తదా సమాగతం సర్వమశ్మభూతమివాచలమ్ । శ్రుత్వా మునివరస్తూర్ణం ససీతః సముపాగమత్ ।। ౭.౯౬.
అందరూ అక్కడికి చేరి, పర్వతంలా కదలకుండా ఉన్నారని విని, మహర్షి వెంట సీతతో కలిసి త్వరగా అక్కడికి వచ్చాడు.
తమృషిం పృష్ఠతః సీతా త్వన్వగచ్ఛదవాఙ్ముఖీ । కృతాఞ్జలిర్బాష్పగలా కృత్వా రామం మనోగతమ్ ।। ౭.౯౬.
ఆ ఋషిని వెనకనుంచి, తలదించుకుని, చేతులు జోడించి, కన్నీటి గొంతుతో, మనసంతా రామునిపై పెట్టుకొని, సీత వెంబడించింది.
దృష్ట్వా శ్రుతిమివాయాన్తీం బ్రహ్మాణమనుగామినీమ్ । వాల్మీకేః పృష్ఠతః సీతాం సాధువాదో మహానభూత్ ।। ౭.౯౬.
బ్రహ్మను అనుసరించే వేదంలా వాల్మీకి వెనక సీత వస్తున్నదాన్ని చూసి, అక్కడ పెద్దగా ప్రశంసలు వినిపించాయి.
తతో హలహలాశబ్దః సర్వేషామేవమాబభౌ । దుఃఖజన్మవిశాలేన శోకేనాకులితాత్మనామ్ ।। ౭.౯౬.
అప్పుడు అందరిలోనూ పెద్ద శబ్దం వినిపించింది, ఎందుకంటే ఈ దుఃఖకరమైన సంఘటన వల్ల అందరి హృదయాలు బాధతో కలవరపడ్డాయి.
సాధు రామేతి కేచిత్తు సాధు సీతేతి చాపరే । ఉభావేవ చ తత్రాన్యే ప్రేక్షకాః సమ్ప్రచుక్రుశుః ।। ౭.౯౬.
కొంతమంది 'బాగుంది రామా!' అని, మరికొందరు 'బాగుంది సీతా!' అని, ఇంకొందరు ఇద్దరికీ కలిసి హర్షంతో అరవసాగారు.
తతో మధ్యే జనౌఘస్య ప్రవిశ్య మునిపుఙ్గవః । సీతాసహాయో వాల్మీకిరితి హోవాచ రాఘవమ్ ।। ౭.౯౬.
అప్పుడు జనసమూహం మధ్యలోకి వెళ్లి, సీతతో పాటు ఉన్న వాల్మీకి మహర్షి రాఘవునితో ఇలా అన్నాడు.
ఇయం దాశరథే సీతా సువ్రతా ధర్మచారిణీ । అపవాదైః పరిత్యక్తా మమాశ్రమసమీపతః ।। ౭.౯౬.
దశరథుని కుమారుడా! ఈ సీత మంచి వ్రతంతో, ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, అపవాదాల వల్ల నా ఆశ్రమం దగ్గర విడిచిపెట్టబడింది.
లోకాపవాదభీతస్య తవ రామ మహావ్రత । ప్రత్యయం దాస్యతే సీతా తదనుజ్ఞాతుమర్హసి ।। ౭.౯౬.
లోక అపవాదాన్ని భయపడి ఉన్న రామా! నీవు గొప్ప వ్రతస్థుడవు. సీత నీకు సత్యాన్ని నిరూపించబోతుంది. దానికి అనుమతి ఇవ్వాలి.
ఇమౌ తు జానకీపుత్రావుభౌ చ యమజాతకౌ । సుతౌ తవైవ దుర్ధర్షౌ సత్యమేతద్బ్రవీమి తే ।। ౭.౯౬.
ఇవ్వాళ జానకీ కుమారులైన ఈ ఇద్దరూ, నీకు పుట్టిన ధైర్యవంతులైన కుమారులే. నేను నిజమే చెబుతున్నాను.
ప్రచేతసో ఽహం దశమః పుత్రో రాఘవనన్దన । న స్మరామ్యనృతం వాక్యమిమౌ తు తవ పుత్రకౌ ।। ౭.౯౬.
రాఘవకుల ఆనందమా! నేను ప్రచేతసుని పదవ కుమారుడను. నేను ఎప్పుడూ అబద్ధం చెప్పినది లేదు. ఈ ఇద్దరూ నీ కుమారులే.
