స త్వం హత్వా మధుసుతం లవణం పాపనిశ్చయమ్ । రాజ్యం ప్రశాధి ధర్మేణ వాక్యం మే యద్యవేక్షసే ।। ౭.౬౨.
కాబట్టి, మధునందనుడైన లవణాసురుణ్ని సంహరించి, నా మాటను గౌరవిస్తే, ధర్మబద్ధంగా ఆ రాజ్యాన్ని పాలించు.
ఉత్తరం చ న వక్తవ్యం శూర వాక్యాన్తరే మమ । బాలేన పూర్వజస్యాజ్ఞా కర్తవ్యా నాత్ర సంశయః ।। ౭.౬౨.
ఓ వీరా, నా ఆజ్ఞకు ప్రతివాదంగా ఇంకేమీ మాట్లాడకూడదు; చిన్నవాడు పెద్దవాడి ఆజ్ఞను తప్పకుండా పాటించాలి — ఇందులో సందేహం లేదు.
అభిషేకం చ కాకుత్స్థ ప్రతీచ్ఛస్వ మయోద్యతమ్ । వసిష్ఠప్రముఖైర్విప్రైర్విధిమన్త్రపురస్కృతమ్ ।। ౭.౬౨.
కాకుత్స్థ వంశజా, వసిష్ఠుడు మొదలైన బ్రాహ్మణులు మంత్రోచ్చారణతో నిర్వహించిన అభిషేకాన్ని నేను నీకోసం సిద్ధం చేశాను; దాన్ని స్వీకరించు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే శ్రీమదుత్తరకాణ్డే ద్విషష్టితమః సర్గః
ఇలా వాల్మీకి మహర్షి రచించిన పవిత్రమైన ఆదికావ్యమైన శ్రీమద్రామాయణంలోని ఉత్తరకాండలో అరవయ్యిరెండవ సర్గ ముగిసింది.
ఏవముక్తస్తు రామేణ పరాం వ్రీడాముపాగమత్ । శత్రుఘ్నో వీర్యసమ్పన్నో మన్దం మన్దమువాచ హ ।। ౭.౬౩.
రాముడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, శత్రుఘ్నుడు, పరాక్రమశాలి, లోతైన సిగ్గుతో మెల్లగా, నెమ్మదిగా మాట్లాడాడు.
అధర్మం విద్మ కాకుత్స్థ హ్యస్మిన్నర్థే నరేశ్వర । కథం తిష్ఠత్సు జ్యేష్ఠేషు కనీయానభిషిచ్యతే ।। ౭.౬౩.
ఈ విషయంలో, కాకుత్స్థ వంశజా, రాజా, ఇది ధర్మానికి విరుద్ధమని మాకు తెలుసు; పెద్దవారు ఉన్నప్పుడు చిన్నవాడిని రాజుగా చేయడం ఎలా సాధ్యం?
అవశ్యం కరణీయం చ శాసనం పురుషర్షభ । తవ చైవ మహాభాగ శాసనం దురతిక్రమమ్ ।। ౭.౬౩.
అయినా, నీ ఆజ్ఞ తప్పకుండా పాటించాలి, మహానుభావుడా; నీ ఆజ్ఞను ఎవరూ ఉల్లంఘించలేరు.
త్వత్తో మయా శ్రుతం వీర శ్రుతిభ్యశ్చ మయా శ్రుతమ్ । నోత్తరం హి మయా వాచ్యం మధ్యమే ప్రతిజానతి ।। ౭.౬౩.
వీరా, నీ దగ్గర నుంచి కూడా, శాస్త్రాల నుంచి కూడా నేను వినాను; మధ్యవాడైన నేను మాట ఇచ్చిన తర్వాత, ఇక మళ్లీ నేను ఏమీ చెప్పకూడదు.
వ్యాహృతం దుర్వచో ఘోరం హన్తాస్మి లవణం మృధే । తస్యైవం మే దురుక్తస్య దుర్గతిః పురుషర్షభ ।। ౭.౬౩.
నేను భయంకరమైన మాటలు చెప్పాను: యుద్ధంలో లవణాసురుణ్ని సంహరిస్తానని; అలాంటి మాటలు చెప్పినందుకు, మహాపురుషుడా, నాకు దుర్గతి కలుగుతుంది.
ఉత్తరం నహి వక్తవ్యం జ్యేష్ఠేనాభిహితే పునః । అధర్మసహితం చైవ పరలోకవివర్జితమ్ ।। ౭.౬౩.
పెద్దవాడు చెప్పిన తర్వాత మళ్లీ ప్రతివాదం చేయడం కాదని, అది అధర్మంతో కూడి, పరలోకంలో ఫలితం లేనిదని తెలుసు.
