తం దీప్తమివ కాలాగ్నిం యుగాన్తే సముపస్థితే । దృష్ట్వా సర్వాణి భూతాని పరిత్రాసముపాగమన్ ।। ౭.౬౯.
యుగాంతంలో కలిగే కాలాగ్ని లా మండుతున్న ఆ బాణాన్ని చూసి, అన్ని జీవులు భయంతో వణికిపోయాయి.
సదేవాసురగన్ధర్వం మునిభిః సాప్సరోగణమ్ । జగద్ధి సర్వమస్వస్థం పితామహముపస్థితమ్ ।। ౭.౬౯.
దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు, మునులు, అప్సరసలతో కూడిన సమూహాలు — అందరూ కలసి, ఈ లోకమంతా కలవరపడి, పితామహుని దగ్గరకు వెళ్లారు.
ఉవాచ దేవదేవేశం వరదం ప్రపితామహమ్ । దేవానాం భయసంమోహో లోకానాం సఙ్క్షయం ప్రతి ।। ౭.౬౯.
వారు దేవతాధిపతియైన, వరదాత అయిన పితామహుని వద్దకు వెళ్లి, దేవతలకు కలిగిన భయంతో కూడిన అయోమయం, లోకాల వినాశనం గురించి వివరించారు.
నేదృశం దృష్టపూర్వం చ న శ్రుతం ప్రపితామహ । దేవానాం భయసమ్మోహో లోకానాం సఙ్క్షయం ప్రతి ।। ౭.౬౯.
పితామహా! ఇలాంటి విషయం మునుపెన్నడూ చూడలేదు, వినలేదు కూడా. దేవతలకు భయంతో అయోమయం, లోకాల వినాశనం కలగడం ఎప్పుడూ జరగలేదు.
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా బ్రహ్మా లోకపితామహః । భయకారణమాచష్ట లోకానామభయఙ్కరః । ఉవాచ మధురాం వాణీం శృణుధ్వం సర్వదేవతాః ।। ౭.౬౯.
వారి మాటలు విన్న బ్రహ్మ, లోకాల పితామహుడు, అందరికీ భయాన్ని తొలగించేవాడు, భయానికి కారణాన్ని వివరించాడు. మధురంగా ఇలా అన్నాడు: 'అందరూ వినండి దేవతలారా!'
వధాయ లవణస్యాజౌ శరః శత్రుఘ్నధారితః । తేజసా తస్య సమ్మూఢాః సర్వే స్మః సురసత్తమాః ।। ౭.౬౯.
యుద్ధంలో శత్రుఘ్నుడు పట్టుకున్న ఆ బాణం లవణాసురుని సంహరించడానికి. దాని తేజస్సు వల్ల మనందరం, ఓ ఉత్తమ దేవతలారా, అయోమయంలో పడిపోయాం.
ఏష పూర్వస్య దేవస్య లోకకర్తుః సనాతనః । శరస్తేజోమయో వత్సా యేన వై భయమాగతమ్ ।। ౭.౬౯.
ఇది పురాతన దేవుడు, లోకాలను సృష్టించేవాడు, శాశ్వతమైన బాణం. ఇది తేజస్సుతో నిండినది, పిల్లలారా! దీనివల్లే భయం కలిగింది.
ఏష వై కైటభస్యార్థే మధునశ్చ మహాశరః । సృష్టో మహాత్మనా తేన వధార్థే దైత్యయోస్తయోః ।। ౭.౬౯.
ఈ గొప్ప బాణాన్ని మహాత్ముడు, కైటభుడు, మధువు అనే ఇద్దరు దైత్యులను సంహరించడానికి సృష్టించాడు.
ఏక ఏవ ప్రజానాతి విష్ణుస్తేజోమయం శరమ్ । ఏషా ఏవ తనుః పూర్వా విష్ణోస్తస్య మహాత్మనః ।। ౭.౬౯.
ఈ తేజస్సుతో కూడిన బాణాన్ని విష్ణువు మాత్రమే తెలుసు. ఇదే రూపం, పుర్వం ఆ మహాత్ముడు విష్ణువుకు కూడా ఉంది.
ఇతో గచ్ఛత పశ్యధ్వం వధ్యమానం మహాత్మనా । రామానుజేన వీరేణ లవణం రాక్షసోత్తమమ్ ।। ౭.౬౯.
ఇక్కడి నుంచి వెళ్లి, రాముని తమ్ముడు అయిన వీరుడు శత్రుఘ్నుడు, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన లవణాసురుని సంహరిస్తున్న దృశ్యాన్ని చూడండి.
