స నిర్యయౌ జనౌఘేన మహతా కేకయాధిపః । త్వరమాణో ఽభిచక్రామ గన్ధర్వాన్కామరూపిణః ।। ౭.౧౦౧.
అప్పుడా కేకయ రాజు గొప్ప జనసమూహంతో కలిసి, త్వరగా మారుమూలాల రూపాలు ధరించగల గంధర్వులను ఎదుర్కొనడానికి బయలుదేరాడు.
భరతశ్చ యుధాజిచ్చ సమేతౌ లఘువిక్రమైః । గన్ధర్వనగరం ప్రాప్తౌ సబలౌ సపదానుగౌ ।। ౭.౧౦౧.
భరతుడు, యుధాజిత్తు ఇద్దరూ తమ సైన్యాలతో, సహాయకులతో కలిసి, వేగంగా గంధర్వ నగరానికి చేరుకున్నారు.
శ్రుత్వా తు భరతం ప్రాప్తం గన్ధర్వాస్తే సమాగతాః । యోద్ధుకామా మహావీర్యా వ్యనదన్ వై సమన్తతః ।। ౭.౧౦౧.
భరతుడు వచ్చినట్టు విని, మహా పరాక్రమశాలులు అయిన గంధర్వులు యుద్ధానికి సిద్ధమై, చుట్టూ గర్జిస్తూ కూడగలిశారు.
తతః సమభవద్యుద్ధం తుములం రోమహర్షణమ్ । సప్తరాత్రం మహాభీమం న చాన్యతరయోర్జయః ।। ౭.౧౦౧.
అప్పుడా యుద్ధం భయంకరంగా, గోoseబంపెత్తించేలా, ఏడు రాత్రులు ఉధృతంగా సాగింది. కానీ ఎవరికీ విజయం దక్కలేదు.
ఖడ్గశక్తిధనుర్గ్రాహా నద్యః శోణితసంస్రవాః । నృకలేవరవాహిన్యః ప్రవృత్తాః సర్వతోదిశమ్ ।। ౭.౧౦౧.
కత్తులు, శక్తులు, విల్లు పట్టుకొని యుద్ధించారు. రక్తం నదుల్లా పారింది. మృతదేహాలు అన్ని దిశలకూ ప్రవహించాయి.
తతో రామానుజః క్రుద్ధః కాలస్యాస్త్రం సుదారుణమ్ । సంవర్తం నామ భరతో గన్ధర్వేష్వభ్యచోదయత్ ।। ౭.౧౦౧.
అప్పుడు రాముని తమ్ముడు భరతుడు కోపంతో, గంధర్వులపై కాలాస్త్రాన్ని, అంటే సంవర్తాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
తే బద్ధాః కాలపాశేన సంవర్తేన విదారితాః । క్షణేనాభిహతాస్తేన తిస్రః కోట్యో మహాత్మనామ్ ।। ౭.౧౦౧.
ఆ కాలపాశంతో బంధించబడి, సంవర్తాస్త్రంతో చీల్చబడి, ఒక్క క్షణంలో మూడు కోట్ల గొప్ప గంధర్వులు పడిపోయారు.
తం ఘాతం ఘోరసఙ్కాశం న స్మరన్తి దివౌకసః । నిమేషాన్తరమాత్రేణ తాదృశానాం మహాత్మనామ్ ।। ౭.౧౦౧.
అంతటి మహా భయంకరమైన సంహారాన్ని, ఒక్క క్షణంలో జరిగినదాన్ని, స్వర్గవాసులు కూడా గుర్తు చేసుకోలేరు.
హతేషు తేషు సర్వేషు భరతః కేకయీసుతః । నివేశయామాస తదా సమృద్ధే ద్వే పురోత్తమే ।। ౭.౧౦౧.
అందరు గంధర్వులు చనిపోయిన తర్వాత, కేకయీ కుమారుడు భరతుడు, ఆ రెండు సంపన్నమైన గొప్ప పట్టణాలలో జనావాసాలు ఏర్పాటు చేశాడు.
తక్షం తక్షశిలాయాం తు పుష్కలం పుష్కలావతే । [http://puranastudy.freeoda.com/pur_index18/pushkal.htm తక్ష-పుష్కలోపరి టిప్పణీ] గన్ధర్వదేశే రుచిరే గాన్ధారవిషయే చ సః ।। ౭.౧౦౧.
తక్షుణ్ణి తక్షశిలలో, పుష్కళుణ్ణి పుష్కలావతిలో, అందమైన గంధర్వదేశంలో, గాంధార ప్రాంతంలో నివసింపజేశాడు.