సో ఽహం ద్వితీయం కాకుత్స్థ న వక్ష్యామి తవోత్తరమ్ । మా ద్వితీయేన దణ్డో వై నిపతేన్మయి మానద ।। ౭.౬౩.
కాబట్టి, కాకుత్స్థ వంశజా, నీకు నేను రెండోసారి ప్రతివాదం చేయను; మరొకసారి శిక్ష నాపై పడకూడదు, గౌరవాన్ని కాపాడేవాడా.
కామకారో హ్యహం రాజంస్తవాస్మి పురుషర్షభ । అధర్మం జహి కాకుత్స్థ మత్కృతే రఘునన్దన ।। ౭.౬౩.
రాజా, నేను నా ఇష్టానుసారం ప్రవర్తిస్తున్నాను, నేను నీవాడిని; రఘునందనా, నా కోసం అధర్మాన్ని నశింపజేయు, కాకుత్స్థ వంశజా.
ఏవముక్తే తు శూరేణ శత్రుఘ్నేన మహాత్మనా । ఉవాచ రామః సంహృష్టో భరతం లక్ష్మణం తథా ।। ౭.౬౩.
పరాక్రమశాలి శత్రుఘ్నుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, రాముడు ఆనందంతో భరతుని, అలాగే లక్ష్మణుని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
సమ్భారానభిషేకస్య ఆనయధ్వం సమాహితాః । అద్యైవ పురుషవ్యాఘ్రమభిషేక్ష్యామి రాఘవమ్ ।। ౭.౬౩.
అభిషేకానికి కావలసిన వస్తువులన్నీ శ్రద్ధగా తెచ్చండి; ఈరోజే రాఘవ వంశజుడైన వీరుణ్ని అభిషేకిస్తాను.
పురోహితం చ కాకుత్స్థం నైగమానృత్విజస్తథా । మన్త్రిణశ్చైవ తాన్సర్వానానయధ్వం మమాజ్ఞయా ।। ౭.౬౩.
కాకుత్స్థ వంశజా, నా ఆజ్ఞ ప్రకారం, మన పురోహితుడు, పట్టణ ప్రజలు, యజ్ఞకారులు, మంత్రులు — వీళ్లందరినీ తీసుకురండి.
రాజ్ఞః శాసనమాజ్ఞాయ తథా ఽకుర్వన్మహారథాః । అభిషేకసమారమ్భం పురస్కృత్య పురోధసమ్ । ప్రవిష్టా రాజభవనం రాజానో బ్రాహ్మణాస్తథా ।। ౭.౬౩.
రాజు ఆజ్ఞను తెలుసుకున్న మహారథులు అలాగే చేశారు. అభిషేకానికి ఏర్పాట్లు చేసి, పురోహితుడు ముందుండగా, రాజులు, బ్రాహ్మణులు రాజభవనంలోకి ప్రవేశించారు.
తథో ఽభిషేకో వవృధే శత్రుఘ్నస్య మహాత్మనః । సమ్ప్రహర్షకరః శ్రీమాన్రాఘవస్య పురస్య చ ।। ౭.౬౩.
తర్వాత మహాత్ముడైన శత్రుఘ్నుని అభిషేకం ఘనంగా జరిగింది. అది రాఘవునికి, ఆ పట్టణానికి ఎంతో ఆనందాన్ని ఇచ్చింది.
అభిషిక్తస్తు శత్రుఘ్నో బభౌ చాదిత్యసన్నిభః । అభిషిక్తః పురా స్కన్దః సేన్ద్రైరివ మరుద్గణైః ।। ౭.౬౩.
అభిషేకం అయిన శత్రుఘ్నుడు సూర్యుడిలా ప్రకాశించాడు. ఇంద్రుడు, మరుత్గణులతో కలిసి స్కందుడు ఎలా అభిషేకం చేయబడాడో, అలా శత్రుఘ్నుడు కూడా వెలిగిపోయాడు.
అభిషిక్తే తు శత్రుఘ్నే రామేణాక్లిష్టకర్మణా । పౌరాః ప్రముదితాశ్చాసన్బ్రాహ్మణాశ్చ బహుశ్రుతాః ।। ౭.౬౩.
నిష్కళంకమైన కార్యాలు చేసే రాముడు శత్రుఘ్నుని అభిషేకం చేసినప్పుడు, పట్టణ ప్రజలు ఎంతో ఆనందపడ్డారు. అనేకVEDALU చదివిన బ్రాహ్మణులూ సంతోషించారు.
కౌసల్యా చ సుమిత్రా చ మఙ్గలం కేకయీ తథా । చక్రుస్తా రాజభవనే యాశ్చాన్యా రాజయోషితః ।। ౭.౬౩.
