తతః స దణ్డః కాకుత్స్థ బహువర్షగణాయుతమ్ । అకరోత్తత్ర దాన్తాత్మా రాజ్యం నిహతకణ్టకమ్ ।। ౭.౮౦.
తర్వాత, కకుత్స్థుడా, దండుడు అక్కడ పది వేల సంవత్సరాలు, తన రాజ్యంలో అన్ని కష్టాలను తొలగించి, నియమంతో రాజ్యాన్ని పాలించాడు.
అథ కాలే తు కస్మింశ్చిద్రాజా భార్గవమాశ్రమమ్ । రమణీయముపాక్రామచ్చైత్రే మాసి మనోరమే ।। ౭.౮౦.
ఒకసారి, ఒక సమయాన భృగువంశానికి చెందిన ఆశ్రమాన్ని, చైత్రమాసంలో ఎంతో అందంగా ఉన్నప్పుడు, ఆ రాజు సందర్శించాడు.
తత్ర భార్గవకన్యాం స రూపేణాప్రతిమాం భువి । విచరన్తీం వనోద్దేశే దణ్డో ఽపశ్యదనుత్తమామ్ ।। ౭.౮౦.
అక్కడ భృగువు కుమార్తెను, భూమిపై ఎవరికీ సాటిలేని అందంతో, అరణ్యంలో సంచరిస్తూ ఉన్న అత్యుత్తమ స్త్రీగా దండుడు చూశాడు.
స దృష్ట్వా తాం సుదుర్మేధా అనఙ్గశరపీడితః । అభిగమ్య సుసంవిగ్నాం కన్యాం వచనమబ్రవీత్ ।। ౭.౮౦.
ఆమెను చూసి, చెడు ఆలోచనలతో ఉన్న దండుడు, మన్మథబాణాల బాధతో, భయంతో ఉన్న ఆ కన్యను దగ్గరికి వెళ్లి ఇలా అన్నాడు.
కుతస్త్వమసి సుశ్రోణి కస్య వా ఽసి సుతా శుభే । పీడితో ఽహమనఙ్గేన గచ్ఛామి త్వాం శుభాననే ।। ౭.౮౦.
ఓ సుందర నడుము కలిగినవాడా, నువ్వెక్కడి నుంచి వచ్చావు? ఎవరి కుమార్తెవు, మంగళకరమైనవాడా? మన్మథుని బాధతో నేను నిన్ను ఆశ్రయించాను, మధుర ముఖముగలవాడా.
తస్య త్వేవం బ్రువాణస్య మోహోన్మత్తస్య కామినః । భార్గవీ ప్రత్యువాచేదం వచః సానునయం నృపమ్ ।। ౭.౮౦.
అలా మోహంతో, కామంతో మాట్లాడుతున్న ఆ రాజునికి, భర్గవీ మృదువుగా ఇలా సమాధానం చెప్పింది.
భార్గవస్య సుతాం విద్ధి దేవస్యాక్లిష్టకర్మణః । అరజాం నామ రాజేన్ద్ర జ్యేష్ఠామాశ్రమవాసినీమ్ ।। ౭.౮౦.
రాజేంద్రా, పాపం లేని కార్యాలు చేసే భృగువు దేవుని పెద్ద కుమార్తె, ఆశ్రమంలో నివసించే అరజా నేనే అని తెలుసుకో.
మా మాం స్పృశ బలాద్రాజన్కన్యా పితృవశా హ్యహమ్ । గురుః పితా మే రాజేన్ద్ర త్వం చ శిష్యో మహాత్మనః । వ్యసనం సుమహత్క్రుద్ధః స తే దద్యాన్మహాతపాః ।। ౭.౮౦.
రాజా, నన్ను బలవంతంగా తాకవద్దు. నేను తండ్రి ఆధీనంలో ఉన్న కన్యను. నా తండ్రి గురువు, నువ్వు ఆయన శిష్యుడు. ఆయన కోపగిస్తే, ఆ మహాత్ముడు నీకు గొప్ప కష్టాన్ని కలిగించగలడు.
యది వాన్యన్మయా కార్యం ధర్మదృష్టేన సత్పథా । వరయస్వ నరశ్రేష్ఠ పితరం మే మహాద్యుతిమ్ ।। ౭.౮౦.
ధర్మబద్ధంగా, సత్పథంలో నన్ను కోరుకుంటే, నరశ్రేష్ఠా, నా తండ్రిని అడుగు.
అన్యథా తు ఫలం తుభ్యం భవేద్ఘోరాభిసంహితమ్ । క్రోధేన హి పితా మే ఽసౌ త్రైలోక్యమపి నిర్దహేత్ ।। ౭.౮౦.