బహువర్షసహస్రాణి తపశ్చర్యా మయా కృతా । నోపాశ్నీయాం ఫలం తస్యా దుష్టేయం యది మైథిలీ ।। ౭.౯౬.
నేను ఎన్నో వేల సంవత్సరాలు కఠిన తపస్సు చేశాను. ఆ తపస్సుకు ఫలం రాకూడదు, మైథిలీ పాపమయురాలైతే.
మనసా కర్మణా వాచా భూతపూర్వం న కిల్బిషమ్ । తస్యాః ఫలముపాశ్నీయామపాపా మైథిలీ యది ।। ౭.౯౬.
మైథిలీ మనసుతో, మాటతో, చేతతో ఎప్పుడూ పాపం చేయకపోతే, నేను నా తపస్సుకు ఫలాన్ని పొందాలని కోరుకుంటున్నాను.
అహం పఞ్చసు భూతేషు మనష్షష్ఠేషు రాఘవ । విచిన్త్య సీతాం శుద్ధేతి జగ్రాహ వననిర్ఝరే ।। ౭.౯౬.
ఓ రాఘవా! ఐదు భూతాలతో పాటు ఆరవదిగా మనసుతో కూడి, సీతాదేవిని పరిశీలించినప్పుడు, అడవి ప్రవాహంలో ఆమె పవిత్రురాలిగా నేను తెలుసుకున్నాను.
ఇయం శుద్ధసమాచారా అపాపా పతిదేవతా । లోకాపవాదభీతస్య ప్రత్యయం తవ దాస్యతి ।। ౭.౯౬.
ఈమె ప్రవర్తనలో పవిత్రురాలు, పాపం లేని వాడు, భర్తకు అంకితభావంతో ఉంది. నువ్వు లోకనిందకు భయపడి ఉన్నావు కాబట్టి, ఈమె నీకు నమ్మకం కలిగిస్తుంది.
తస్మాదియం నరవరాత్మజ శుద్ధభావా దివ్యేన దృష్టివిషయేణ తదా ప్రవిష్టా । లోకాపవాదకలుషీకృతచేతసా యా త్యక్తా త్వయా ప్రియతమా విదితా ఽపి శుద్ధా ।। ౭.౯౬.
కాబట్టి, నరశ్రేష్ఠుని కుమారుడా! ఈమె హృదయంలో పవిత్రతతో, దివ్య దృష్టిలో ప్రవేశించింది. నీవు లోకనింద భయంతో నీ ప్రియమైన సీతను వదిలిపెట్టినా, ఆమె పవిత్రురాలిగా తెలిసింది.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే శ్రీమదుత్తరకాణ్డే షణ్ణవతితమః సర్గః
ఇలా వాల్మీకి మహర్షి రచించిన శ్రీమద్రామాయణంలో ఉత్తరకాండలో తొంభై ఆరవ సర్గ ముగిసింది.
వాల్మీకినైవముక్తస్తు రాఘవః ప్రత్యభాషత । ప్రాఞ్జలిర్జగతో మధ్యే దృష్ట్వా తాం వరవర్ణినీమ్ ।। ౭.౯౭.
వాల్మీకి ఇలా చెప్పిన తరువాత, రాఘవుడు చేతులు జోడించి, ఆ అందమైన సీతను సభ మధ్యలో చూసి సమాధానం చెప్పాడు.
ఏవమేతన్మహాభాగ యథా వదసి ధర్మవిత్ । ప్రత్యయస్తు మమ బ్రహ్మంస్తవ వాక్యైరకల్మషైః ।। ౭.౯౭.
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడా! నువ్వు చెప్పింది నిజమే. నీ పవిత్రమైన మాటల వల్ల నాకు నమ్మకం కలిగింది.
ప్రత్యయస్తు పురా వృత్తో వైదేహ్యాః సురసన్నిధౌ । శపథస్తు కృతస్తత్ర తేన వేశ్మ ప్రవేశితా । లోకాపవాదో బలవాన్యేన త్యక్తా హి మైథిలీ ।। ౭.౯౭.
మునుపు దేవతల సమక్షంలో వైదేహి ప్రమాణం చేసింది. అప్పుడు ఆమెను నా ఇంటికి తీసుకొచ్చారు. కానీ లోకనింద భయం వల్ల మైథిలీని వదిలిపెట్టాను.
సేయం లోకభయాద్బ్రహ్మన్నపాపేత్యభిజానతా । పరిత్యక్తా మయా సీతా తద్భావన్క్షన్తుమర్హతి ।। ౭.౯౭.
