తతో దేవాః ప్రయాతాస్తే విమానైర్బహువిస్తరైః । రామో ఽప్యనుజగామాశు కుమ్భయోనేస్తపోవనమ్ ।। ౭.౭౬.
అంతట దేవతలు తమ విస్తారమైన విమానాల్లో బయలుదేరారు. రాముడు కూడా వెంటనే కుంభసంభవుడి తపోవనానికి వెళ్ళాడు.
దృష్ట్వా తు దేవాన్సమ్ప్రాప్తానగస్త్యస్తపసాం నిధిః । అర్చయామాస ధర్మాత్మా సర్వాంస్తానవిశేషతః ।। ౭.౭౬.
దేవతలు వచ్చినదాన్ని చూసి, తపస్సులో అపారమైన అగస్త్యుడు, ధర్మాత్ముడు, వారందరినీ సమానంగా సత్కరించాడు.
ప్రతిగృహ్య తతః పూజాం సమ్పూజ్య చ మహామునిమ్ । జగ్ముస్తే త్రిదశా హృష్టా నాకపృష్ఠం సహానుగైః ।। ౭.౭౬.
ఆ మహర్షిని సత్కరించి, ఆయన ఇచ్చిన పూజను స్వీకరించిన తరువాత, ఆనందంతో ఉన్న దేవతలు తమ అనుచరులతో కలసి స్వర్గానికి వెళ్ళారు.
గతేషు తేషు కాకుత్స్థః పుష్పకాదవరుహ్య చ । తతో ఽభివాదయామాస హ్యగస్త్యమృషిసత్తమమ్ ।। ౭.౭౬.
వారు వెళ్ళిన తర్వాత, కాకుత్స్థుడు పుష్పక విమానం నుండి దిగిపోయి, అగస్త్య ఋషిశ్రేష్ఠుడిని వినయంగా నమస్కరించాడు.
సో ఽభివాద్య మహాత్మానం జ్వలన్తమివ తేజసా । ఆతిథ్యం పరమం ప్రాప్య నిషసాద నరాధిపః ।। ౭.౭౬.
ఆ మహాత్ముడిని, అగ్ని వలె తేజస్సుతో ప్రకాశించే వానిని నమస్కరించి, రాజు అత్యుత్తమమైన ఆతిథ్యం పొందాడు, అక్కడ కూర్చున్నాడు.
తమువాచ మహాతేజాః కుమ్భయోనిర్మహాతపాః । స్వాగతం తే నరశ్రేష్ఠ దిష్ట్యా ప్రాప్తో ఽసి రాఘవ ।। ౭.౭౬.
కుంభసంభవుడైన మహాతపస్వి అగస్త్యుడు, మహాతేజస్సుతో రామునితో ఇలా అన్నాడు: 'నరశ్రేష్ఠా! స్వాగతం, రాఘవా, నీ రాక నాకు ఎంతో ఆనందం.'
త్వం మే బహుమతో రామ గుణైర్బహుభిరుత్తమైః । అతిథిః పూజనీయశ్చ మమ నిత్యం హృది స్థితః ।। ౭.౭౬.
రామా! నీలో ఉన్న అనేక గొప్ప గుణాల వల్ల నీవు నాకు ఎంతో ప్రీతిపాత్రుడు. నీవు నా మనసులో ఎప్పుడూ ఉంటావు, ఎప్పుడూ ఆతిథ్యానికి అర్హుడవు.
సురా హి కథయన్తి త్వామాగతం శూద్రఘాతినమ్ । బ్రాహ్మణస్య తు ధర్మేణ త్వయా జీవాపితః సుతః ।। ౭.౭౬.
దేవతలు నిన్ను, వచ్చిన శూద్ర సంహారుడిగా చెబుతున్నారు. అయినా, బ్రాహ్మణ ధర్మాన్ని పాటించి, ఆయన కుమారునికి నీవు ప్రాణం ఇచ్చావు.
ఉష్యతాం చేహ రజనీ సకాశే మమ రాఘవ । ప్రభాతే పుష్పకేణ త్వం గన్తా ఽసి పురమేవ హి ।। ౭.౭౬.
రాఘవా! ఈ రాత్రి నా దగ్గరే ఉండు. ఉదయాన్నే పుష్పక విమానంలో నీ నగరానికి వెళ్ళిపోవచ్చు.
త్వం హి నారాయణః శ్రీమాంస్త్వయి సర్వం ప్రతిష్ఠితమ్ । త్వం ప్రభుః సర్వదేవానాం పురుషస్త్వం సనాతనః ।। ౭.౭౬.