లేకపోతే, నీకు ఘోరమైన ఫలితం ఎదురవుతుంది. ఎందుకంటే, నా తండ్రి కోపంతో మూడు లోకాలను కూడా కాల్చగలడు.
దాస్యతే చానవద్యాఙ్గ తవ మా యాచితః పితా ।। ౭.౮౦.
నీవు అడిగితే, నా నిందలేని తండ్రి నన్ను తప్పకుండా నీకు ఇస్తాడు.
ఏవం బ్రువాణామరజాం దణ్డః కామవశం గతః । ప్రత్యువాచ మదోన్మత్తః శిరస్యాధాయ చాఞ్జలిమ్ ।। ౭.౮౦.
అరజా ఇలా చెప్పగా, కామంతో మత్తులో ఉన్న దండుడు, చేతులు జోడించి తలపై పెట్టి ఆమెకు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
ప్రసాదం కురు సుశ్రోణి న కాలం క్షేప్తుమర్హసి । త్వత్కృతే హి మమ ప్రాణా విదీర్యన్తే వరాననే ।। ౭.౮౦.
సుందరమైన నడుముతోనూ, అందమైన ముఖంతోనూ ఉన్నావు, నాతో దయ చూపించు. ఆలస్యం చేయకూ, నీకోసమే నా ప్రాణం విడిపోతోంది.
త్వాం ప్రాప్య మే వధో వా స్యాచ్ఛాపో వా యది దారుణః । భక్తం భజస్వ మాం భీరు భజమానం సువిహ్వలమ్ ।। ౭.౮౦.
నిన్ను పొందిన తర్వాత నాకు మరణమొచ్చినా, భయంకరమైన శాపమొచ్చినా పరవాలేదు. భయపడే నా ప్రియమైనవాడిని, ప్రేమతో నిన్ను కోరుతున్నవాడిని అంగీకరించు.
ఏవముక్త్వా తు తాం కన్యాం దోర్భ్యాం గృహ్య బలాద్బలీ । విస్ఫురన్తీం యథాకామం మైథునాయోపచక్రమే ।। ౭.౮౦.
అలా చెప్పిన తరువాత, దండుడు ఆ యువతిని బలవంతంగా తన చేతులతో పట్టుకుని, ఆమె ఎంత ప్రయత్నించినా, ఆమెను లైంగికంగా బాధించసాగాడు.
ఏతమర్థం మహాఘోరం దణ్డః కృత్వా సుదారుణమ్ । నగరం ప్రయయావాశు మధుమన్తమనుత్తమమ్ ।। ౭.౮౦.
ఇంత భయంకరమైన పనిని చేసిన దండుడు, వెంటనే మధుమంత అనే అద్భుతమైన నగరానికి వెళ్లిపోయాడు.
అరజా ఽపి రుదన్తీ సా ఆశ్రమస్యావిదూరతః । ప్రతీక్షన్తి సుసంత్రస్తా పితరం దేవసన్నిభమ్ ।। ౭.౮౦.
అరజా కూడా ఏడుస్తూ, ఆశ్రమానికి దగ్గరగా, భయంతో తన దేవతులాంటి తండ్రిని ఎదురుచూస్తూ ఉండిపోయింది.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే శ్రీమదుత్తరకాణ్డే ఽశీతితమః సర్గః
ఇలా వాల్మీకి మహర్షి రచించిన పవిత్రమైన రామాయణంలో ఉత్తరకాండలో ఎనభైవ సర్గ ముగిసింది.
స ముహూర్తాదుపశ్రుత్య దేవర్షిరమితప్రభః । స్వమాశ్రమం శిష్యవృతః క్షుధార్తః సన్న్యవర్తత ।। ౭.౮౧.
కొంతసేపటి తరువాత, అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న దేవర్షి, తన శిష్యులతో కూడి, ఆకలితో తన ఆశ్రమానికి తిరిగి వచ్చాడు.
సో ఽపశ్యదరజాం దీనాం రజసా సమభిప్లుతామ్ । జ్యోత్స్నామివ గ్రహగ్రస్తాం ప్రత్యూషే న విరాజతీమ్ ।। ౭.౮౧.
అతడు అరజాను, దుఃఖంతో, దుమ్ముతో కప్పబడినదిగా, ఉదయపు వెలుతురులో మెరయకుండా, గ్రహగ్రస్తమైన జ్యోత్స్నలా చూసాడు.
