యథా ఽహం రాఘవాదన్యం మనసాపి న చిన్తయే । తథా మే మాధవీ దేవీ వివరం దాతుమర్హతి ।। ౭.౯౭.
నేను నా మనసులో రాఘవుని తప్ప ఇంకెవరినీ ఎప్పుడూ ఆలోచించలేదు. అందుకే మాధవీ దేవి నాకు మార్గం ఇవ్వాలి.
మనసా కర్మణా వాచా యథా రామం సమర్చయే । తథా మే మాధవీ దేవీ వివరం దాతుమర్హతి ।। ౭.౯౭.
నేను మనసుతో, మాటతో, కార్యంతో రాముని పూజించాను. అందుకే మాధవీ దేవి నాకు మార్గం ఇవ్వాలి.
యథైతత్సత్యముక్తం మే వేద్మి రామాత్పరం న చ । తథా మే మాధవీ దేవీ వివరం దాతుమర్హతి ।। ౭.౯౭.
నేను చెప్పింది నిజమే. రాముని కన్నా మించి ఎవరూ లేరని నాకు తెలుసు. అందుకే మాధవీ దేవి నాకు మార్గం ఇవ్వాలి.
తథా శపన్త్యాం వైదేహ్యాం ప్రాదురాసీత్తదద్భుతమ్ । భూతలాదుత్థితం దివ్యం సింహాసనమనుత్తమమ్ ।। ౭.౯౭.
వైదేహి ఇలా ప్రమాణం చేసిన వెంటనే, భూమి నుండి ఒక అద్భుతమైన, దివ్యమైన సింహాసనం పైకి వచ్చి కనిపించింది.
ధ్రియమాణం శిరోభిస్తు నాగైరమితవిక్రమైః । దివ్యం దివ్యేన వపుషా దివ్యరత్నవిభూషితైః ।। ౭.౯౭.
అది అపారమైన బలమున్న నాగులు తమ తలల మీద మోసి, దివ్యమైన రూపంతో, మణిముక్కలతో అలంకరించి ఉంచారు.
తస్మింస్తు ధరణీ దేవీ బాహుభ్యాం గృహ్య మైథిలీమ్ । స్వాగతేనాభినన్ద్యైనామాసనే చోపవేశయత్ ।। ౭.౯౭.
ఆ సమయంలో భూమిదేవి, మైతిలిని చేతులతో పట్టుకుని, సాదరంగా ఆహ్వానించి, ఆ సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టింది.
తామాసనగతాం దృష్ట్వా ప్రవిశన్తీం రసాతలమ్ । పుష్పవృష్టిరవిచ్ఛిన్నా దివ్యా సీతామవాకిరత్ ।। ౭.౯౭.
ఆమె సింహాసనంపై కూర్చుని, పాతాళంలోకి వెళ్ళేటప్పుడు, ఆకాశం నుండి అప్రతిహతంగా దివ్యపుష్పాల వర్షం సీతాపై కురిసింది.
సాధుకారశ్చ సుమహాన్దేవానాం సహసోత్థితః । సాధు సాధ్వితి వై సీతే యస్యాస్తే శీలమీదృశమ్ ।। ౭.౯౭.
ఆ సమయంలో దేవతలందరి నుండి 'బాగుంది, బాగుంది! ఇలాంటి గుణం ఉన్న సీతా ధన్యురాలు' అని గొప్ప ప్రశంసలు వినిపించాయి.
ఏవం బహువిధా వాచో హ్యన్తరిక్షగతాః సురాః । వ్యాజహ్రుర్హృష్టమనసో దృష్ట్వా సీతాప్రవేశనమ్ ।। ౭.౯౭.
అలా ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలు, సీతా ప్రవేశాన్ని చూసి, ఆనందంతో ఎన్నో విధాలుగా మాటలు పలికారు.
యజ్ఞవాటగతాశ్చాపి మునయః సర్వ ఏవ తే । రాజానశ్చ నరవ్యాఘ్రా విస్మయాన్నోపరేమిరే ।। ౭.౯౭.
యజ్ఞవాటికకు వచ్చిన మునులు, రాజులు, నరశ్రేష్ఠా! ఆ అద్భుతాన్ని చూసి ఆశ్చర్యంతో కదలలేక పోయారు.
అన్తరిక్షే చ భూమౌ చ సర్వే స్థావరజఙ్గమాః । దానవాశ్చ మహాకాయాః పాతాలే పన్నగాధిపాః ।। ౭.౯౭.
