శత్రుఘ్నశ్చాపి తేజస్వీ వృక్షానాపతతో బహూన్ । త్రిభిశ్చతుర్భిరేకైకం చిచ్ఛేద నతపర్వభిః ।। ౭.౬౯.
శత్రుఘ్నుడు కూడా తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ, పడుతున్న ప్రతి చెట్టును మూడు లేదా నాలుగు ముద్దులతో కోసేశాడు.
తతో బాణమయం వర్షం వ్యసృజద్రాక్షసోరసి । శత్రుఘ్నో వీర్యసమ్పన్నో వివ్యథే న స రాక్షసః ।। ౭.౬౯.
తర్వాత శత్రుఘ్నుడు, పరాక్రమంతో, రాక్షసుని ఛాతీపై బాణాల వర్షాన్ని కురిపించాడు. అయినా ఆ రాక్షసుడు కదలలేదు.
తతః ప్రహస్య లవణో వృక్షముద్యమ్య వీర్యవాన్ । శిరస్యభ్యహనచ్ఛూరం స్రస్తాఙ్గః స ముమోహ వై ।। ౭.౬౯.
ఆ తరువాత, లవణాసురుడు నవ్వుతూ, బలంగా ఒక చెట్టును పైకి ఎత్తి, ధైర్యవంతుడైన శత్రుఘ్నుని తలపై కొట్టాడు. దాంతో అతని అవయవాలు బలహీనమై, అతడు అపస్మారంలో పడిపోయాడు.
తస్మిన్నిపతితే వీరే హాహాకారో మహానభూత్ । ఋషీణాం దేవసఙ్ఘానాం గన్ధర్వాప్సరసాం తథా ।। ౭.౬౯.
ఆ వీరుడు పడిపోతే, ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, అప్సరసలు అందరిలో పెద్ద దుఃఖారావాలు వినిపించాయి.
తమవజ్ఞాయ తు హతం శత్రుఘ్నం భువి పాతితమ్ । రక్షో లబ్ధాన్తరమపి న వివేశ స్వమాలయమ్ ।। ౭.౬౯.
భూమిపై పడిపోయిన, చనిపోయిన శత్రుఘ్నుని పట్టించుకోకుండా, ఆ రాక్షసుడు అవకాశం ఉన్నా తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్ళలేదు.
నాపి శూలం ప్రజగ్రాహ తం దృష్ట్వా భువి పాతితమ్ । తతో హత ఇతి జ్ఞాత్వా తాన్భక్షాన్సముదావహత్ ।। ౭.౬౯.
శత్రుఘ్నుడు నేలపై పడిపోతే, అతడిని చూసి ఆ రాక్షసుడు తన శూలాన్ని కూడా తీయలేదు. అతడు చనిపోయాడని తెలుసుకుని, తన భక్ష్యాలను సమీకరించుకున్నాడు.
ముహూర్తాల్లబ్ధసఞ్జ్ఞస్తు పునస్తస్థౌ ధృతాయుధః । శత్రుఘ్నో వై పురద్వారి ఋషిభిః సమ్ప్రపూజితః ।। ౭.౬౯.
కొంతసేపటి తర్వాత, శత్రుఘ్నుడు మళ్లీ చైతన్యం పొందాడు. ఆయుధాన్ని గట్టిగా పట్టుకుని, ఋషులు ఘనంగా సత్కరించగా, నగర ద్వారంలో నిలబడ్డాడు.
తతో దివ్యమమోఘం తం జగ్రాహ శరముత్తమమ్ । జ్వలన్తం తేజసా ఘోరం పూరయన్తం దిశో దశ ।। ౭.౬౯.
తర్వాత, ఆ దివ్యమైన, తప్పకుండా లక్ష్యాన్ని చేరే, అత్యుత్తమమైన బాణాన్ని తీసుకున్నాడు. అది తేజస్సుతో మండుతూ, పది దిశల్నీ కాంతితో నింపింది.
వజ్రాననం వజ్రవేగం మేరుమన్దరసన్నిభమ్ । నతం పర్వసు సర్వేషు సంయుగేష్వపరాజితమ్ ।। ౭.౬౯.
ఆ బాణానికి వజ్రంలాంటి ముఖం, వజ్రంలాంటి వేగం ఉండేది. అది మేరు, మందర పర్వతాలను పోలి ఉండేది. దాని మడతలన్నీ వంగినట్టుండి, యుద్ధంలో ఎప్పుడూ ఓడిపోలేదు.
అసృక్చన్దనదిగ్ధాఙ్గం చారుపత్రం పతత్రిణమ్ । దానవేన్ద్రాచలేన్ద్రాణామసురాణాం చ దారణమ్ ।। ౭.౬౯.
