స భోజనం వసిష్ఠాయ పత్న్యా సార్ధముపాహరత్ । మదయన్త్యా నరవ్యాఘ్ర సామిషం రక్షసా హృతమ్ ।। ౭.౬౫.
ఆ మానవ మాంసాన్ని, మదయంతి తన భార్యతో కలిసి వసిష్ఠునికి భోజనంగా అందించింది. అది రాక్షసుడు తెచ్చిన మాంసం.
జ్ఞాత్వా తదామిషం విప్రో మానుషం భాజనం గతమ్ । క్రోధేన మహతా ఽ ఽవిష్టో వ్యాహర్తుముపచక్రమే ।। ౭.౬౫.
ఆ బ్రాహ్మణుడు, పాత్రలో ఉన్నది మానవ మాంసమని తెలుసుకుని, తీవ్రమైన కోపంతో నిండిపోయి మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు.
యస్మాత్త్వం భోజనం రాజన్మమైతద్దాతుమిచ్ఛసి । తస్మాద్భోజనమేతత్తే భవిష్యతి న సంశయః ।। ౭.౬౫.
రాజా! నువ్వు నాకు ఈ భోజనం ఇవ్వాలనుకున్నావు కాబట్టి, ఇదే భోజనం నీకే దక్కుతుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తతః క్రుద్ధస్తు సౌదాసస్తోయం జగ్రాహ పాణినా । వసిష్ఠం శప్తుమారేభే భార్యా చైనమవారయత్ ।। ౭.౬౫.
అప్పుడు సౌదాసుడు కోపంతో నీళ్లు చేతిలో తీసుకుని వసిష్ఠుని శపించబోయాడు. కానీ అతని భార్య అతన్ని ఆపింది.
రాజన్ప్రభుర్యతో ఽస్మాకం వసిష్ఠో భగవానృషిః । ప్రతిశప్తుం న శక్తస్త్వం దేవతుల్యం పురోధసమ్ ।। ౭.౬౫.
రాజా! వసిష్ఠుడు మనకు ప్రభువు, ఆయన దేవతలకు సమానమైన పురోహితుడు. నువ్వు ఆయనను శపించలేవు.
తతః క్రోధమయం తోయం తేజోబలసమన్వితమ్ । వ్యసర్జయత ధర్మాత్మా తతః పాదౌ సిషేచ చ ।। ౭.౬౫.
అప్పుడు సౌదాసుడు ఆ కోపంతో కూడిన నీటిని పోసి, తన పాదాలను కడిగాడు.
తేనాస్య రాజ్ఞస్తౌ పాదౌ తదా కల్మాషతాం గతౌ । తదాప్రభృతి రాజా ఽసౌ సౌదాసః సుమహాయశాః । కల్మాషపాదః సంవృత్తః ఖ్యాతశ్చైవ తథా నృపః ।। ౭.౬౫.
ఈ కారణంగా ఆ రాజు పాదాలు అప్పటినుంచి మచ్చలు పడ్డట్లుగా మారిపోయాయి. అప్పటి నుండి ఆ మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన సౌదాసుడు 'కల్మాషపాదుడు' అని ప్రసిద్ధి చెందాడు.
స రాజా సహ పత్న్యా వై ప్రణిపత్య ముహుర్ముహుః । పునర్వసిష్ఠం ప్రోవాచ యదుక్తం బ్రహ్మరూపిణా ।। ౭.౬౫.
ఆ రాజు తన భార్యతో కలిసి పునఃపునః నమస్కరించి, బ్రహ్మస్వరూపుడైన వశిష్ఠుని చెప్పిన మాటలు గుర్తు చేసుకుంటూ మళ్ళీ అడిగాడు.
తచ్ఛ్రుత్వా పార్థివేన్ద్రస్య రక్షసా వికృతం చ తత్ । పునః ప్రోవాచ రాజానం వసిష్ఠః పురుషర్షభమ్ ।। ౭.౬౫.
ఆ రాజు మీద రాక్షసుడు చేసిన దుష్కార్యం విని, వశిష్ఠుడు మళ్లీ ఆ రాజును, మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన వానిని, ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
మయా రోషపరీతేన యదిదం వ్యాహృతం వచః । నైతచ్ఛక్యం వృథా కర్తుం ప్రదాస్యామి చ తే వరమ్ ।। ౭.౬౫.
నేను కోపంతో చెప్పిన ఆ మాటలు వృథాగా చేయడం సాధ్యం కాదు. అయినా, నీకు ఒక వరం ఇస్తాను.