నీవే నారాయణుడు, మహిమతో నిండినవాడు. సర్వమూ నీవల్లే నిలబడింది. నీవే దేవతలందరికీ అధిపతి, నిత్యమైన పురుషుడు.
ఇదం చాభరణం సౌమ్య నిర్మితం విశ్వకర్మణా । దివ్యం దివ్యేన వపుషా దీప్యమానం స్వతేజసా । ప్రతిగృహ్ణీష్వ కాకుత్స్థ మత్ప్రియం కురు రాఘవ ।। ౭.౭౬.
సౌమ్యా! విశ్వకర్మ చేసిన ఈ దివ్యమైన, ప్రకాశించే ఆభరణాన్ని స్వీకరించు, కాకుత్స్థా. ఇది నాకు ఎంతో ఇష్టమైనది, రాఘవా, దయచేసి తీసుకో.
దత్తస్య హి పునర్దానే సుమహత్ఫలముచ్యతే । భరణే హి భవాన్ శక్తః సేన్ద్రాణాం మరుతామపి ।। ౭.౭౬.
ఇప్పటికే ఇచ్చినదాన్ని మళ్లీ ఇవ్వడం గొప్ప ఫలితాన్ని ఇస్తుందని చెబుతారు. ఇంద్రుడు, మరుత్ గణాలతో కూడిన భారాన్ని కూడా నీవు మోయగలవు.
త్వం హి శక్తస్తారయితుం సేన్ద్రానపి దివౌకసః । తస్మాత్ప్రదాస్యే విధివత్తత్ప్రతీచ్ఛ నరాధిప ।। ౭.౭౬.
నీవు ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలను కూడా రక్షించగలవు. అందుకే, ఈ ఆభరణాన్ని నియమంగా నీకు ఇస్తున్నాను, నరాధిపా, దయచేసి స్వీకరించు.
దివ్యమాభరణం చిత్రం ప్రదీప్తమివ భాస్కరమ్ ।। ౭.౭౬.
ఇది దివ్యమైన, అద్భుతమైన ఆభరణం, సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తోంది.
అథోవాచ మహాత్మానమిక్ష్వాకూణాం మహారథః । రామో మతిమతాం శ్రేష్ఠః క్షత్రధర్మమనుస్మరన్ ।। ౭.౭౬.
అప్పుడు ఇక్ష్వాకు వంశానికి చెందిన మహా యోధుడు, జ్ఞానంలో అగ్రగణ్యుడు అయిన రాముడు, క్షత్రియుని కర్తవ్యాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ, ఆ మహాత్మునితో ఇలా అన్నాడు.
ప్రతిగ్రహో ఽయం భగవన్బ్రాహ్మణస్యావిగర్హితః । గృహ్ణీయాం క్షత్రియో ఽహం వై కథం బ్రాహ్మణపుఙ్గవ ।। ౭.౭౬.
భగవంతుడా! ఈ స్వీకారం బ్రాహ్మణులకు తప్పులేదు. కానీ నేను క్షత్రియుడిని. బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడైన మీరు చెప్పండి, నేను ఎలా తీసుకోగలను?
బ్రాహ్మణేన విశేషేణ దత్తం తద్వక్తుమర్హసి । ఏవముక్తస్తు రామేణ ప్రత్యువాచ మహానృషిః ।। ౭.౭౬.
బ్రాహ్మణుడు ఇచ్చినదాన్ని ప్రత్యేకంగా వివరించాలి. రాముడు ఇలా అడిగినప్పుడు, ఆ మహర్షి సమాధానం చెప్పాడు.
ఆసన్కృతయుగే రామ బ్రహ్మభూతే పురాయుగే । అపార్థివాః ప్రజాః సర్వాః సురాణాం తు శతక్రతుః ।। ౭.౭౬.
రామా! క్రుతయుగంలో, బ్రహ్మస్వరూపమైన ఆ పురాతన కాలంలో, అన్ని జీవులు భూమికి చెందని వారు. అప్పుడు దేవతలకు ఇంద్రుడు అధిపతిగా ఉండేవాడు.
తాః ప్రజా దేవదేవేశం రాజార్థం సముపాద్రవన్ । సురాణాం స్థాపితో రాజా త్వయా దేవ శతక్రతుః ।। ౭.౭౬.
ఆ జీవులు రాజు కోసం దేవతాధిపతిని ఆశ్రయించాయి. దేవా! మీరు ఇంద్రుని దేవతలకు రాజుగా నియమించారు.
ప్రయచ్ఛ నో హి లోకేశ పార్థివం నరపుఙ్గవమ్ । యస్మై పూజాం ప్రయుఞ్జానా ధూతపాపాశ్చరేమహి । న వసామో వినా రాజ్ఞా ఏష నో నిశ్చయః పరః ।। ౭.౭౬.