తస్య రోషః సమభవత్క్షుధార్తస్య విశేషతః । నిర్దహన్నివ లోకాంస్త్రీఞ్ఛిష్యాంశ్చైతదువాచ హ ।। ౭.౮౧.
ఆకలితో ఉన్నందువల్ల అతనికి కోపం మరింత పెరిగింది. ఆ కోపం లోకాల్ని కాల్చే అగ్నిలా ఉండగా, తన శిష్యులతో ఇలా అన్నాడు.
పశ్యధ్వం విపరీతస్య దణ్డస్యావిజితాత్మనః । విపత్తిం ఘోరసఙ్కాశాం క్రుద్ధామగ్నిశిఖామివ ।। ౭.౮౧.
దండుడు తన మనసును అదుపులో పెట్టుకోక, ఎంత భయంకరమైన అపాయం తనపై వచ్చిందో చూడండి. అది కోపంతో మండుతున్న అగ్నిశిఖలా ఉంది.
క్షయో ఽస్య దుర్మతేః ప్రాప్తః సానుగస్య దురాత్మనః । యః ప్రదీప్తాం హుతాశస్య శిఖాం వై స్ప్రష్టుమిచ్ఛతి ।। ౭.౮౧.
దుష్టమనసుతో ఉన్న దండుడు, తన అనుచరులతో కలిసి నాశనానికి లోనయ్యాడు. ఎందుకంటే, అతడు మండుతున్న అగ్నిశిఖను తాకాలని ప్రయత్నించాడు.
యస్మాత్స కృతవాన్పాపమీదృశం ఘోరసంహితమ్ । తస్మాత్ప్రాప్స్యతి దుర్మేధాః ఫలం పాపస్య కర్మణః ।। ౭.౮౧.
అతడు ఇంత భయంకరమైన పాపాన్ని చేసినందువల్ల, ఆ దుష్టుడు తన దుష్కర్మ ఫలితాన్ని తప్పక అనుభవించాల్సిందే.
సప్తరాత్రేణ రాజాసౌ సభృత్యబలవాహనః । పాపకర్మసమాచారో వధం ప్రాప్స్యతి దుర్మతిః ।। ౭.౮౧.
ఏడు రాత్రులలోపల, ఆ రాజు తన సేవకులు, సైన్యం, వాహనాలతో కలిసి, పాపకార్యాలు చేసినందుకు మరణాన్ని పొందతాడు.
సమన్తాద్యోజనశతం విషయం చాస్య దుర్మతేః । ధక్ష్యతే పాంసువర్షేణ మహతా పాకశాసనః ।। ౭.౮౧.
ఆ దుష్టుడి ప్రాంతం చుట్టూ వంద యోజనల వరకు, పెద్దదైన దుమ్ము వర్షంతో, శిక్షకర్త ఆదేశించినట్లు కాలిపోతుంది.
సర్వసత్వాని యానీహ స్థావరాణి చరాణి చ । మహతా పాంసువర్షేణ విలయం సర్వతో ఽగమన్ ।। ౭.౮౧.
ఇక్కడ ఉన్న అన్ని జీవులు — స్థావరాలు, జంగమాలు — అన్నీ ఆ మహా దుమ్ము వర్షంతో పూర్తిగా నాశనం అవుతాయి.
దణ్డస్య విషయో యావత్తావత్సర్వసముచ్ఛ్రయమ్ । పాంసువర్షమివాలక్ష్యం సప్తరాత్రం భవిష్యతి ।। ౭.౮౧.
దండుని పరిమితి ఎంతవరకైనా, ఆ ప్రాంతమంతా ఏడు రాత్రుల పాటు కనిపించని దుమ్ము వర్షంతో కప్పబడిపోతుంది.
ఇత్యుక్త్వా క్రోధతామ్రాక్షస్తదాశ్రమనివాసినమ్ । జనం జనపదాన్తేషు స్థీయతామితి చాబ్రవీత్ ।। ౭.౮౧.
ఇలా కోపంతో కళ్లెర్రగా మారిన ఆయన, ఆశ్రమవాసులకు, 'ప్రజలు గ్రామాల చివర ఉండాలి' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
శ్రుత్వా తూశనసో వాక్యం సో ఽ ఽశ్రమావసథో జనః । నిష్క్రాన్తో విషయాత్తస్మాత్స్థానం చక్రే ఽథ బాహ్యతః ।। ౭.౮౧.
ఉశనుడు చెప్పిన మాటలు విని, ఆశ్రమంలో ఉన్న ప్రజలు ఆ ప్రాంతాన్ని విడిచి బయట ప్రదేశంలో నివాసం ఏర్పరుచుకున్నారు.