తస్య తే దేవదేవస్య నిశమ్య వచనం సురాః । ఆజగ్ముర్యత్ర యుధ్యేతే శత్రుఘ్నలవణావుభౌ ।। ౭.౬౯.
దేవతల దేవుడు చెప్పిన మాటలు విని, దేవతలు శత్రుఘ్నుడు, లవణుడు ఇద్దరూ యుద్ధం చేస్తున్న చోటికి వెళ్లారు.
తం శరం దివ్యసఙ్కాశం శత్రుఘ్నకరధారితమ్ । దదృశుః సర్వభూతాని యుగాన్తాగ్నిమివోత్థితమ్ ।। ౭.౬౯.
శత్రుఘ్నుని చేతిలో ఉన్న ఆ దివ్యమైన, ప్రకాశవంతమైన బాణాన్ని, యుగాంతంలో వచ్చే అగ్నిలా లేచినట్లు, అన్ని జీవులు చూశారు.
అకాశమావృతం దృష్ట్వా దేవైర్హి రఘునన్దనః । సింహనాదం భృశం కృత్వా దదర్శ లక్షణం పునః ।। ౭.౬౯.
ఆకాశం కమ్ముకున్నదని చూసి, రఘువంశంలో జన్మించిన శత్రుఘ్నుడు, గర్జనతో సింహంలా అరవాడు. తర్వాత మళ్లీ లక్ష్యాన్ని చూశాడు.
ఆహూతశ్చ పునస్తేన శత్రుఘ్నేన మహాత్మనా । లవణః క్రోధసంయుక్తో యుద్ధాయ సముపస్థితః ।। ౭.౬౯.
మహాత్ముడైన శత్రుఘ్నుడు మళ్లీ పిలవగా, లవణుడు కోపంతో నిండిపోయి యుద్ధానికి ముందుకు వచ్చాడు.
ఆకర్ణాత్స వికృష్యాథ తద్ధనుర్ధన్వినాం వరః । తం ముమోచ మహాబాణం లవణస్య మహోరసి ।। ౭.౬౯.
అప్పుడా ధనుర్విద్యలో అగ్రగణ్యుడు తన విల్లును చెవివరకు లాగి, మహా బాణాన్ని లవణాసురుని విస్తారమైన ఛాతీపై వదిలాడు.
ఉరస్తస్య విదార్యాశు ప్రవివేశ రసాతలమ్ ।। ౭.౬౯.
ఆ బాణం అతని ఛాతీని చీల్చి, వేగంగా పాతాళంలోకి ప్రవేశించింది.
గత్వా రసాతలం దివ్యః శరో విబుధపూజితః । పునరేవాగమత్తూర్ణమిక్ష్వాకుకులనన్దనమ్ ।। ౭.౬౯.
ఆ దివ్యమైన బాణం దేవతలందరి పూజలు పొందుతూ పాతాళానికి వెళ్లి, వెంటనే ఇక్ష్వాకువంశానికి ఆనందాన్ని కలిగిస్తూ తిరిగి వచ్చింది.
శత్రుఘ్నశరనిర్భిన్నో లవణః స నిశాచరః । పపాత సహసా భూమౌ వజ్రాహత ఇవాచలః ।। ౭.౬౯.
శత్రుఘ్నుని బాణానికి గాయపడి, ఆ నిశాచరుడు లవణుడు, వజ్రంతో కొట్టిన పర్వతంలా ఒక్కసారిగా నేలపై పడిపోయాడు.
తచ్చ శూలం మహత్తేన హతే లవణరాక్షసే । పశ్యతాం సర్వదేవానాం రుద్రస్య వశమన్వగాత్ ।। ౭.౬౯.
లవణ రాక్షసుడు సంహరించబడిన తర్వాత, ఆ మహత్తరమైన శూలం, సమస్త దేవతలు చూస్తుండగా, రుద్రుని అధీనంలోకి వెళ్లింది.
ఏకేషుపాతేన భృశం నిపాత్య లోకత్రయస్యాపి రఘుప్రవీరః । వినిర్బభావుత్తమచాపబాణస్తమః ప్రణుద్యేవ సహస్రరశ్మిః ।। ౭.౬౯.
ఒక్క బాణంతోనే రఘువంశ వీరుడు మూడు లోకాలను కూడా కుదిపేశాడు; అతని ఉత్తమ ధనుస్సు నుండి వచ్చిన బాణం, సహస్రరశ్మి సూర్యునిలా చీకటిని తొలగిస్తూ ప్రకాశించింది.
తతో హి దేవా ఋషిపన్నగాశ్చ ప్రపూజిరే హ్యప్సరసశ్చ సర్వాః । దిష్ట్యా జయో దాశరథేరవాప్తస్త్యక్త్వా భయం సర్ప ఇవ ప్రశాన్తః ।। ౭.౬౯.