ధనరత్నౌఘసఙ్కీర్ణే కాననైరుపశోభితే । అన్యోన్యసఙ్ఘర్షకృతే స్పర్ధయా గుణవిస్తరైః ।। ౭.౧౦౧.
ఆ పట్టణాలు ధనం, రత్నాలతో నిండిపోయి, అరణ్యాలతో అలంకరించబడి, ప్రజల మధ్య పోటీ, మంచి లక్షణాలతో మరింత అందంగా మారాయి.
ఉభే సురుచిరప్రఖ్యే వ్యవహారైరకిల్బిషైః । ఉద్యానయానసమ్పూర్ణే సువిభక్తాన్తరాపణే ।। ౭.౧౦౧.
రెండు పట్టణాలు అద్భుతంగా మెరిసిపోతూ, వ్యవహారాల్లో ఎలాంటి దోషం లేకుండా, ఉద్యానవనాలు, రథాలు నిండినవి, బజార్లు సరిగ్గా విభజించబడ్డాయి.
ఉభే పురవరే రమ్యే విస్తరైరుపశోభితే । గృహముఖ్యైః సురుచిరైర్విమానసమవర్ణిభిః ।। ౭.౧౦౧.
రెండు రమణీయమైన గొప్ప పట్టణాలు, విశాలంగా, అందమైన ఇళ్లతో, దేవాలయాల్లాంటి భవనాలతో అలంకరించబడ్డాయి.
శోభితే శోభనీయైశ్చ దేవాయతనవిస్తరైః । తాలైస్తమాలైస్తిలకైర్వకులైరుపశోభితే ।। ౭.౧౦౧.
ఆ పట్టణాలు అద్భుతమైన దేవాలయాలతో, తాళ, తమాల, తిలక, వకుల వృక్షాలతో మరింత అందంగా కనిపించాయి.
నివేశ్య పఞ్చభిర్వర్షైర్భరతో రాఘవానుజః । పునరాయాన్మహాబాహురయోధ్యాం కేకయీసుతః ।। ౭.౧౦౧.
అవి ఐదు సంవత్సరాలపాటు స్థిరంగా ఏర్పాటు చేసిన తర్వాత, మహాబాహుడు అయిన కేకయీ కుమారుడు, రాఘవుని తమ్ముడు భరతుడు, మళ్లీ అయోధ్యకు తిరిగి వెళ్లాడు.
సో ఽభివాద్య మహాత్మానం సాక్షాద్ధర్మమివాపరమ్ । రాఘవం భరతః శ్రీమాన్బ్రహ్మాణమివ వాసవః ।। ౭.౧౦౧.
ఆ మహాత్ముడైన భరతుడు, స్వయంగా ధర్మాన్ని దర్శించినట్టు, ఇంద్రుడు బ్రహ్మను నమస్కరించినట్టు, రాఘవుడిని గౌరవంగా వందనం చేశాడు.
శశంస చ యథావృత్తం గన్ధర్వవధముత్తమమ్ । నివేశనం చ దేశస్య శ్రుత్వా ప్రీతో ఽస్య రాఘవః ।। ౭.౧౦౧.
గంధర్వులను ఎలా సంహరించాడో, ఆ దేశంలో నివాసం ఎలా ఏర్పడిందో అన్నీ వివరంగా చెప్పాడు. ఇది విని రాఘవుడు ఎంతో ఆనందపడ్డాడు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే శ్రీమదుత్తరకాణ్డే ఏకోత్తరశతతమః సర్గః
ఇలా వాల్మీకి మహర్షి రచించిన పవిత్రమైన ఉత్తరకాండలో ఇది నూట ఒకటవ సర్గ ముగిసింది.
తచ్ఛ్రుత్వా హర్షమాపేదే రాఘవో భ్రాతృభిః సహ । వాక్యం చాద్భుతసఙ్కాశం తదా ప్రోవాచ లక్ష్మణమ్ ।। ౭.౧౦౨.
అది విని రాఘవుడు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి ఎంతో సంతోషించాడు. వెంటనే ఆశ్చర్యకరమైన మాటలు లక్ష్మణునికి చెప్పాడు.
ఇమౌ కుమారౌ సౌమిత్రే తవ ధర్మవిశారదౌ । అఙ్గదశ్చన్ద్రకేతుశ్చ రాజ్యార్థే దృఢవిక్రమౌ ।। ౭.౧౦౨.
సుమిత్ర కుమారుడా, నీకు ఉన్న ఈ ఇద్దరు కుమారులు అంగదుడు, చంద్రకేతువు ధర్మంలో నిపుణులు, రాజ్యానికి ధైర్యంగా నిలబడగలవారు.