ఆకాశంలో, భూమిపై ఉన్న స్థావరజంగమములు, మహాకాయులు అయిన దానవులు, పాతాళంలో ఉన్న నాగాధిపతులు అందరూ,
కేచిద్వినేదుః సంహృష్టాః కేచిద్ధ్యానపరాయణాః । కేచిద్రామం నిరీక్షన్తే కేచిత్సీతామచేతనాః ।। ౭.౯౭.
కొంతమంది ఆనందంతో హర్షధ్వానాలు చేశారు, మరికొందరు ధ్యానంలో లీనమయ్యారు, ఇంకొందరు రాముని చూస్తూ ఉండగా, మరికొందరు సీతను చూస్తూ మౌనంగా నిలిచిపోయారు.
సీతాప్రవేశనం దృష్ట్వా తేషామాసీత్సమాగమః । తన్ముహూర్తమివాత్యర్థం సమం సమ్మోహితం జగత్ ।। ౭.౯౭.
సీతా ప్రవేశాన్ని చూసి అందరూ ఒకచోట చేరారు. ఆ క్షణంలో మొత్తం లోకం ఆశ్చర్యంతో మౌనంగా, స్థిరంగా నిలిచిపోయింది.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే శ్రీమదుత్తరకాణ్డే సప్తనవతితమః సర్గః
ఇలా వాల్మీకి మహర్షి రచించిన పవిత్రమైన రామాయణంలో, ఉత్తరకాండలో తొంభై ఏడవ అధ్యాయం ముగిసింది.
రసాతలం ప్రవిష్టాయాం వైదేహ్యాం సర్వవానరాః । చుక్రుశుః సాధు సాధ్వీతి మునయో రామసన్నిధౌ ।। ౭.౯౮.
వైదేహి పాతాళంలో ప్రవేశించినప్పుడు, అన్ని వానరులు 'బాగుంది, బాగుంది!' అని అరవగా, మునులు కూడా రాముని సమక్షంలో అదే విధంగా ప్రశంసించారు.
దణ్డకాష్ఠమవష్టభ్య బాష్పవ్యాకులితేక్షణః । అవాక్ఛిరా దీనమనా రామో హ్యాసీత్సుదుఃఖితః ।। ౭.౯౮.
ఒక దండను పట్టుకుని, కన్నీళ్లతో కళ్లు మసకబారి, తల వంచి, మనసు దుఃఖంతో నిండిపోయి, రాముడు ఎంతో బాధతో కూర్చున్నాడు.
స రుదిత్వా చిరం కాలం బహుశో బాష్పముత్సృజన్ । క్రోధశోకసమావిష్టో రామో వచనమబ్రవీత్ ।। ౭.౯౮.
రాముడు చాలా సేపు కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ, కోపం మరియు దుఃఖంతో నిండిపోయి, ఇలా అన్నాడు.
అభూతపూర్వం శోకం మే మనః స్ప్రష్టుమివేచ్ఛతి । పశ్యతో మే యథా నష్టా సీతా శ్రీరివ రూపిణీ ।। ౭.౯౮.
ఇంతకు ముందెన్నడూ లేని ఒక పెద్ద దుఃఖం నా మనసును తాకుతున్నట్టు అనిపిస్తోంది. నా కళ్ల ముందే సీతా పోయినట్టు, అదృష్టం పోయినట్టుగా కనిపిస్తోంది.
సా ఽదర్శనం పురా సీతా లఙ్కాపారే మహోదధేః । తతశ్చాపి మయానీతా కిం పునర్వసుధాతలాత్ ।। ౭.౯౮.
అప్పుడొకప్పుడు సీతా లంకా అటు మహాసముద్రం అంచున కనిపించలేదు. దాన్ని నేను తిరిగి తీసుకొచ్చాను. మరి ఇప్పుడు భూమి మీద నుండి ఎలా కనిపించకుండా పోయింది?
వసుధే దేవి భవతి సీతా నిర్యాత్యతాం మమ । దర్శయిష్యామి వా రోషం యథా మామవగచ్ఛసి ।। ౭.౯౮.
భూమిదేవి! సీతను నాకు తిరిగి ఇవ్వు. లేదంటే, నా కోపాన్ని నీకు చూపిస్తాను. అప్పుడు నన్నెవరినో నువ్వు తెలుసుకుంటావు.
కామం శ్వశ్రూర్మమైవ త్వం త్వత్సకాశాద్ధి మైథిలీ । కర్షతా హలహస్తేన జనకేనోద్ధృతా పురా ।। ౭.౯౮.