ప్రపంచాధిపతీ! మాకు మానవులలో ఒక రాజును దయచేయండి. ఆయనకు పూజలు చేసి, పాపాలు తొలగించుకుని, మేము జీవించాలనుకుంటున్నాం. రాజు లేకుండా మేము ఉండలేము — ఇదే మా నిశ్చయం.
ప్రజానాం వచనం శ్రుత్వా నిశ్చయిత్వా ఽర్థముత్తమమ్ ।। ౭.౭౬.
ఆ ప్రజల మాటలు విని, ఆత్మార్థాన్ని తెలుసుకున్నాడు.
తతో బ్రహ్మా సురశ్రేష్ఠో లోకపాలాన్సవాసవాన్ । సమాహూయాబ్రవీత్సర్వాంస్తేజోభాగాన్ప్రయచ్ఛత ।। ౭.౭౬.
అప్పుడు దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడైన బ్రహ్మ, లోకపాలులను, ఇంద్రునితో పాటు పిలిపించి, మీలో ప్రతి ఒక్కరు మీ తేజస్సులో భాగాలు ఇవ్వండి అని అన్నాడు.
తతో దదుర్లోకపాలాః సర్వే భాగాన్స్వతేజసః । అక్షుపచ్చ తతో బ్రహ్మా యతో జాతః క్షుపో నృపః ।। ౭.౭౬.
అందుకు లోకపాలులందరూ తమ తేజస్సులో భాగాలు ఇచ్చారు. ఆ తేజస్సుతో బ్రహ్మ క్షుపుడనే రాజును సృష్టించాడు.
తం బ్రహ్మా లోకపాలానాం సహాంశైః సమయోజయత్ । తతో దదౌ నృపం తాసాం ప్రజానామీశ్వరం క్షుపమ్ ।। ౭.౭౬.
ఆ క్షుపుడుని లోకపాలుల తేజస్సుతో కలిపి, ఆ ప్రజలకు అధిపతిగా రాజుగా క్షుపుడుని ఇచ్చాడు.
తత్రైన్ద్రేణ చ భాగేన మహీమాజ్ఞాపయన్నృపః । వారుణేన తు భాగేన వపుః పుష్యతి పార్థివః ।। ౭.౭౬.
అక్కడ ఇంద్రుని తేజస్సుతో రాజు భూమిపై ఆజ్ఞాపిస్తాడు. వరుణుని భాగంతో రాజు రూపం కాంతివంతంగా ఉంటుంది.
కౌబేరేణ తు భాగేన విత్తమాసాం దదౌ తదా । యస్తు యామ్యో ఽభవద్భాగస్తేన శాస్తి స్మ స ప్రజాః ।। ౭.౭౬.
కుబేరుని భాగంతో వారికి ధనం ఇచ్చారు. యముని భాగంతో రాజు ప్రజలను పాలించేవాడు.
తత్రైన్ద్రేణ నరశ్రేష్ఠ భాగేన రఘునన్దన । ప్రతిగృహ్ణీష్వ భద్రం తే తారణార్థం మమ ప్రభో ।। ౭.౭౬.
రఘునందన! మానవులలో శ్రేష్ఠుడా! అక్కడ ఇంద్రుని భాగాన్ని స్వీకరించు. నీ మంగళానికి, నా విమోచన కోసం ఇది అవసరం.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా ఋషేః పరమధార్మికమ్ । తద్రామః ప్రతిజగ్రాహ మునేరాభరణం వరమ్ ।। ౭.౭౬.
ఆ ఋషి ధర్మబద్ధంగా చెప్పిన మాటలు విని, రాముడు ఆ ముని నుంచి ఆ అద్భుతమైన ఆభరణాన్ని స్వీకరించాడు.
ప్రతిగృహ్య తతో రామస్తదాభరణముత్తమమ్ । ఆగమం తస్య దీప్తస్య ప్రష్టుమేవోపచక్రమే ।। ౭.౭౬.
ఆ అద్భుతమైన ఆభరణాన్ని తీసుకున్న తర్వాత, రాముడు దాని ఉద్భవాన్ని అడగడం ప్రారంభించాడు.
అత్యద్భుతమిదం దివ్యం వపుషా యుక్తముత్తమమ్ । కథం వా భగవతా ప్రాప్తం కుతో వా కేన వా హృతమ్ ।। ౭.౭౬.
ఇది ఎంత అద్భుతంగా, దివ్యంగా, అతి అందంగా ఉంది! భగవంతుడు దీన్ని ఎలా పొందాడు? ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది? ఎవరు దొంగిలించారు?