ఇమౌ రాజ్యే ఽభిషేక్ష్యామి దేశః సాధు విధీయతామ్ । రమణీయో హ్యసమ్బాధో రమేతాం యత్ర ధన్వినౌ ।। ౭.౧౦౨.
ఈ ఇద్దరిని రాజ్యంలో అభిషేకం చేస్తాను. వీరు నివసించేందుకు అందమైన, విశాలమైన స్థలం ఏర్పాటుచేయించు. వీరు ధనుర్ధారులు కనుక ఆనందంగా ఉండగలిగేలా చూసుకో.
న రాజ్ఞో యత్ర పీడా స్యాన్నాశ్రమాణాం వినాశనమ్ । స దేశో దృశ్యతాం సౌమ్య నాపరాధ్యామహే యథా ।। ౭.౧౦౨.
అక్కడ రాజుకు ఎలాంటి ఇబ్బంది ఉండకూడదు, ఆశ్రమాలకు హాని కలగకూడదు. అలాంటి స్థలాన్ని చూడు సౌమ్యా, మనం తప్పు చేయకుండా ఉండాలి.
తథోక్తవతి రామే తు భరతః ప్రత్యువాచ హ । అయం కారుపథో దేశో రమణీయో నిరామయః ।। ౭.౧౦౨.
రాముడు ఇలా చెప్పగానే, భరతుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: 'ఇక్కడ కారు పథ ప్రాంతం ఉంది. ఇది ఎంతో అందమైనది, ఎలాంటి కష్టాలు లేవు.'
నివేశ్యతాం తత్ర పురమఙ్గదస్య మహాత్మనః । చన్ద్రకేతోః సురుచిరం చన్ద్రకాన్తం నిరామయమ్ ।। ౭.౧౦౨.
అక్కడ అంగద మహాత్ముడికి ఒక నగరాన్ని నిర్మించాలి. చంద్రకేతువుకు కూడా చంద్రకాంతి వంటి, అందమైన, ఆరోగ్యకరమైన నగరాన్ని నిర్మించాలి.
తద్వాక్యం భరతేనోక్తం ప్రతిజగ్రాహ రాఘవః । తం చ కృత్వా వశే దేశమఙ్గదస్య న్యవేశయత్ ।। ౭.౧౦౨.
భరతుడు చెప్పిన మాటలను రాఘవుడు అంగీకరించాడు. ఆ భూమిని తన ఆధీనంలోకి తీసుకుని అంగదునికి నివాసంగా ఏర్పరిచాడు.
అఙ్గదీయా పురీ రమ్యాప్యఙ్గదస్య నివేశితా । రమణీయా సుగుప్తా చ రామేణాక్లిష్టకర్మణా ।। ౭.౧౦౨.
అంగదుని నగరం ఎంతో అందంగా, రాముడు సులభంగా చేసిన కార్యంతో, సురక్షితంగా నిర్మించబడింది.
చన్ద్రకేతోశ్చ మల్లస్య మల్లభూమ్యాం నివేశితా । చన్ద్రకాన్తేతి విఖ్యాతా దివ్యా స్వర్గపురీ యథా ।। ౭.౧౦౨.
మల్లుని కుమారుడు చంద్రకేతువుకు మల్లభూమిలో ఒక నగరాన్ని నిర్మించారు. అది చంద్రకాంతి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆ నగరం దేవతల నగరంలా దివ్యంగా ఉంది.
తతో రామః పరాం ప్రీతిం లక్ష్మణో భరతస్తథా । యయుర్యుద్ధే దురాధర్షా అభిషేకం చ చక్రిరే ।। ౭.౧౦౨.
ఆ తర్వాత రాముడు, లక్ష్మణుడు, భరతుడు — వీరు యుద్ధంలో ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని వీరులు — ఎంతో ఆనందంతో అభిషేకాన్ని నిర్వహించారు.
అభిషిచ్య కుమారౌ స ప్రస్థాపయతి రాఘవః । అఙ్గదం పశ్చిమాం భూమిం చన్ద్రకేతుముదఙ్ముఖమ్ ।। ౭.౧౦౨.
కుమారులను అభిషేకం చేసిన తర్వాత, రాఘవుడు అంగదుని పడమర భూమికి, చంద్రకేతువును ఉత్తర దిశకు పంపించాడు.
అఙ్గదం చాపి సౌమిత్రిర్లక్ష్మణో ఽనుజగామ హ । చన్ద్రకేతోస్తు భరతః పార్ష్ణిగ్రాహో బభూవ హ ।। ౭.౧౦౨.
సౌమిత్రి అయిన లక్ష్మణుడు అంగదుని వెంట వెళ్లాడు. భరతుడు చంద్రకేతువుకు సహాయకుడిగా ఉన్నాడు.