కౌసల్య, సుమిత్ర, కైకయి, ఇంకా ఇతర రాజకన్యలు రాజభవనంలో మంగళకార్యాలు నిర్వహించారు.
ఋషయశ్చ మహాత్మానో యమునాతీరవాసినః । హతం లవణమాశంసుః శత్రుఘ్నస్యాభిషేచనాత్ ।। ౭.౬౩.
యమునా తీరం వద్ద నివసించే మహాత్ములు అయిన ఋషులు, లవణాసురుడు సంహరించబడడాన్ని, శత్రుఘ్నుని అభిషేకాన్ని చూసి ఆనందించారు.
తతో ఽభిషిక్తం శత్రుఘ్నమఙ్కమారోప్య రాఘవః । ఉవాచ మధురాం వాణీం తేజస్తస్యాభిపూరయన్ ।। ౭.౬౩.
తర్వాత రాఘవుడు శత్రుఘ్నుని అభిషేకం చేసి, తన ఒడిలో కూర్చోబెట్టి, మధురమైన మాటలు చెప్పి, అతనికి ధైర్యాన్ని నింపాడు.
అయం శరస్త్వమోఘస్తే దివ్యః పరపురఞ్జయః । అనేన లవణం సౌమ్య హన్తా ఽసి రఘునన్దన ।। ౭.౬౩.
ఈ బాణం నీదే, ఇది తప్పకుండా లక్ష్యాన్ని చేరుతుంది, దివ్యమైనది, శత్రు నగరాలను జయించగలదు. దీనితో, రఘునందన, నీవు లవణాసురుని సంహరిస్తావు.
సృష్టః శరో ఽయం కాకుత్స్థ యదా శేతే మహార్ణవే ।। ౭.౬౩.
కాకుత్స్థ వంశజా, ఈ బాణం అతను మహాసముద్రంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నప్పుడు సృష్టించబడింది.
స్వయమ్భూరజితో దేవో యన్నాపశ్యన్సురాసురాః । అదృశ్యః సర్వభూతానాం తేనాయం తు శరోత్తమః ।। ౭.౬౩.
స్వయంభూ దేవుడు, దేవతలు, అసురులు ఎవరూ చూడలేని, అందరికీ కనిపించని వాడు, అతనే ఈ ఉత్తమమైన బాణాన్ని తయారు చేశాడు.
సృష్టః క్రోధాభిభూతేన వినాశార్థం దురాత్మనోః । మధుకైటభయోర్వీర విఘాతే వర్తమానయోః । స్రష్టుకామేన లోకాంస్త్రీంస్తౌ చానేన హతౌ యుధి ।। ౭.౬౩.
వీరా, మూడు లోకాలను సృష్టించడాన్ని అడ్డుకునేందుకు ప్రయత్నిస్తున్న దుష్టులు మధు, కైటభులను నాశనం చేయాలని కోపంతో ఈ ఆయుధాన్ని సృష్టించాడు. యుద్ధంలో ఈ బాణంతో వారిని సంహరించాడు.
తౌ హత్వా జనభోగార్థం కైటభం తు మధుం తథా । అనేన శరముఖ్యేన తతో లోకాంశ్చకార సః ।। ౭.౬౩.
మధును, కైటభుడిని ప్రజల సుఖార్థం ఈ బాణంతో సంహరించి, ఆ తరువాత ఆ ఆయుధంతో లోకాలను సృష్టించాడు.
నాయం మయా శరః పూర్వం రావణస్య వధార్థినా । ముక్తః శత్రుఘ్న భూతానాం మహాంస్త్రాసో భవేదితి ।। ౭.౬౩.
శత్రుఘ్నా, ఈ బాణాన్ని నేను రావణాసురుని సంహారానికి వదలలేదు. ఎందుకంటే, భూతజాతికి పెద్ద భయం కలుగుతుందేమోనని భయపడ్డాను.
యచ్చ తస్య మహచ్ఛూలం త్ర్యమ్బకేణ మహాత్మనా । దత్తం శత్రువినాశాయ మధోరాయుధముత్తమమ్ ।। ౭.౬౩.
మహాత్ముడైన త్ర్యంబకుడు శత్రువులను నాశనం చేయడానికి ఇచ్చిన గొప్ప శూలం, మధువు యొక్క అత్యుత్తమ ఆయుధం.
స తం నిక్షిప్య భవనే పూజ్యమాన పునః పునః । దిశః సర్వాః సమాసాద్య ప్రాప్నోత్యాహారముత్తమమ్ ।। ౭.౬౩.
అతడు ఆ ఆయుధాన్ని తన ఇంట్లో ఉంచి, మళ్లీ మళ్లీ పూజలు అందుకుంటూ, అన్ని దిశల్లో విహరిస్తూ, ఉత్తమమైన ఆహారం పొందుతాడు.