ఆ బాణం దేహం రక్తంతో, గంధంతో పూసి ఉంది. దాని రెక్కలు అందంగా మెరిసాయి. అది దానవేంద్రులు, పర్వతాధిపతులు, అసురులను సంహరించేది.
తం దీప్తమివ కాలాగ్నిం యుగాన్తే సముపస్థితే । దృష్ట్వా సర్వాణి భూతాని పరిత్రాసముపాగమన్ ।। ౭.౬౯.
యుగాంతంలో కలిగే కాలాగ్ని లా మండుతున్న ఆ బాణాన్ని చూసి, అన్ని జీవులు భయంతో వణికిపోయాయి.
సదేవాసురగన్ధర్వం మునిభిః సాప్సరోగణమ్ । జగద్ధి సర్వమస్వస్థం పితామహముపస్థితమ్ ।। ౭.౬౯.
దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు, మునులు, అప్సరసలతో కూడిన సమూహాలు — అందరూ కలసి, ఈ లోకమంతా కలవరపడి, పితామహుని దగ్గరకు వెళ్లారు.
ఉవాచ దేవదేవేశం వరదం ప్రపితామహమ్ । దేవానాం భయసంమోహో లోకానాం సఙ్క్షయం ప్రతి ।। ౭.౬౯.
వారు దేవతాధిపతియైన, వరదాత అయిన పితామహుని వద్దకు వెళ్లి, దేవతలకు కలిగిన భయంతో కూడిన అయోమయం, లోకాల వినాశనం గురించి వివరించారు.
నేదృశం దృష్టపూర్వం చ న శ్రుతం ప్రపితామహ । దేవానాం భయసమ్మోహో లోకానాం సఙ్క్షయం ప్రతి ।। ౭.౬౯.
పితామహా! ఇలాంటి విషయం మునుపెన్నడూ చూడలేదు, వినలేదు కూడా. దేవతలకు భయంతో అయోమయం, లోకాల వినాశనం కలగడం ఎప్పుడూ జరగలేదు.
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా బ్రహ్మా లోకపితామహః । భయకారణమాచష్ట లోకానామభయఙ్కరః । ఉవాచ మధురాం వాణీం శృణుధ్వం సర్వదేవతాః ।। ౭.౬౯.
వారి మాటలు విన్న బ్రహ్మ, లోకాల పితామహుడు, అందరికీ భయాన్ని తొలగించేవాడు, భయానికి కారణాన్ని వివరించాడు. మధురంగా ఇలా అన్నాడు: 'అందరూ వినండి దేవతలారా!'
వధాయ లవణస్యాజౌ శరః శత్రుఘ్నధారితః । తేజసా తస్య సమ్మూఢాః సర్వే స్మః సురసత్తమాః ।। ౭.౬౯.
యుద్ధంలో శత్రుఘ్నుడు పట్టుకున్న ఆ బాణం లవణాసురుని సంహరించడానికి. దాని తేజస్సు వల్ల మనందరం, ఓ ఉత్తమ దేవతలారా, అయోమయంలో పడిపోయాం.
ఏష పూర్వస్య దేవస్య లోకకర్తుః సనాతనః । శరస్తేజోమయో వత్సా యేన వై భయమాగతమ్ ।। ౭.౬౯.
ఇది పురాతన దేవుడు, లోకాలను సృష్టించేవాడు, శాశ్వతమైన బాణం. ఇది తేజస్సుతో నిండినది, పిల్లలారా! దీనివల్లే భయం కలిగింది.
ఏష వై కైటభస్యార్థే మధునశ్చ మహాశరః । సృష్టో మహాత్మనా తేన వధార్థే దైత్యయోస్తయోః ।। ౭.౬౯.
ఈ గొప్ప బాణాన్ని మహాత్ముడు, కైటభుడు, మధువు అనే ఇద్దరు దైత్యులను సంహరించడానికి సృష్టించాడు.
ఏక ఏవ ప్రజానాతి విష్ణుస్తేజోమయం శరమ్ । ఏషా ఏవ తనుః పూర్వా విష్ణోస్తస్య మహాత్మనః ।। ౭.౬౯.
ఈ తేజస్సుతో కూడిన బాణాన్ని విష్ణువు మాత్రమే తెలుసు. ఇదే రూపం, పుర్వం ఆ మహాత్ముడు విష్ణువుకు కూడా ఉంది.
ఇతో గచ్ఛత పశ్యధ్వం వధ్యమానం మహాత్మనా । రామానుజేన వీరేణ లవణం రాక్షసోత్తమమ్ ।। ౭.౬౯.
