేవేన్ద్రమివ కశ్యపః। జ్యేష్ఠాయామసి మే పత్న్యాం సదృశ్యాం సదృశః సుతః
రాజు రామునితో ఇలా అన్నాడు, కశ్యపుడు దేవేంద్రునితో మాట్లాడినట్టు: 'నీవు నా పెద్ద భార్య నుండి జన్మించినవాడవు, అన్ని విధాలా తగినవాడవు, మంచి కుమారుడవు.'
ఉత్పన్నస్త్వం గుణజ్యేష్ఠో మమ రామాత్మజః ప్రియః। త్వయా యతః ప్రజాశ్చేమాః స్వగుణైరనురఞ్జితాః
'రామా! నీవు నా ప్రియమైన కుమారుడవు, గుణాలలో అగ్రస్థానంలో ఉన్నవాడవు. నీ మంచితనంతో ప్రజలందరి మనసు గెలుచుకున్నావు.'
తస్మాత్ త్వం పుష్యయోగేన యౌవరాజ్యమవాప్నుహి। కామతస్త్వం ప్రకృత్యైవ నిర్ణీతో గుణవానితి
'అందువల్ల, పుష్య నక్షత్రంలో నీవు యువరాజ్యాన్ని స్వీకరించు. స్వభావంగానూ, మనస్పూర్తిగా నీవు గుణవంతుడివని నిర్ణయించబడ్డావు.'
గుణవత్యపి తు స్నేహాత్ పుత్ర వక్ష్యామి తే హితమ్। భూయో వినయమాస్థాయ భవ నిత్యం జితేన్ద్రియః
'నీవు గుణవంతుడివైనా, ప్రేమతో నీకు మేలు కోసం చెప్పుతున్నాను కుమారా: ఎప్పుడూ వినయంగా ఉండి, ఇంద్రియాలను నియంత్రించు.'
కామక్రోధసముత్థాని త్యజస్వ వ్యసనాని చ। పరోక్షయా వర్తమానో వృత్త్యా ప్రత్యక్షయా తథా
'కామం, కోపం వల్ల వచ్చే దోషాలను విడిచిపెట్టు. బయట, లోపల ఎక్కడైనా సరైన ప్రవర్తనతో ఉండాలి.'
అమాత్యప్రభృతీః సర్వాః ప్రజాశ్చైవానురఞ్జయ। కోష్ఠాగారాయుధాగారైః కృత్వా సంనిచయాన్ బహూన్
'అమాత్యులు మొదలుకొని అందరినీ, ప్రజలనూ సంతోషపెట్టాలి. కోశాగారాలు, ఆయుధాగారాల్లో ఎక్కువ సంపదను కూడబెట్టాలి.'
ఇష్టానురక్తప్రకృతిర్యః పాలయతి మేదినీమ్। తస్య నన్దన్తి మిత్రాణి లబ్ధ్వామృతమివామరాః
'ప్రజలు ప్రేమతో, భక్తితో ఉండేలా పాలించే వాడు భూమిని పరిపాలిస్తే, అతని మిత్రులు అమృతాన్ని పొందిన దేవతలు లా ఆనందిస్తారు.'