నిజంగా, నువ్వే నా అత్తవు. ఎందుకంటే, మైతిలి నిన్ను Janaka తన హలంతో లాగి తీసుకొచ్చాడు.
తస్మాన్నిర్యాత్యతాం సీతా వివరం వా ప్రయచ్ఛ మే । పాతాలే నాకపృష్ఠే వా వసేయం సహితస్తయా ।। ౭.౯౮.
కాబట్టి, సీతను బయటకు పంపు. లేదా నాకు ఒక మార్గాన్ని చూపించు. నేనెక్కడైనా, పాతాళంలోనైనా, స్వర్గంలోనైనా ఆమెతో కలిసి ఉంటాను.
ఆనయ త్వం హి తాం సీతాం మత్తో ఽహం మైథిలీకృతే । న మే దాస్యసి చేత్సీతాం యథారూపాం మహీతలే ।। ౭.౯౮.
నాకు మైతిలి మీద ఎంతో ప్రేమ ఉంది. అందుకే, సీతను నాకు తీసుకొచ్చి ఇవ్వు. భూమి మీద ఉన్నట్టే ఆమెను ఇవ్వకపోతే,
సపర్వతవనాం కృత్స్నాం విధమిష్యామి తే స్థితమ్ । నాశయిష్యామ్యహం భూమిం సర్వమాపో భవత్విహ ।। ౭.౯౮.
నీపై ఉన్న పర్వతాలు, అడవులు అన్నిటినీ నేనొదిలిపెట్టను. భూమిని పూర్తిగా నాశనం చేసి, ఇక్కడ అన్నీ నీళ్లుగా మారిపోతాయి.
ఏవం బ్రువాణే కాకుత్స్థే క్రోధశోకసమన్వితే । బ్రహ్మా సురగణైః సార్ధమువాచ రఘునన్దనమ్ ।। ౭.౯౮.
కాకుత్స్థుడు ఇలా కోపం, దుఃఖంతో మాట్లాడుతున్నప్పుడు, బ్రహ్మ దేవతలతో కలిసి రఘునందనుడిని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
రామ రామ న సన్తాపం కర్తుమర్హసి సువ్రత । స్మర త్వం పూర్వకం భావం మన్త్రం చామిత్రకర్శన ।। ౭.౯౮.
రామా, రామా! నీకు ఇలాంటి బాధ అవసరం లేదు. నీవు మునుపటి స్వరూపాన్ని, మంత్రాన్ని గుర్తు చేసుకో.
న ఖలు త్వాం మహాబాహో స్మారయేయమనుత్తమమ్ । ఇమం ముహూర్తం దుర్ధర్ష స్మర త్వం జన్మ వైష్ణవమ్ ।। ౭.౯౮.
మహాబాహువూ! ఈ సమయంలో తప్ప, నీకు ఈ పరమ సత్యాన్ని నేను గుర్తు చేయాల్సిన అవసరం లేదు. దుర్జయుడా! నీ వైష్ణవ జన్మాన్ని గుర్తు పెట్టుకో.
సీతా హి విమలా సాధ్వీ తవ పూర్వపరాయణా । నాగలోకం సుఖం ప్రాయాత్త్వదాశ్రయతపోబలాత్ ।। ౭.౯౮.
సీతా పవిత్రురాలు, మంచి గుణాలవాళ్లు, మొదటి నుంచీ నీకే అంకితురాలు. నీ ఆశ్రయంతో వచ్చిన తపస్సు వల్ల, ఆమె నాగలోకాన్ని సుఖంగా పొందింది.
స్వర్గే తే సఙ్గమో భూయో భవిష్యతి న సంశయః । అస్యాస్తు పరిషన్మధ్యే యద్బ్రవీమి నిబోధ తత్ ।। ౭.౯౮.
స్వర్గంలో మళ్లీ ఆమెతో నీకు కలయిక తప్పకుండా జరుగుతుంది. ఇప్పుడు ఈ సభ మధ్యలో నేను చెప్పేది శ్రద్ధగా విను.
ఏతదేవ హి కావ్యం తే కావ్యానాముత్తమం శ్రుతమ్ । సర్వం విస్తరతో రామ వ్యాఖ్యాస్యతి న సంశయః ।। ౭.౯౮.
ఇది నిజంగా నీకోసం వ్రాయబడిన కవ్యం, కవ్యాల్లో అగ్రస్థానం పొందింది. రాముడు ఇందులోని అన్నింటినీ పూర్తిగా వివరించబోతున్నాడు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.