ఇక్కడి నుంచి వెళ్లి, రాముని తమ్ముడు అయిన వీరుడు శత్రుఘ్నుడు, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన లవణాసురుని సంహరిస్తున్న దృశ్యాన్ని చూడండి.
తస్య తే దేవదేవస్య నిశమ్య వచనం సురాః । ఆజగ్ముర్యత్ర యుధ్యేతే శత్రుఘ్నలవణావుభౌ ।। ౭.౬౯.
దేవతల దేవుడు చెప్పిన మాటలు విని, దేవతలు శత్రుఘ్నుడు, లవణుడు ఇద్దరూ యుద్ధం చేస్తున్న చోటికి వెళ్లారు.
తం శరం దివ్యసఙ్కాశం శత్రుఘ్నకరధారితమ్ । దదృశుః సర్వభూతాని యుగాన్తాగ్నిమివోత్థితమ్ ।। ౭.౬౯.
శత్రుఘ్నుని చేతిలో ఉన్న ఆ దివ్యమైన, ప్రకాశవంతమైన బాణాన్ని, యుగాంతంలో వచ్చే అగ్నిలా లేచినట్లు, అన్ని జీవులు చూశారు.
అకాశమావృతం దృష్ట్వా దేవైర్హి రఘునన్దనః । సింహనాదం భృశం కృత్వా దదర్శ లక్షణం పునః ।। ౭.౬౯.
ఆకాశం కమ్ముకున్నదని చూసి, రఘువంశంలో జన్మించిన శత్రుఘ్నుడు, గర్జనతో సింహంలా అరవాడు. తర్వాత మళ్లీ లక్ష్యాన్ని చూశాడు.
ఆహూతశ్చ పునస్తేన శత్రుఘ్నేన మహాత్మనా । లవణః క్రోధసంయుక్తో యుద్ధాయ సముపస్థితః ।। ౭.౬౯.
మహాత్ముడైన శత్రుఘ్నుడు మళ్లీ పిలవగా, లవణుడు కోపంతో నిండిపోయి యుద్ధానికి ముందుకు వచ్చాడు.
ఆకర్ణాత్స వికృష్యాథ తద్ధనుర్ధన్వినాం వరః । తం ముమోచ మహాబాణం లవణస్య మహోరసి ।। ౭.౬౯.
అప్పుడా ధనుర్విద్యలో అగ్రగణ్యుడు తన విల్లును చెవివరకు లాగి, మహా బాణాన్ని లవణాసురుని విస్తారమైన ఛాతీపై వదిలాడు.
ఉరస్తస్య విదార్యాశు ప్రవివేశ రసాతలమ్ ।। ౭.౬౯.
ఆ బాణం అతని ఛాతీని చీల్చి, వేగంగా పాతాళంలోకి ప్రవేశించింది.
గత్వా రసాతలం దివ్యః శరో విబుధపూజితః । పునరేవాగమత్తూర్ణమిక్ష్వాకుకులనన్దనమ్ ।। ౭.౬౯.
ఆ దివ్యమైన బాణం దేవతలందరి పూజలు పొందుతూ పాతాళానికి వెళ్లి, వెంటనే ఇక్ష్వాకువంశానికి ఆనందాన్ని కలిగిస్తూ తిరిగి వచ్చింది.
శత్రుఘ్నశరనిర్భిన్నో లవణః స నిశాచరః । పపాత సహసా భూమౌ వజ్రాహత ఇవాచలః ।। ౭.౬౯.
శత్రుఘ్నుని బాణానికి గాయపడి, ఆ నిశాచరుడు లవణుడు, వజ్రంతో కొట్టిన పర్వతంలా ఒక్కసారిగా నేలపై పడిపోయాడు.
తచ్చ శూలం మహత్తేన హతే లవణరాక్షసే । పశ్యతాం సర్వదేవానాం రుద్రస్య వశమన్వగాత్ ।। ౭.౬౯.
లవణ రాక్షసుడు సంహరించబడిన తర్వాత, ఆ మహత్తరమైన శూలం, సమస్త దేవతలు చూస్తుండగా, రుద్రుని అధీనంలోకి వెళ్లింది.
ఏకేషుపాతేన భృశం నిపాత్య లోకత్రయస్యాపి రఘుప్రవీరః । వినిర్బభావుత్తమచాపబాణస్తమః ప్రణుద్యేవ సహస్రరశ్మిః ।। ౭.౬౯.
ఒక్క బాణంతోనే రఘువంశ వీరుడు మూడు లోకాలను కూడా కుదిపేశాడు; అతని ఉత్తమ ధనుస్సు నుండి వచ్చిన బాణం, సహస్రరశ్మి సూర్యునిలా చీకటిని తొలగిస్తూ ప్రకాశించింది.