బ్రాహ్మణా! ఆమె పాపం లేనిదని తెలిసినా, లోకనింద భయంతోనే నేను సీతను వదిలాను. దయచేసి దాన్ని క్షమించు.
జానామి చేమౌ పుత్రౌ మే యమజాతౌ కుశీలవౌ । శుద్ధాయాం జగతో మధ్యే మైథిల్యాం ప్రీతిరస్తు మే ।। ౭.౯౭.
ఈ ఇద్దరు నా కుమారులు కుశుడు, లవుడు అని నాకు తెలుసు. ప్రపంచం మధ్యలో పవిత్రురాలైన మైథిలీ పట్ల నాకు ప్రేమ ఉండాలి.
అభిప్రాయం తు విజ్ఞాయ రామస్య సురసత్తమాః । సీతాయాః శపథే తస్మిన్ మహేన్ద్రాద్యా మహౌజసః ।। ౭.౯౭.
రాముని ఉద్దేశాన్ని గ్రహించిన దేవతాధిపతులు, మహేంద్రునితో మొదలుకుని, సీతా ప్రమాణానికి అక్కడ చేరుకున్నారు.
పితామహం పురస్కృత్య సర్వ ఏవ సమాగతాః ।। ౭.౯౭.
పితామహుడిని ముందుగా ఉంచుకొని అందరూ అక్కడ చేరుకున్నారు.
ఆదిత్యా వసవో రుద్రా హ్యశ్వినౌ సమరుద్గణాః । గన్ధర్వాప్సరసశ్చైవ సర్వ ఏవ సమాగతాః ।। ౭.౯౭.
ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, అశ్వినీదేవతలు, మరుత్ గణాలు, గంధర్వులు, అప్సరసలు — అందరూ అక్కడ చేరారు.
సాధ్యాశ్చ విశ్వేదేవాశ్చ సర్వే చ పరమర్షయః । నాగాః సుపర్ణాః సిద్ధాశ్చ తే సర్వే హృష్టమానసాః । సీతాశపథసమ్భ్రాన్తాః సర్వ ఏవ సమాగతాః ।। ౭.౯౭.
సాధ్యులు, విశ్వదేవతలు, మహర్షులు, నాగులు, సుపర్ణులు, సిద్ధులు — వీరందరూ సీతా ప్రమాణం కోసం ఉత్సాహంతో, ఉత్కంఠతో అక్కడ చేరారు.
దృష్ట్వా దేవానృషీంశ్చైవ రాఘవః పునరబ్రవీత్ । ప్రత్యయో మే నరశ్రేష్ఠా ఋషివాక్యైరకల్మషైః ।। ౭.౯౭.
దేవతలు, ఋషులను చూసి రాఘవుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'ఓ నరశ్రేష్ఠులారా! ఋషుల పవిత్రమైన మాటల వల్ల నాకు నమ్మకం కలిగింది.'
శుద్ధాయాం జగతో మధ్యే వైదేహ్యాం ప్రీతిరస్తు మే ।। ౭.౯౭.
ప్రపంచం మధ్యలో పవిత్రురాలైన వైదేహి పట్ల నాకు ప్రేమ ఉండాలి.
తతో వాయుః శుభః పుణ్యో దివ్యగన్ధో మనోరమః । తజ్జనౌఘం సురశ్రేష్ఠో హ్లాదయామాస సర్వతః ।। ౭.౯౭.
అప్పుడు పవిత్రమైన, మంగళకరమైన, దివ్య సువాసనతో కూడిన చల్లని గాలి, ఆ దేవతల సమూహాన్ని ఆనందపరిచింది.
తదద్భుతమివాచిన్త్యం నిరైక్షన్త సమాగతాః । మానవాః సర్వరాష్ట్రేభ్యః పూర్వం కృతయుగే యథా ।। ౭.౯౭.
అందరు రాజ్యాల నుండి వచ్చిన ప్రజలు అక్కడ ఆ అద్భుతమైన, ఊహించలేని దృశ్యాన్ని చూశారు. అది ప్రాచీన కృతయుగంలో జరిగినట్లే అనిపించింది.
సర్వాన్సమాగతాన్దృష్ట్వా సీతా కాషాయవాసినీ । అబ్రవీత్ప్రాఞ్జలిర్వాక్యమధోదృష్టిరవాఙ్ముఖీ ।। ౭.౯౭.
అందరూ అక్కడ చేరిన వారిని చూసి, కాషాయ వస్త్రాలు ధరించిన సీతా, చేతులు జోడించి, తల వంచి, ముఖం క్రిందికి చూస్తూ ఇలా పలికింది.