కాలో ద్వాదశ వర్షాణి శాపస్యాన్తో భవిష్యతి । మత్ప్రాసాదాచ్చ రాజేన్ద్ర వ్యతీతం న స్మరిష్యసి ।। ౭.౬౫.
ఈ శాపం పదకొండు సంవత్సరాలు ఉంటుంది, రాజా. నా అనుగ్రహంతో, గతంలో జరిగిన విషయాలు నీకు గుర్తు రావు.
ఏవం స రాజా తం శాపముపభుజ్యారిసూదనః । ప్రతిలేభే పునా రాజ్యం ప్రజాశ్చైవాన్వపాలయత్ ।। ౭.౬౫.
అలా ఆ రాజు ఆ శాపాన్ని అనుభవించి, శత్రువులను సంహరించేవాడై, తిరిగి తన రాజ్యాన్ని పొందాడు. ప్రజలను మళ్ళీ పాలించాడు.
తస్య కల్మాషపాదస్య యజ్ఞస్యాయతనం శుభమ్ । ఆశ్రమస్య సమీపే ఽస్య యన్మాం పృచ్ఛసి రాఘవ ।। ౭.౬౫.
రాఘవా! నీవు నన్ను అడిగిన కల్మాషపాదుని యజ్ఞశాల ఆతని ఆశ్రమానికి దగ్గరలో ఉంది.
తస్య తాం పార్థివేన్ద్రస్య కథాం శ్రుత్వా సుదారుణామ్ । వివేశ పర్ణశాలాయాం మహర్షిమభివాద్య చ ।। ౭.౬౫.
ఆ రాజు యొక్క భయంకరమైన కథను విని, అతను పర్ణశాలలోకి ప్రవేశించి, మహర్షిని గౌరవంగా నమస్కరించాడు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే శ్రీమదుత్తరకాణ్డే పఞ్చషష్టితమః సర్గః
ఇలా మహర్షి వాల్మీకి రచించిన పవిత్రమైన రామాయణంలో ఉత్తరకాండలో అరవై ఐదవ సర్గ ముగిసింది.
యామేవ రాత్రిం శత్రుఘ్నః పర్ణశాలాముపావిశత్ । తామేవ రాత్రిం సీతాపి ప్రసూతా దారకద్వయమ్ ।। ౭.౬౬.
అదే రాత్రి శత్రుఘ్నుడు పర్ణశాలలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, అదే రాత్రి సీతా దేవి ఇద్దరు కుమారులకు జన్మనిచ్చింది.
తతో ఽర్ధరాత్రసమయే బాలకా మునిదారకాః । వాల్మీకేః ప్రియమాచఖ్యుః సీతాయాః ప్రసవం శుభమ్ ।। ౭.౬౬.
ఆ తర్వాత అర్ధరాత్రి సమయంలో, మునిపుత్రులు ఆనందంతో వాల్మీకికి సీతా ప్రసవించిన శుభవార్తను చెప్పారు.
భగవన్రామపత్నీ సా ప్రసూతా దారకద్వయమ్ । తతో రక్షాం మహాతేజః కురు భూతవినాశినీమ్ ।। ౭.౬౬.
భగవంతుడైన రాముని భార్య ఇద్దరు కుమారులకు జన్మనిచ్చింది. అందువల్ల, మహాతేజస్వీ! దుష్టశక్తులను తొలగించే రక్షణకార్యాన్ని చేయండి.
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా మహర్షిః సముపాగమత్ । బాలచన్ద్రప్రతీకాశౌ దేవపుత్రౌ మహౌజసౌ ।। ౭.౬౬.
వారు చెప్పిన మాటలు విని, మహర్షి అక్కడికి వచ్చాడు. ఆ ఇద్దరు కుమారులు చిన్న చంద్రుల్లా ప్రకాశిస్తూ, దేవపుత్రులవలె మహాశక్తులు కలిగి ఉన్నారు.
జగామ తత్ర హృష్టాత్మా దదర్శ చ కుమారకౌ । భూతఘ్నీం చాకరోత్తాభ్యాం రక్షాం రక్షోవినాశినీమ్ ।। ౭.౬౬.
ఆనందంతో అక్కడికి వెళ్లి, ఆ ఇద్దరు బాలురను చూశాడు. వారికి దుష్టశక్తులను నశింపజేసే రక్షణకార్యాన్ని నిర్వహించాడు.
కుశముష్టిముపాదాయ లవం చైవ తు స ద్విజః । వాల్మీకిః ప్రదదౌ తాభ్యాం రక్షాం భూతవినాశినీమ్ ।। ౭.౬౬.