అప్పుడే దేవతలు, ఋషులు, నాగులు, అన్ని అప్సరసలు కూడి, 'శుభంగా, దశరథుని కుమారుడికి విజయము లభించింది; భయం విడిచిపెట్టు, పాము ప్రశాంతమైనట్లు,' అని స్తుతించారు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే శ్రీమదుత్తరకాణ్డే ఏకోనసప్తతితమః సర్గః
ఇలా వాల్మీకి మహర్షి రచించిన పవిత్రమైన ఆదికావ్యమైన శ్రీమద్రామాయణంలోని ఉత్తరకాండలో అరవై తొమ్మిదవ సర్గ పూర్తయింది.
హతే తు లవణే దేవాః సేన్ద్రాః సాగ్నిపురోగమాః । ఊచుః సుమధురాం వాణీం శత్రుఘ్నం శత్రుతాపనమ్ ।। ౭.౭౦.
లవణుడు సంహరించబడిన తర్వాత, ఇంద్రుడు, అగ్ని మొదలైన దేవతలందరూ శత్రుఘ్నుని దగ్గరికి వచ్చి, మధురమైన మాటలు పలికారు.
దిష్ట్యా తే విజయో వత్స దిష్ట్యా లవణరాక్షసః । హతః పురుషశార్దూల వరం వరయ సువ్రత ।। ౭.౭౦.
'శుభంగా నీకు విజయం లభించింది, బిడ్డా! శుభంగా లవణ రాక్షసుడు సంహరించబడ్డాడు. ఓ మహాపురుషా, ఓ నిశ్చయశీలుడా, కావలసిన వరాన్ని కోరుకో.' అని అన్నారు.
వరదాస్తు మహాబాహో సర్వ ఏవ సమాగతాః । విజయాకాఙ్క్షిణస్తుభ్యమమోఘం దర్శనం హి నః ।। ౭.౭౦.
'మా అందరం కూడా నీ విజయాన్ని కోరుతూ, వరాలిచ్చేందుకు ఇక్కడికి వచ్చాము, ఓ మహాబాహువంతుడా! ఎందుకంటే మన దర్శనం వృథా కాదని తెలుసు.' అని చెప్పారు.
దేవానాం భాషితం శ్రుత్వా శూరో మూర్ధ్ని కృతాఞ్జలిః । ప్రత్యువాచ మహాబాహుః శత్రుఘ్నః ప్రయతాత్మవాన్ ।। ౭.౭౦.
దేవతల మాటలు విని, శత్రుఘ్నుడు ధైర్యవంతుడై, చేతులు తలపై జోడించి, నియమంగా ఉండి, వినయంగా సమాధానం చెప్పాడు.
ఇయం మధుపురీ రస్యా మధురా దేవనిర్మితా । నివేశం ప్రాప్నుయాచ్ఛీఘ్రమేష మే ఽస్తు వరః పరః ।। ౭.౭౦.
'ఈ మధుపురి ఎంతో అందంగా, మధురంగా, దేవతల చేత నిర్మించబడింది. నేను త్వరగా ఇక్కడ నివాసం ఏర్పరచుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను. ఇదే నాకు శ్రేష్ఠమైన వరంగా దయచేయండి.' అని కోరాడు.
తం దేవాః ప్రీతమనసో బాఢమిత్యేవ రాఘవమ్ । భవిష్యతి పురీ రమ్యా శూరసేనా న సంశయః ।। ౭.౭౦.
దేవతలు ఆనందంతో, 'అవును, మధురంగా ఉండే ఈ పురం నిస్సందేహంగా నీదే అవుతుంది, ఓ శూరసేన!' అని శత్రుఘ్నునికి అనుగ్రహించారు.
తే తథోక్త్వా మహాత్మానో దివమారురుహుస్తదా । శత్రుఘ్నో ఽపి మహాతేజాస్తాం సేనాం సముపానయత్ ।। ౭.౭౦.
అలా చెప్పి ఆ మహాత్ములు ఆకాశంలోకి వెళ్లిపోయారు. శత్రుఘ్నుడు కూడా తన సైన్యాన్ని సమీకరించాడు.
సా సేనా శీఘ్రమాగచ్ఛచ్ఛ్రుత్వా శత్రుఘ్నశాసనమ్ । నివేశనం చ శత్రుఘ్నః శ్రావణేన సమారభత్ ।। ౭.౭౦.
శత్రుఘ్నుని ఆజ్ఞ విని, ఆ సైన్యం త్వరగా అక్కడికి చేరింది. శ్రావణ మాసంలో శత్రుఘ్నుడు ఆ నివాసాన్ని ప్రారంభించాడు.