వాల్మీకి మహర్షి ఒక ముఠా కుశను, కొంత లవను తీసుకొని, ఆ ఇద్దరికి దుష్టశక్తులను తొలగించే రక్షణను ఇచ్చాడు.
యస్తయోః పూర్వజో జాతః స కుశైర్మన్త్రసత్కృతైః । నిర్మార్జనీయస్తు తదా కుశ ఇత్యస్య నామ తత్ ।। ౭.౬౬.
వారిలో పెద్దవాడైనవాడు కుశతో మంత్రపూర్వకంగా శుద్ధి చేయబడి, అప్పటినుంచి అతనికి 'కుశ' అనే పేరు వచ్చింది.
యశ్చావరో భవేత్తాభ్యాం లవేన స సమాహితః । నిర్మార్జనీయో వృద్ధాభిర్లవ ఇత్యేవ నామతః ।। ౭.౬౬.
వారిలో చిన్నవాడైనవాడు లవతో శుద్ధి చేయబడి, వృద్ధ మహిళల చేత శుద్ధి చేయబడి, అతనికి 'లవ' అనే పేరు వచ్చింది.
ఏవం కుశలవౌ నామ్నా తావుభౌ యమజాతకౌ । మత్కృతాభ్యాం చ నామభ్యాం ఖ్యాతియుక్తౌ భవిష్యతః ।। ౭.౬౬.
ఇలా సీతకు జన్మించిన ఆ ఇద్దరు కుమారులు 'కుశ' మరియు 'లవ' అని పేరుపడి, నా ద్వారా పెట్టిన ఈ పేర్లతో వారు లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందుతారు.
తాం రక్షాం జగృహుస్తాశ్చ మునిహస్తాత్సమాహితాః । అకుర్వంశ్చ తతో రక్షాం తయోర్విగతకల్మషాః ।। ౭.౬౬.
ఆ రక్షణను మునివరుడి చేతుల నుండి శ్రద్ధతో స్వీకరించి, వారు పాపరహితులై ఆ రక్షణకార్యాన్ని నిర్వర్తించారు.
తథా తాం క్రియమాణాం చ వృద్ధాభిర్జన్మ నామ చ । సఙ్కీర్తనం చ రామస్య సీతాయాః ప్రసవౌ శుభౌ ।। ౭.౬౬.
అప్పటికి వృద్ధ మహిళలు ఆ కార్యాన్ని చేస్తుండగా, వారి జననం, నామకరణం, సీతమ్మ కుమారుల పుణ్య జననాలు, రాముని నామస్మరణ — ఇవన్నీ అక్కడ వినిపించాయి.
అర్ధరాత్రే తు శత్రుఘ్నః శుశ్రావ సుమహత్ప్రియమ్ । పర్ణశాలాం తతో గత్వా మాతర్దిష్ట్యేతి చాబ్రవీత్ ।। ౭.౬౬.
అర్ధరాత్రి సమయంలో శత్రుఘ్నుడు ఎంతో ఆనందదాయకమైన వార్త విని, పర్ణశాల దగ్గరకు వెళ్లి తల్లి వద్ద 'దైవకృపతో ఇది జరిగింది' అని చెప్పాడు.
తథా తస్య ప్రహృష్టస్య శత్రుఘ్నస్య మహాత్మనః । వ్యతీతా వార్షికీ రాత్రిః శ్రావణీ లఘువిక్రమః ।। ౭.౬౬.
అలా ఆనందంతో ఉన్న మహాత్ముడైన శత్రుఘ్నునికి ఆ శ్రావణ మాసపు వార్షిక రాత్రి త్వరగా గడిచిపోయింది.
ప్రభాతే సుమహావీర్యః కృత్వా పౌర్వాహ్ణికీం క్రియామ్ । మునిం ప్రాఞ్జలిరామన్త్ర్య యయౌ పశ్చాన్ముఖః పునః ।। ౭.౬౬.
ఉదయం, అపార బలశాలి అయిన శత్రుఘ్నుడు పూర్వాహ్నిక కర్మలు చేసి, మునివరుణి దగ్గరకు చేతులు జోడించి వీడ్కోలు చెప్పి, పశ్చిమదిశగా ప్రయాణమయ్యాడు.
స గత్వా యమునాతీరం సప్తరాత్రోషితః పథి । ఋషీణాం పుణ్యకీర్తీనామాశ్రమే వాసమభ్యయాత్ ।। ౭.౬౬.
అతడు యమునా తీరానికి చేరుకుని, మార్గమధ్యంలో ఏడు రాత్రులు గడిపి, పుణ్యకీర్తి కలిగిన ఋషుల ఆశ్రమానికి వచ్చాడు.